8 đợt không kích Abu al-Duhur: Vì sao Mỹ cảnh báo Israel có thể đẩy Syria và Thổ Nhĩ Kỳ vào đối đầu trực tiếp?

Ankara bác bỏ cách giải thích đó. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ nói không có lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ tại Abu al-Duhur và cho rằng các cáo buộc của Israel nhằm biện minh cho một cuộc tấn công xâm phạm chủ quyền Syria.

Vì sao Tom Barrack cảnh báo nguy cơ đối đầu trực tiếp?

Theo Tom Barrack, Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ đồng thời là đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump về Syria, rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở thiệt hại tại một căn cứ chưa hoạt động. Vấn đề là nguy cơ các bên hiểu sai ý định của nhau trong vài phút đầu của cuộc tấn công.

Ông Barrack cho biết lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ có thể không được báo trước rằng máy bay Israel đang tiến về Abu al-Duhur, cũng như không biết mục tiêu của chúng. Nếu phát hiện máy bay bay về phía căn cứ mà không có thông tin xác nhận, Ankara có thể cho rằng lực lượng của mình đang bị tấn công và điều máy bay chiến đấu lên ứng phó.

Khi không có một kênh liên lạc giảm xung đột đáng tin cậy giữa Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, một hành động mang tính răn đe có thể nhanh chóng dẫn đến phản ứng quân sự. Trong kịch bản xấu nhất, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ có thể bước vào một cuộc đối đầu trực tiếp, đồng thời kéo Syria vào vòng xoáy xung đột. Barrack nói cuộc không kích “mang rủi ro thực sự về một sự leo thang nhanh chóng” thành đối đầu giữa cả ba nước.

Căn cứ chưa hoạt động, nhưng tranh chấp đã rất nhạy cảm

Abu al-Duhur là một cơ sở quân sự không còn hoạt động. Điều này khiến lập luận về nguy cơ tức thời trở nên phức tạp: vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ tại đây, theo các thông tin được công bố, vẫn là khả năng trong tương lai chứ chưa phải một đợt triển khai hoàn chỉnh. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã có binh sĩ tại căn cứ Taftanaz gần Abu al-Duhur.

Vì thế, cuộc tấn công có thể được hiểu là một đòn phủ đầu nhằm ngăn Ankara xây dựng chỗ đứng quân sự mới tại Syria. Tuy nhiên, việc tấn công một địa điểm vừa được phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ thị sát cũng làm tăng khả năng Ankara coi đây là hành động nhằm trực tiếp thách thức mình.

Barrack gọi cuộc không kích là “sự leo thang không cần thiết”, cho rằng nó không giúp cải thiện ổn định khu vực. Ông cũng nhấn mạnh chính quyền mới của Tổng thống Ahmed al-Sharaa đã phát đi tín hiệu giảm căng thẳng, thay vì theo đuổi một chính sách gây hấn với Israel. Washington cho biết họ đang thúc đẩy các cuộc trao đổi kín để khôi phục một cơ chế ngăn ngừa va chạm, có thể bao gồm cả Thổ Nhĩ Kỳ.

Bối cảnh chính trị phía sau các đòn không kích

Vụ việc xảy ra trong lúc Ankara tiếp tục củng cố quan hệ với chính quyền hậu chính quyền Bashar al-Assad do Ahmed al-Sharaa lãnh đạo tại Damascus. Thổ Nhĩ Kỳ lên án điều mà các quan chức nước này gọi là chính sách “bành trướng” và gây bất ổn của ông Netanyahu.

Một số quan chức và bài phân tích tại Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng Netanyahu có thể đang tận dụng căng thẳng với Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan trước cuộc bầu cử ngày 27/10 tại Israel. Các thông tin khác cũng mô tả chiến dịch chính trị của Netanyahu đang xây dựng hình ảnh Erdoğan như một đối thủ. Tuy nhiên, đây là nhận định chính trị, chưa phải sự thật đã được xác lập độc lập.

Yếu tố Mỹ khiến vụ việc càng nhạy cảm. Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO và Erdoğan có quan hệ đáng kể với Tổng thống Trump, trong khi Washington đã công khai bày tỏ sự thất vọng với các hoạt động quân sự của Israel tại Gaza, Lebanon và miền nam Syria. Một cuộc đụng độ giữa hai đối tác quan trọng của Mỹ sẽ đặt chính quyền Trump vào thế khó xử về ngoại giao và an ninh.

Syria và Thổ Nhĩ Kỳ đều lên án cuộc tấn công. Phía Damascus gọi đây là hành động gây hấn vô lý, vi phạm chủ quyền Syria và đe dọa sự ổn định khu vực cũng như toàn cầu.

Điều Barrack thực sự cảnh báo

Cảnh báo của Barrack không có nghĩa Abu al-Duhur là một căn cứ đang hoạt động có ý nghĩa chiến lược quyết định. Điểm đáng lo là Israel đã gửi một tín hiệu quân sự phủ đầu tới Ankara tại một địa điểm vừa được Thổ Nhĩ Kỳ khảo sát, trong bối cảnh các bên thiếu cơ chế liên lạc hiệu quả.

Nếu lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ phản ứng vì tin rằng mình đang bị tấn công, một chuỗi hành động phòng vệ và đáp trả do hiểu lầm có thể đã biến vụ không kích vào một cơ sở bỏ không thành cuộc đối đầu trực tiếp giữa Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Đó là lý do Washington coi cuộc tấn công là một bước leo thang không cần thiết giữa lúc khu vực vốn đã bất ổn.