El Niño 2026–2027 có thể mạnh nhất trong ký ức hiện đại

Một El Niño đặc biệt mạnh đang hình thành ở Thái Bình Dương và được Met Office, cơ quan khí tượng quốc gia Anh, xem là rủi ro khí hậu có tác động rất lớn chứ không chỉ là biến động theo mùa thông thường. Dự báo cho thấy nhiệt độ mặt biển ở vùng Thái Bình Dương có thể cao hơn mức trung bình trên 3°C trong những tháng tới—cao hơn nhiều so với một El Niño điển hình. Met Office mô tả tín hiệu dự báo này là mạnh nhất trong ký ức hiện đại và nhiều khả năng là sự kiện lớn nhất kể từ thế kỷ 19.

Tác động của hiện tượng này sẽ không chỉ giới hạn ở Thái Bình Dương. El Niño có thể làm thay đổi mô hình mưa và nhiệt độ trên nhiều khu vực, đồng thời cộng hưởng với nền nhiệt vốn đã cao hơn do biến đổi khí hậu do con người gây ra. Theo đánh giá của Met Office, sự kết hợp này khiến năm 2027 rất có khả năng thách thức kỷ lục nhiệt độ toàn cầu.

Dự báo này bất thường đến mức nào?

El Niño là pha ấm của El Niño–Dao động phương Nam (ENSO), một mô hình khí hậu lặp lại xoay quanh vùng nhiệt đới Thái Bình Dương. Hiện tượng này thường được xác định khi nhiệt độ mặt biển ở khu vực phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới cao hơn mức trung bình dài hạn ít nhất 0,5°C.

Một El Niño thông thường làm nhiệt độ mặt biển vùng xích đạo Thái Bình Dương tăng khoảng 1–2°C. Theo Met Office, mức tăng 2°C đã được xem là một sự kiện rất lớn. Vì vậy, nếu dự báo trên 3°C trở thành hiện thực, đợt El Niño này sẽ nằm ngoài xa phạm vi thông thường.

Đó là lý do Met Office sử dụng ngôn từ mạnh như “chưa từng có tiền lệ”. Tuy nhiên, nhận định đây có thể là sự kiện lớn nhất kể từ thế kỷ 19 là đánh giá lịch sử dựa trên tín hiệu dự báo, không phải tuyên bố rằng cường độ cuối cùng đã được đo đạc đầy đủ. Giai đoạn mạnh nhất vẫn còn ở phía trước và các dự báo có thể thay đổi khi có thêm quan trắc mới.

Khi nào El Niño đạt đỉnh?

Các điều kiện mạnh nhất được dự báo xuất hiện vào mùa thu và mùa đông Bắc bán cầu 2026–2027. Tác động rõ hơn lên nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể kéo dài sang năm 2027. Thời điểm này phù hợp với một đặc điểm quen thuộc của El Niño: sự kiện đại dương và ảnh hưởng của nó lên nhiệt độ trung bình toàn cầu không nhất thiết đạt đỉnh cùng lúc.

Triển vọng dài hạn của Met Office cũng cho thấy xác suất xuất hiện điều kiện El Niño tăng tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương nhiệt đới, đặc biệt trong các năm 2027 và 2028. Theo cơ quan này, El Niño hình thành vào cuối năm 2026 làm tăng khả năng năm 2027 trở thành năm tiếp theo phá kỷ lục nhiệt.

Đây vẫn là những dự báo dựa trên xác suất, không phải lời khẳng định chắc chắn. Cường độ cực đại còn phụ thuộc vào tương tác tiếp diễn giữa đại dương và khí quyển Thái Bình Dương, cùng các biến động thời tiết ngắn hạn.

Vì sao năm 2027 có thể là năm nóng nhất từng ghi nhận?

El Niño tạm thời đưa một phần nhiệt từ vùng nhiệt đới Thái Bình Dương vào khí quyển và làm thay đổi sự phân bố nhiệt, mưa trên toàn cầu. Khi “xung nhiệt” tự nhiên này xuất hiện trên nền khí hậu đã ấm lên lâu dài do con người gây ra, nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể tăng thêm.

Cảnh báo của Met Office vì thế dựa trên sự kết hợp của hai yếu tố:

• Biến động tự nhiên: một El Niño đặc biệt mạnh có thể tạo thêm cú hích tăng nhiệt trong ngắn hạn.
• Nóng lên do con người: Trái đất hiện bắt đầu từ một nền nhiệt cao hơn đáng kể so với những giai đoạn El Niño trước đây.

Kết quả có thể là một kỷ lục nhiệt toàn cầu mới vào năm 2027. Cụm từ “rất có khả năng” của Met Office thể hiện xác suất cao, chứ không đồng nghĩa với chắc chắn tuyệt đối.

Vương quốc Anh có thể chịu ảnh hưởng gì?

Met Office cho rằng ảnh hưởng của El Niño có thể làm tăng xu hướng xuất hiện một mùa thu và mùa đông ẩm ướt, nhiều bão hơn tại Vương quốc Anh. Đây là xu hướng theo mùa, không phải dự báo rằng mọi cơn bão đều sẽ mạnh hơn hay mọi địa phương đều nhận một lượng mưa cụ thể.

El Niño không tự quyết định thời tiết ở Anh. Các mô hình khí quyển khác và điều kiện địa phương có thể làm ảnh hưởng này mạnh lên, yếu đi hoặc chuyển hướng. Cách hiểu thận trọng nhất là sự kiện này có thể làm tăng khả năng thời tiết bất ổn, thay vì bảo đảm một mùa đông ẩm ướt đồng đều trên toàn quốc.

Rủi ro nhân đạo tập trung ở đâu?

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính El Niño đang mạnh lên có thể khiến ít nhất 49 triệu người khác rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính vào cuối năm 2027. Phân tích của WFP bao phủ 45 quốc gia và dự báo tổng số người trong tình trạng này có thể lên tới 274 triệu.

Rủi ro lớn nhất thuộc về những cộng đồng vốn đã chịu tác động của nghèo đói, xung đột, hệ thống lương thực mong manh hoặc các cú sốc khí hậu lặp đi lặp lại. WFP xác định một số khu vực ở Trung Mỹ và miền nam châu Phi là những nơi đặc biệt dễ bị ảnh hưởng.

El Niño có thể tạo ra những kết quả trái ngược ở các địa phương khác nhau: hạn hán tại nơi này nhưng mưa lớn, lũ lụt gây thiệt hại tại nơi khác. Những cú sốc đó có thể làm giảm sản lượng mùa màng, ảnh hưởng đến chăn nuôi và nguồn nước, phá hỏng cơ sở hạ tầng và gây thêm sức ép lên thị trường lương thực. Tác động nhân đạo cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào cường độ El Niño mà còn vào mức độ dễ tổn thương của từng khu vực và khả năng hành động sớm của chính quyền.

Chuẩn bị sớm có thể làm gì?

WFP và các đối tác đang sử dụng dự báo khí hậu cùng hệ thống cảnh báo sớm để triển khai các biện pháp ứng phó trước khi hạn hán, lũ lụt hoặc bão gây thiệt hại nghiêm trọng nhất. Các kế hoạch bao gồm bảo vệ sinh kế, đưa sẵn hàng cứu trợ đến những khu vực có nguy cơ và hỗ trợ cộng đồng dễ tổn thương chuẩn bị cho các cú sốc có thể xảy ra.

Hành động sớm không thể ngăn El Niño xuất hiện, nhưng có thể giảm chi phí ứng phó sau khi mùa màng, nhà cửa, thu nhập hoặc hạ tầng đã bị phá hủy. Quy mô của cảnh báo lần này cho thấy giá trị lớn nhất của dự báo khí hậu nằm ở việc biến thông tin thành quyết định cụ thể tại thực địa.

Điều quan trọng cần nhớ: đây vẫn là một dự báo

Các bằng chứng hiện có cho thấy một El Niño bất thường mạnh và đang phát triển nhanh. Tuy nhiên, những con số gây chú ý không nên được xem là các quan trắc đã hoàn tất. Mức tăng trên 3°C là dự báo về đỉnh cường độ có thể đạt tới, còn tác động ở từng khu vực sẽ khác nhau.

Kết luận thận trọng nhất là El Niño 2026–2027 đang mở ra một loạt hệ quả tiềm tàng lớn hơn thường lệ: nguy cơ nhiệt toàn cầu phá kỷ lục cao hơn, thời tiết ẩm ướt và nhiều bão hơn tại Vương quốc Anh, các nguy cơ mưa cực đoan đối lập quanh Thái Bình Dương và sức ép nghiêm trọng lên an ninh lương thực tại những quốc gia dễ tổn thương. Sức nặng của cảnh báo đến từ tín hiệu đặc biệt mạnh trong các mô hình dự báo và nền khí hậu đang ấm lên nơi El Niño hình thành—không phải từ sự chắc chắn về mọi diễn biến trong tương lai.