Vì sao Mỹ có thể ngăn Mahmoud Abbas dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm 2026?

Chuyện gì đã xảy ra sau lệnh hạn chế năm 2025?

Lệnh hạn chế năm 2025 ảnh hưởng đến ông Abbas và khoảng 80 quan chức Palestine dự kiến tham dự Đại hội đồng tại New York. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các nhà ngoại giao làm việc tại Phái đoàn Palestine bên cạnh Liên Hợp Quốc có thể được cấp miễn trừ, qua đó duy trì hoạt động của phái đoàn dù các quan chức cấp cao bị loại khỏi sự kiện.

Chính quyền Palestine lên án quyết định này, cho rằng nó vi phạm luật pháp quốc tế và Thỏa thuận Trụ sở Liên Hợp Quốc năm 1947. Vụ việc sau đó trở thành bài toán thủ tục đối với Đại hội đồng: ông Abbas không thể nhập cảnh Mỹ, nhưng Palestine vẫn cần một cơ chế để tham gia phiên tranh luận cấp cao.

Ngày 19/9/2025, Đại hội đồng thông qua nghị quyết cho phép Palestine gửi bài phát biểu được ghi hình trước của tổng thống và tham gia qua hội nghị truyền hình. Nghị quyết được thông qua với 145 phiếu thuận, 5 phiếu chống và 6 phiếu trắng. Mỹ và Israel nằm trong số các nước bỏ phiếu chống.

Nhờ cơ chế này, ông Abbas có thể phát biểu từ xa tại Ramallah thay vì xuất hiện trực tiếp trong hội trường Liên Hợp Quốc ở New York.

Vì sao ông Abbas nhờ Tổng thống Erdoğan can thiệp?

Theo các bản tin, ông Abbas đã đề nghị Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan thuyết phục Tổng thống Mỹ Donald Trump đảo ngược quyết định. Ankara là một bên ủng hộ mạnh mẽ sự hiện diện ngoại giao của Palestine, trong khi ông Erdoğan có kênh liên lạc trực tiếp với ông Trump. Các nguồn tin cho biết ông Erdoğan đã nêu vấn đề này với Tổng thống Mỹ, nhưng Washington chưa cho thấy dấu hiệu sẽ thay đổi kế hoạch.

Các nguồn hiện có không đưa ra một lời giải thích công khai riêng của Mỹ về việc vì sao nỗ lực của Thổ Nhĩ Kỳ không thành công. Điều có thể thấy là chính quyền Mỹ dường như vẫn giữ nguyên lập trường đã dẫn tới các hạn chế thị thực năm 2025.

Tranh cãi pháp lý xoay quanh quyền tiếp cận trụ sở Liên Hợp Quốc

Câu hỏi cốt lõi là liệu Mỹ, với tư cách nước chủ nhà Liên Hợp Quốc, có thể từ chối cho các quan chức Palestine nhập cảnh để tới trụ sở Liên Hợp Quốc mà vẫn tuân thủ Thỏa thuận Trụ sở năm 1947 hay không.

Các quan chức Palestine và chuyên gia Liên Hợp Quốc cho rằng thỏa thuận này yêu cầu Mỹ không áp đặt trở ngại đối với việc đi lại của đại diện các nước tới khu vực trụ sở Liên Hợp Quốc. Một nhóm chuyên gia Liên Hợp Quốc từng kêu gọi Washington cấp thị thực cho các lãnh đạo Palestine và viện dẫn những điều khoản về quyền tiếp cận trong thỏa thuận.

Washington đưa ra cách hiểu ngược lại: Mỹ nói nước này vẫn có thể áp dụng các hạn chế về thị thực, an ninh, chủ nghĩa cực đoan và chính sách đối ngoại ngay cả khi chuyến đi nhằm tới trụ sở Liên Hợp Quốc. Vì vậy, vụ việc không chỉ là bất đồng ngoại giao mà còn là tranh chấp pháp lý nghiêm trọng. Bản thân quyết định từ chối thị thực chưa thể xác định dứt khoát cách hiểu nào là đúng.

Điều gì có thể xảy ra tại kỳ họp năm 2026?

Nếu ông Abbas tiếp tục không thể tới Mỹ, Đại hội đồng có thể một lần nữa phải thông qua một biện pháp thủ tục cho phép Palestine tham gia từ xa, bằng bài phát biểu ghi hình trước hoặc hội nghị truyền hình trực tiếp. Nghị quyết năm 2025 được soạn riêng cho kỳ họp thứ 80, vì vậy không nên mặc nhiên coi đó là sự cho phép lâu dài cho các kỳ họp sau.

Tiền lệ thực tế đã khá rõ: một hạn chế nhập cảnh của Mỹ có thể ngăn lãnh đạo Palestine phát biểu trực tiếp tại New York, nhưng Đại hội đồng có thể thiết lập một cơ chế riêng để duy trì sự tham gia của Palestine. Việc kịch bản này có lặp lại hay không sẽ phụ thuộc vào hành động của Đại hội đồng và khả năng Washington thay đổi chính sách trước cuộc họp tháng 9.

Lệnh hạn chế đi lại rộng hơn ảnh hưởng thế nào?

Tranh chấp quanh ông Abbas nằm trong một chính sách rộng hơn của Mỹ. Tuyên cáo Tổng thống 10998, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đình chỉ hoàn toàn hoặc một phần việc nhập cảnh và cấp thị thực đối với công dân của 39 quốc gia, cũng như những người nộp hồ sơ bằng giấy tờ đi lại do Chính quyền Palestine cấp hoặc xác nhận.

Theo các thông tin liên quan đến Bộ Ngoại giao Mỹ, khuôn khổ này vẫn có những ngoại lệ hạn chế dành cho quan chức Palestine làm việc tại phái đoàn bên cạnh Liên Hợp Quốc. Sự phân biệt này cho phép phái đoàn thường trực tiếp tục hoạt động, nhưng vẫn khiến các quan chức cấp cao của PA và các đoàn tạm thời có nguy cơ bị loại khỏi những sự kiện quan trọng.

Vì thế, vấn đề không chỉ là kế hoạch di chuyển của một nhà lãnh đạo. Nó liên quan đến sự cân bằng giữa quyền hạn nhập cư và an ninh quốc gia của Mỹ, cách PA tiến hành hoạt động ngoại giao, cũng như nghĩa vụ của một nước chủ nhà trong việc tạo điều kiện tiếp cận trụ sở Liên Hợp Quốc.