Lagarde cảnh báo mô hình tăng trưởng của châu Âu đang suy yếu trước đà tiến của Trung Quốc

Vì vậy, giảm tỷ trọng năng lượng nhập khẩu và đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng sạch không chỉ là mục tiêu khí hậu. Đây còn là điều kiện then chốt để tăng an ninh năng lượng và duy trì năng lực cạnh tranh công nghiệp của châu Âu.

Nhu cầu nội địa đang giúp nền kinh tế trụ vững, nhưng chưa thể giải quyết mọi vấn đề

Khu vực đồng euro vẫn cho thấy khả năng chống chịu. GDP tăng 1,5% trong năm 2025, chủ yếu nhờ nhu cầu nội địa, và nền kinh tế tiếp tục tăng 0,4% theo quý trong quý II/2026.

Sức bật này giúp châu Âu có thêm thời gian để hành động. Tuy nhiên, theo lập luận của Lagarde, nhu cầu nội địa phải trở thành động lực mở rộng lâu dài. Tiêu dùng và đầu tư trong nước mạnh hơn không thể bù đắp hoàn toàn cho chi phí cơ cấu dai dẳng, năng suất tăng chậm và sức cạnh tranh quốc tế suy giảm.

Thị trường phân mảnh khiến doanh nghiệp châu Âu khó lớn

Thị trường nội bộ châu Âu có quy mô lớn, nhưng doanh nghiệp vẫn gặp rào cản khi cung cấp dịch vụ, huy động vốn hoặc mở rộng hoạt động xuyên biên giới. Sự phân mảnh trong các thị trường hàng hóa, dịch vụ và tài chính khiến doanh nghiệp — đặc biệt là các công ty nhỏ — khó đạt quy mô cần thiết để triển khai những chương trình lớn về nghiên cứu, đầu tư và công nghệ.

Một thị trường vốn hội nhập hơn có thể giúp đưa nguồn tiết kiệm tư nhân của châu Âu vào đổi mới và đầu tư sản xuất. Lagarde cũng kêu gọi dỡ bỏ các rào cản xuyên biên giới và củng cố Thị trường chung để những doanh nghiệp thành công có thể phát triển trên toàn châu lục, thay vì bị giới hạn trong từng thị trường quốc gia.

Khoảng cách về AI và công nghệ đe dọa năng suất

Vấn đề cạnh tranh của châu Âu cũng nằm ở công nghệ. Việc các công cụ số tiên tiến và trí tuệ nhân tạo được phổ cập chậm có thể kìm hãm năng suất, đồng thời khiến doanh nghiệp châu Âu tụt lại phía sau các công ty tại Mỹ và Trung Quốc. Ủy ban châu Âu cũng xác định thu hẹp khoảng cách đổi mới trong các công nghệ tiên tiến là ưu tiên đối với tăng trưởng dài hạn và mức sống.

Thách thức không chỉ là châu Âu có tạo ra thêm nghiên cứu về AI hay không. Doanh nghiệp còn cần khả năng huy động vốn, triển khai và mở rộng các công nghệ này trong một hệ thống thị trường và quy định hiện vẫn phân mảnh.

Những cải cách Lagarde kêu gọi

Chương trình chính sách của Lagarde kết hợp cải cách cơ cấu với việc tăng cường đầu tư và nhu cầu trong nước:

• Làm sâu sắc hơn Thị trường chung: dỡ bỏ các rào cản khiến doanh nghiệp khó hoạt động và mở rộng xuyên biên giới.
• Hội nhập thị trường vốn: huy động nguồn tiết kiệm tư nhân cho đổi mới, đầu tư và mở rộng kinh doanh.
• Giảm dễ tổn thương về năng lượng: hạn chế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch.
• Đẩy nhanh ứng dụng công nghệ số và AI: hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các công nghệ tiên tiến để nâng năng suất.
• Củng cố nhu cầu nội địa: biến khả năng chống chịu gần đây thành nguồn tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ là giải pháp tạm thời trước xuất khẩu suy yếu.

Thông điệp trung tâm của Lagarde là lời cảnh báo về quỹ đạo phát triển của châu Âu, không phải tuyên bố rằng nền kinh tế đang sụp đổ ngay lập tức. Tăng trưởng dương cho thấy khu vực đồng euro vẫn có sức chống chịu. Nhưng nếu không hạ chi phí cơ cấu, giảm phân mảnh thị trường, giúp doanh nghiệp đạt quy mô lớn hơn và đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, tăng trưởng dựa vào nhu cầu nội địa ở mức vừa phải có thể không đủ để bảo vệ năng lực cạnh tranh dài hạn của châu Âu.