Loạt tên lửa Triều Tiên phơi bày giới hạn trong nỗ lực mở lại kênh đối thoại của Trump với Kim

Các vụ phóng diễn ra khi Ulchi Freedom Shield đang được tiến hành. Seoul lên án đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh, đồng thời triệu tập cuộc họp khẩn với sự tham gia của các quan chức phủ tổng thống, quốc phòng và quân đội. Hàn Quốc yêu cầu lực lượng vũ trang duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất và tăng cường giám sát để đề phòng các hoạt động tiếp theo.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng độc lập phát hiện nhiều vụ phóng và phối hợp với Hàn Quốc cùng Mỹ để đánh giá dữ liệu bay. Do tên lửa hướng về biển Hoa Đông - vùng biển Tokyo thường gọi là biển Nhật Bản - vụ việc lập tức trở thành mối quan ngại an ninh khu vực, dù các vũ khí này đã rơi xuống biển.

Vì sao loạt tên lửa gắn chặt với cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield?

Triều Tiên thường mô tả các cuộc tập trận quân sự Mỹ - Hàn là diễn tập cho một cuộc xâm lược. Chuỗi sự kiện lần này càng làm mối liên hệ trở nên rõ ràng: một vụ thử ngày 6/8, một vụ phóng tên lửa đạn đạo khác ngày 12/8, cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield bắt đầu ngày 17/8, rồi loạt phóng lớn hơn diễn ra ngày 20/8. Các nhà phân tích nhận định vụ phóng ngày 12/8 có thể vừa là hành động phản đối cuộc tập trận sắp diễn ra, vừa nhằm cải thiện năng lực tên lửa của Triều Tiên.

Trước đó, cuộc tập trận đã được thu hẹp sau khi ông Trump yêu cầu Lầu Năm Góc “cắt giảm đáng kể” các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc. Ông cho rằng những hoạt động này tốn kém và gửi tới Triều Tiên một tín hiệu “không phù hợp và thù địch”.

Sau chỉ đạo đó, Mỹ và Hàn Quốc rút ngắn Ulchi Freedom Shield từ kế hoạch 11 ngày xuống còn 5 ngày, kết thúc vào ngày 21/8, đồng thời giảm quy mô một số hoạt động huấn luyện thực địa. Tuy nhiên, nhượng bộ này không kéo theo sự suy giảm rõ rệt trong hoạt động quân sự của Bình Nhưỡng. Ngược lại, loạt tên lửa lớn đã xuất hiện khi cuộc tập trận thu gọn sắp kết thúc.

Nỗ lực tiếp cận của Trump và tranh cãi về liên lạc với Kim

Ông Trump xem việc giảm quy mô tập trận là một phần trong nỗ lực rộng hơn nhằm nối lại liên lạc với Kim Jong Un. Tổng thống Mỹ nhắc tới “mối quan hệ rất tốt đẹp” với nhà lãnh đạo Triều Tiên và cho rằng các cuộc tập trận gửi đi một tín hiệu thù địch không cần thiết.

Ngày 17/8, ông Trump nói Kim Jong Un đã phản hồi các nỗ lực tiếp cận của ông và mô tả cuộc trao đổi là tích cực, nhưng không đưa ra chi tiết. Triều Tiên cũng không lập tức xác nhận thông tin này. Hai ngày sau, ông Trump nói sẽ gặp Kim Jong Un vào cuối năm 2026.

Tuyên bố đó bị Kim Yo Jong, em gái Kim Jong Un và là một quan chức cấp cao của Triều Tiên, bác bỏ. Bà nói mình không biết về bất kỳ liên lạc gần đây nào giữa hai nhà lãnh đạo, đồng thời khẳng định Washington vẫn theo đuổi chính sách thù địch với Bình Nhưỡng.

Vì vậy, các vụ phóng tên lửa mang theo cả thông điệp ngoại giao lẫn quân sự: việc giảm quy mô tập trận và công khai phát tín hiệu sẵn sàng gặp Kim không đủ để khiến Triều Tiên tạm dừng hoạt động vũ khí, cũng không khiến nước này xác nhận một kênh đối thoại mới.

Kim Yo Jong bác bỏ nhượng bộ về cuộc tập trận

Kim Yo Jong cũng bác bỏ quan điểm cho rằng việc rút ngắn cuộc tập trận đã làm thay đổi bản chất của nó. Lập trường của Bình Nhưỡng là Ulchi Freedom Shield vẫn “mang tính khiêu khích và hiếu chiến”, dù thời lượng và quy mô đã được giảm xuống.

Phản ứng này phản ánh bất đồng căn bản về nội dung mà ngoại giao cần giải quyết. Cách tiếp cận được Washington nêu ra vẫn tập trung vào phi hạt nhân hóa Triều Tiên, trong khi Bình Nhưỡng ngày càng muốn được thừa nhận là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trước khi bước vào các cuộc đàm phán thực chất. Các nhà phân tích được dẫn lời vì thế cho rằng Kim khó chấp nhận đề nghị của ông Trump nếu Mỹ không thay đổi tiền đề cơ bản này.

Đối với Triều Tiên, chương trình hạt nhân không chỉ là một con bài có thể đem ra mặc cả để đổi lấy cuộc gặp ban đầu. Nó giữ vai trò trung tâm trong an ninh của chế độ và vị thế thương lượng của Bình Nhưỡng. Điều đó khiến một hội nghị thượng đỉnh vẫn có thể xảy ra trên lý thuyết, nhưng không giải quyết được bất đồng cốt lõi từng ngăn cản các cuộc đàm phán có ý nghĩa.

Các vụ thử tên lửa trước đó hé lộ điều gì?

Loạt phóng mới nhất diễn ra sau hai vụ thử vào ngày 6 và 12/8 mà Triều Tiên không công khai xác nhận. Sự im lặng này khác thường, làm dấy lên suy đoán rằng Bình Nhưỡng có thể đang thử nghiệm những năng lực mà họ chưa muốn mô tả hoặc đưa ra trước công chúng.

Tên lửa ngày 12/8 được phóng từ khu vực Wonsan và bay hơn 700 km. Các nguồn tin Nhật Bản ước tính độ cao tối đa của tên lửa vào khoảng 90 km, trong khi Hàn Quốc đánh giá tầm bay vượt 700 km.

Việc tên lửa bay xa nhưng đạt độ cao tương đối thấp khiến các nhà phân tích xem xét nhiều khả năng, trong đó có tên lửa đạn đạo tầm ngắn có khả năng cơ động hoặc mang đặc tính siêu vượt âm, cũng như một vũ khí tầm xa hơn được phóng theo quỹ đạo hạ thấp. Loại tên lửa chính xác vẫn chưa được xác nhận; giới chức Hàn Quốc và Mỹ tiếp tục phân tích các thông số kỹ thuật.

Những vụ thử này cho thấy hoạt động trong tháng 8 không chỉ nhằm phô trương chính trị. Triều Tiên có thể đã tận dụng thời điểm trước và trong cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield để kiểm chứng hiệu năng tên lửa, đồng thời nâng cao khả năng sống sót của các hệ thống được thiết kế nhằm gây khó khăn cho mạng lưới phòng thủ khu vực.

Vì sao bế tắc ngoại giao nhiều khả năng còn kéo dài?

Chuỗi diễn biến hiện tại rất đáng chú ý: Washington giảm quy mô một cuộc tập trận quân sự lớn, ông Trump mô tả Triều Tiên là tương đối không gây đe dọa và công khai thúc đẩy việc nối lại liên lạc ở cấp lãnh đạo. Thế nhưng Bình Nhưỡng vẫn bác bỏ nhượng bộ về cuộc tập trận, phủ nhận thông tin về liên lạc gần đây với ông Trump và phóng một loạt tên lửa tầm ngắn quy mô lớn.

Điều đó không chứng minh ngoại giao là bất khả thi. Nhưng nó cho thấy hai bên đang xuất phát từ những giả định không tương thích. Mỹ tiếp tục đặt phi hạt nhân hóa Triều Tiên ở trung tâm đàm phán, trong khi Bình Nhưỡng muốn vị thế một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân được xem là thực tế cần chấp nhận, thay vì là vấn đề cốt lõi phải từ bỏ để đổi lấy đối thoại.

Trong ngắn hạn, mô hình có thể lặp lại sẽ là sự pha trộn giữa các tín hiệu ngoại giao hạn chế và những hành động khiêu khích được tính toán: các vụ thử tên lửa nhằm chứng minh năng lực mới, những tuyên bố gây sức ép lên Washington và Seoul, cùng các động thái mở cửa có chọn lọc để gia tăng đòn bẩy mà không buộc Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân.

Vì thế, loạt phóng ngày 20/8 không chỉ là phản ứng trước một cuộc tập trận quân sự. Đó còn là lời cảnh báo rằng công thức được ông Trump ưa chuộng - tiếp cận cá nhân kết hợp với việc giảm hoạt động tập trận của đồng minh - vẫn chưa làm thay đổi tính toán chiến lược của Bình Nhưỡng.