Chứng khoán châu Á chịu sức ép từ lợi suất trái phiếu, giá dầu và lạm phát

Chứng khoán châu Á mở cửa thấp hơn trong ngày 21/8, nối tiếp đà giảm của Phố Wall và chịu tác động từ lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng trở lại. Đây chủ yếu là một đợt điều chỉnh khẩu vị rủi ro trên toàn cầu, thay vì cú sốc riêng của khu vực châu Á: chi phí vay cao hơn, giá dầu neo ở mức cao và bất định về lạm phát khiến nhà đầu tư thận trọng với cổ phiếu, đặc biệt là nhóm công nghệ và tăng trưởng.

Mức giảm đầu phiên không đồng đều giữa các thị trường. Nikkei 225 giảm khoảng 0,86%, Kospi của Hàn Quốc giảm 0,99% và S&P/ASX 200 của Australia giảm 0,18%. Các báo cáo sau đó cho thấy diễn biến trong ngày phân hóa hơn, cho thấy đà giảm đầu phiên chỉ phản ánh tâm lý tức thời chứ chưa phải một đợt bán tháo đồng loạt trên toàn khu vực.

Lợi suất trái phiếu Mỹ truyền sức ép từ Phố Wall sang châu Á

Tác nhân trực tiếp là sự kết hợp giữa chứng khoán Mỹ suy yếu và lợi suất trái phiếu tăng. Khi lợi suất Kho bạc Mỹ đi lên, tỷ lệ chiết khấu dùng để định giá các khoản lợi nhuận trong tương lai cũng tăng theo. Điều này thường gây sức ép lớn hơn lên cổ phiếu tăng trưởng và công nghệ, bởi định giá của các doanh nghiệp này phụ thuộc nhiều vào lợi nhuận dự kiến trong những năm tới.

Vì vậy, phiên giảm của Phố Wall đã tạo ra tâm lý phòng thủ khi thị trường châu Á bắt đầu giao dịch. Áp lực còn tăng thêm do lo ngại chi phí vay cao sẽ làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng và đầu tư của doanh nghiệp. Số liệu tăng trưởng doanh số yếu từ Walmart cũng làm dấy lên câu hỏi về sức khỏe của người tiêu dùng Mỹ.

Vì sao kế hoạch mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ chưa đủ trấn an thị trường?

Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ ít nhất tăng gấp đôi quy mô tối đa của các đợt mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài nhằm hỗ trợ thanh khoản. Mức trần sẽ tăng từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD cho mỗi đợt, tập trung vào các trái phiếu có kỳ hạn 10–20 năm và 20–30 năm. Chương trình dự kiến bắt đầu từ ngày 9/9.

Thông báo này ban đầu giúp lợi suất dài hạn giảm và hỗ trợ chứng khoán châu Á phục hồi trong phiên trước đó. Tuy nhiên, hiệu ứng tích cực nhanh chóng phai nhạt khi nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu quy mô mua lại có đủ lớn để xử lý những sức ép sâu xa hơn trên thị trường trái phiếu hay không. Các yếu tố đáng lo gồm lạm phát dai dẳng và lượng nợ chính phủ khổng lồ mà khu vực tư nhân phải hấp thụ.

Lợi suất sau đó tăng trở lại. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,70% trong phiên 20/8, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm cũng đi lên. Diễn biến này cho thấy thị trường xem động thái của Bộ Tài chính chủ yếu là biện pháp hỗ trợ thanh khoản, chưa phải lời giải cho các vấn đề tài khóa và lạm phát nền tảng.

Giá dầu và căng thẳng Iran duy trì nỗi lo lạm phát

Giá dầu tạo thêm một lớp áp lực lên tâm lý thị trường. Căng thẳng liên quan đến Iran chưa được giải quyết, trong khi các nỗ lực ngoại giao chưa tạo ra đột phá nhanh, khiến giá năng lượng tiếp tục ở mức cao. Dầu Brent từng vượt 91 USD/thùng trong tuần khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực và hy vọng về một giải pháp ngoại giao nhanh chóng suy yếu.

Năng lượng đắt đỏ có thể đẩy lạm phát tổng thể tăng và làm giảm sức mua của các hộ gia đình. Giá dầu cũng làm chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng, đồng thời khiến các ngân hàng trung ương thận trọng hơn khi cân nhắc cắt giảm lãi suất. Với thị trường cổ phiếu, đây là một tổ hợp bất lợi: triển vọng tăng trưởng yếu đi trong khi tỷ lệ chiết khấu lại tăng.

Nhật Bản đối mặt thêm rủi ro từ chính sách tiền tệ trong nước

Số liệu lạm phát của Nhật Bản làm gia tăng lo ngại trên thị trường trái phiếu. Lạm phát tiêu dùng toàn phần tăng từ 1,6% trong tháng 6 lên 1,9% trong tháng 7. Lạm phát lõi, không bao gồm thực phẩm tươi sống nhưng vẫn tính năng lượng, tăng lên 1,8%.

Một báo cáo riêng cho thấy lạm phát giá sản xuất tăng 7,2% so với cùng kỳ trong tháng 7, duy trì kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thể tăng lãi suất vào tháng 9. Nếu BOJ trở nên ít nới lỏng hơn, lợi suất trong nước có thể tăng, gây thêm sức ép lên định giá cổ phiếu Nhật Bản trong lúc nhà đầu tư vốn đã phản ứng với đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu.

Dù vậy, các số liệu trên chưa đảm bảo BOJ chắc chắn sẽ tăng lãi suất. Lạm phát lõi vẫn dưới mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương, còn thời điểm và quy mô thay đổi chính sách vẫn phụ thuộc vào các dữ liệu tiếp theo cũng như đánh giá của BOJ.

Thị trường sẽ theo dõi gì tiếp theo?

Triển vọng ngắn hạn phụ thuộc nhiều vào việc lợi suất trái phiếu và giá dầu có ổn định hay không. Ba sự kiện đáng chú ý gồm:

• Hội nghị Jackson Hole: Phát biểu của các nhà hoạch định chính sách có thể làm rõ quan điểm về lạm phát dai dẳng, lợi suất dài hạn cao và lộ trình lãi suất sắp tới.
• Kết quả kinh doanh của Nvidia: Báo cáo sẽ cho thấy lợi nhuận liên quan đến trí tuệ nhân tạo có đủ mạnh để tiếp tục nâng đỡ định giá cổ phiếu công nghệ trong bối cảnh lợi suất trái phiếu tăng hay không.
• Lạm phát PCE lõi của Mỹ: Đây là thước đo lạm phát được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ưa chuộng. Số liệu thấp hơn dự kiến có thể củng cố kỳ vọng lợi suất giảm, trong khi kết quả cao sẽ kéo dài sức ép lên các tài sản rủi ro.

Tóm lại, chứng khoán châu Á đang phản ứng với một vấn đề liên quan đến nhiều loại tài sản cùng lúc: trái phiếu phát đi tín hiệu về chi phí vốn dài hạn cao hơn, dầu duy trì nỗi lo lạm phát, còn cổ phiếu phải chứng minh rằng mức định giá cao vẫn hợp lý. Nếu lợi suất Kho bạc Mỹ ổn định, rủi ro năng lượng liên quan đến Iran hạ nhiệt hoặc dữ liệu lạm phát mang lại tín hiệu tích cực, thị trường có thể phục hồi. Ngược lại, nếu những yếu tố này tiếp tục xấu đi, cổ phiếu Nhật Bản, Hàn Quốc và các thị trường thiên về công nghệ nhiều khả năng vẫn nhạy cảm với các đợt biến động mới.