Chang’e 7 – sứ mệnh săn băng và thử nghiệm robot nhảy ở cực Nam Mặt trăng

Cấu hình chính của Chang’e 7 gồm:

• Tàu quỹ đạo: bay quanh Mặt trăng, quan sát và lập bản đồ khu vực mục tiêu.
• Tàu đổ bộ: hạ xuống gần vành hố Shackleton, mang theo nhiều thiết bị khoa học.
• Xe tự hành: di chuyển trên bề mặt để khảo sát địa hình và vật liệu tại chỗ.
• Robot thăm dò dạng nhảy: thực hiện những cú nhảy có kiểm soát để tiếp cận địa hình mà xe bánh không dễ đi vào.

Một số bài viết mô tả Chang’e 7 là hệ thống gồm năm “thành phần tàu vũ trụ”, khi tính cả các nhóm thiết bị khoa học quốc tế. Tuy nhiên, bốn loại phương tiện chính của sứ mệnh vẫn là tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ, xe tự hành và robot nhảy.

Điểm đáng chú ý nhất là robot nhảy. Xe tự hành thông thường có thể gặp khó khăn ở những miệng hố dốc, tối và cực kỳ lạnh. Robot này được thiết kế để thực hiện các cú nhảy được kiểm soát, có cơ chế giảm chấn, qua đó có cơ hội tiếp cận hoặc lấy mẫu từ các khu vực khó đến hơn.

Thách thức của Chang’e 7 vì thế không chỉ nằm ở việc bay đến cực Nam Mặt trăng. Sứ mệnh còn phải phối hợp nhiều phương tiện hoạt động ở quỹ đạo và trên mặt đất, trong điều kiện ánh sáng hạn chế, nhiệt độ khắc nghiệt, liên lạc khó khăn và sự phân bố băng nước vẫn chưa chắc chắn.

Các thiết bị quốc tế cùng tham gia

Theo Cơ quan Vũ trụ Trung Quốc, các thiết bị khoa học của Chang’e 7 có sự đóng góp từ Ai Cập, Bahrain, Italy, Nga, Thụy Sĩ, Thái Lan và Hiệp hội Đài quan sát Mặt trăng Quốc tế.

Trong số đó có:

• các bộ phản xạ laser do Italy phát triển, phục vụ đo đạc chính xác trên bề mặt Mặt trăng và hỗ trợ định vị;
• thiết bị của Nga nghiên cứu bụi Mặt trăng và môi trường plasma điện quanh bề mặt;
• kính viễn vọng thiên văn đặt trên Mặt trăng, dùng để thu thập các quan sát thiên văn ở dải màu.

Sự kết hợp giữa quan sát từ quỹ đạo, đo đạc tại chỗ và khảo sát bằng nhiều phương tiện sẽ giúp các nhà khoa học có bức tranh đầy đủ hơn về môi trường cực Nam Mặt trăng.

Bước trinh sát cho các kế hoạch lớn hơn

Chang’e 7 được xem là một nhiệm vụ trinh sát cho kế hoạch Trạm Nghiên cứu Mặt trăng Quốc tế mà Trung Quốc đang thúc đẩy. Sứ mệnh Chang’e 8, hiện được nhắm đến khoảng năm 2028, sẽ tiếp tục thử nghiệm các công nghệ sử dụng tài nguyên tại chỗ và xây dựng hạ tầng trên Mặt trăng. Hai nhiệm vụ này nằm trong lộ trình hướng tới mục tiêu đưa người Trung Quốc hạ cánh xuống Mặt trăng vào năm 2030.

Vì vậy, thành công của Chang’e 7 sẽ có ý nghĩa vượt ra ngoài việc tìm kiếm băng nước. Nó có thể cho thấy mức độ sẵn sàng của Trung Quốc trong việc vận hành các hệ thống robot phức tạp tại cực Nam Mặt trăng – khu vực được xem là trọng điểm của các chương trình thăm dò trong tương lai.

Các nguồn tin gọi đây là sứ mệnh robot Mặt trăng tham vọng nhất từng được thực hiện. Tuy nhiên, đó là một đánh giá mang tính so sánh, chưa phải kết luận được thiết lập như một sự kiện độc lập. Có thể khẳng định chắc chắn hơn rằng Chang’e 7 là sứ mệnh thăm dò Mặt trăng phức tạp nhất của Trung Quốc tính đến nay.

Sức hút với công chúng

Chang’e 7 cũng xuất hiện trong bối cảnh các vụ phóng tên lửa ngày càng trở thành một trải nghiệm du lịch và văn hóa tại Trung Quốc. Reuters đưa tin hàng nghìn người đã tập trung trên các bãi biển ở Hải Nam để theo dõi những lần phóng từ Văn Xương. Các điểm tham quan chủ đề không gian còn có hoạt động cho thuê bộ đồ phi hành gia tại công viên núi lửa Ulanhada ở Nội Mông và hình ảnh phi hành gia tại các không gian văn hóa ở Bắc Kinh.

Nếu diễn ra đúng kế hoạch, vụ phóng ngày 24/8 sẽ đưa Chang’e 7 vào một trong những khu vực khó khảo sát nhất của Mặt trăng. Kết quả của sứ mệnh có thể giúp trả lời một câu hỏi khoa học quan trọng: liệu băng nước ở cực Nam Mặt trăng có đủ gần và đủ khả dụng để hỗ trợ những chuyến thám hiểm lâu dài trong tương lai hay không?