NEOM sau hơn 50 tỷ USD: Khi siêu đô thị tương lai va vào thực tế tài chính

Trojena không kịp cho sự kiện thể thao năm 2029

Trojena, khu nghỉ dưỡng trên núi thuộc NEOM, từng được kỳ vọng sẽ đăng cai Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á năm 2029. Tuy nhiên, dự án không hoàn tất đúng tiến độ; sự kiện đã bị hủy tại địa điểm này và được chuyển sang Kazakhstan.

Diễn biến này làm suy yếu thêm một trong những cột mốc quốc tế quan trọng được dùng để chứng minh tiến độ của NEOM.

Thông điệp công khai và thực tế phía sau

Theo bài điều tra, các quan chức Saudi Arabia vẫn công khai khẳng định NEOM là ưu tiên dài hạn. Tuy nhiên, phía sau những tuyên bố đó là việc đình chỉ, hủy bỏ và giảm quy mô nhiều hoạt động xây dựng.

Sự trái ngược này khiến tình trạng hiện tại của dự án trở nên khó xác định: NEOM vẫn được duy trì trong thông điệp chính thức, nhưng nhiều phần quan trọng của dự án lại đang bị đóng băng hoặc tháo dỡ về mặt cam kết.

Điều gì còn lại trên sa mạc?

Bài điều tra cho biết chưa có một kế hoạch tổng thể được công bố công khai để xử lý các công trình dở dang và hạ tầng bị bỏ lại sau khi các dự án dừng thi công.

Hệ quả trước mắt là một không gian xây dựng tốn kém nhưng chưa hoàn chỉnh, thay vì một thành phố tương lai vận hành đúng như hình ảnh ban đầu. Những cấu trúc khổng lồ chưa hoàn thiện có nguy cơ nằm lại giữa sa mạc trong khi các hợp đồng tiếp tục tạo ra chi phí xử lý.

Bài toán lớn hơn của Vision 2030

WSJ quy nguyên nhân chính cho sự đổ vỡ vào việc tham vọng công nghệ và kiến trúc của NEOM va chạm với thực tế tài chính. Ngay cả với sự hậu thuẫn của nhà nước, quy mô vốn cần thiết để biến toàn bộ tầm nhìn thành hiện thực vẫn vượt quá khả năng cam kết thực tế của vương quốc.

Vì vậy, câu chuyện của NEOM không chỉ là một dự án bị chậm tiến độ. Nó cho thấy giới hạn của chiến lược dùng các siêu dự án để nhanh chóng tái định hình nền kinh tế Saudi Arabia: ý tưởng có thể gây choáng ngợp, nhưng chi phí xây dựng, vận hành và rút lui đều có thể tăng nhanh hơn khả năng tài chính.

Kết luận

Sau hơn 50 tỷ USD đã được chi, NEOM đang chuyển từ câu chuyện về một thành phố khoa học viễn tưởng sang bài toán thu hẹp thiệt hại. The Line bị hoãn đến ít nhất năm 2030, Trojena mất quyền đăng cai sự kiện thể thao năm 2029, còn khoảng 16 tỷ USD được dự toán để chấm dứt hợp đồng.

Saudi Arabia vẫn có thể điều chỉnh NEOM thành một dự án nhỏ hơn, nhưng điều đó sẽ khác xa lời hứa ban đầu về một siêu đô thị 500 tỷ USD. Hiện tại, điều rõ nhất là khoảng cách giữa tham vọng và năng lực tài chính đã trở thành vấn đề trung tâm của dự án.