Wildberries đổi nhận diện sau loạt cuộc tập kích drone của Ukraine

Vì sao Wildberries che logo và ẩn hàng hóa quân sự?

Những thay đổi của Wildberries dường như là biện pháp phòng vệ sau khi Ukraine chuyển sang nhắm có hệ thống vào mạng lưới kho vận của công ty. Việc xóa nhận diện khỏi xe tải có thể khiến các phương tiện chở hàng khó bị nhận ra hơn, còn việc gỡ mục “Mọi thứ cho SVO” giúp giảm khả năng công khai hóa vai trò của sàn trong việc cung cấp hàng hóa liên quan đến chiến tranh.

Tuy nhiên, đây không phải là một cuộc rút lui hoàn toàn. Theo các báo cáo được dẫn lại, một số mặt hàng quân sự vẫn tiếp tục xuất hiện dưới những danh mục hoặc nhãn khác. Mục “Mọi thứ cho SVO” trước đó được cho là chứa hơn 200.000 sản phẩm; hiện việc tìm kiếm cụm từ này trên website hoặc ứng dụng trả về thông báo không tìm thấy sản phẩm phù hợp.

Chiến dịch drone đã đánh vào mạng lưới nào?

Từ ngày 18/7, drone Ukraine đã tấn công các cơ sở Wildberries tại nhiều khu vực miền tây và miền trung Nga, cũng như vươn xa tới Yekaterinburg ở vùng Ural. Reuters ban đầu ghi nhận ít nhất 20 địa điểm bị đánh trong chưa đầy ba tuần; các báo cáo sau đó và đánh giá từ phía Ukraine đưa con số lên 25 cơ sở hoặc hơn.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý nhất là trung tâm Koledino gần Moskva. Khu phức hợp này được cho là rộng khoảng 250.000 m² và là kho lớn nhất của Wildberries tại Nga. Một đám cháy lớn bùng phát tại đây vào giữa tháng 8 sau một cuộc tập kích drone.

Tại đầu mối Yekaterinburg, cách Moskva khoảng 1.400 km về phía đông, Wildberries cũng báo cáo hỏa hoạn sau một cuộc tấn công. Sự việc cho thấy chiến dịch không chỉ giới hạn ở các trung tâm hậu cần gần thủ đô hay những khu vực sát chiến tuyến.

Thiệt hại lớn đến đâu?

Một phân tích hình ảnh vệ tinh của Reuters ước tính ít nhất 1,18 triệu m² diện tích kho đã bị hư hại hoặc phá hủy, tương đương hơn một phần năm công suất kho của Wildberries. Đây là con số ước tính, chưa phải kết quả kiểm toán độc lập.

Chỉ dấu vận hành được củng cố rõ hơn là tuyên bố của Ukraine rằng 7 trong 10 trung tâm logistics lớn nhất của Wildberries đã bị vô hiệu hóa. Moskva bác bỏ khẳng định rằng mạng lưới của sàn này đóng vai trò như một tuyến hậu cần quân sự.

Hậu quả trước mắt là hàng hóa của các nhà bán hàng bị thiêu hủy, hoạt động phân loại và giao hàng đình trệ, trong khi người tiêu dùng phải đối mặt với việc hạn chế đơn hàng và chậm giao. Wildberries là một nền tảng thương mại dân sự, nên thiệt hại không chỉ tác động đến hoạt động của công ty mà còn lan sang hàng nghìn doanh nghiệp bán hàng trên sàn.

Điều này nói gì về phòng không Nga?

Việc các kho hàng thương mại quan trọng liên tục bị đánh trúng, từ khu vực gần Moskva đến Yekaterinburg cách thủ đô hàng nghìn kilomet, cho thấy phòng không và tác chiến điện tử của Nga không thể bảo vệ mọi đầu mối kinh tế có giá trị trước các đợt tấn công drone quy mô lớn kéo dài.

Tuy vậy, diễn biến này chưa đủ để kết luận phòng không Nga sụp đổ toàn diện. Trong các cuộc tập kích lớn, giới chức Nga vẫn tuyên bố đã đánh chặn hoặc vô hiệu hóa hàng trăm drone. Bức tranh phù hợp hơn là một hệ thống phải trải rộng trên lãnh thổ rất lớn, trong khi số lượng mục tiêu và nhịp độ tấn công ngày càng gây áp lực lên khả năng phân bổ lực lượng.

Ranh giới giữa sàn dân sự và hậu cần quân sự

Wildberries chủ yếu bán quần áo, đồ điện tử, thực phẩm và hàng gia dụng. Nhưng sàn này cũng từng công khai quảng bá các sản phẩm liên quan đến SVO, thuật ngữ Điện Kremlin dùng để gọi cuộc chiến tại Ukraine. Ukraine cáo buộc các trung tâm logistics của Wildberries còn hỗ trợ vận chuyển linh kiện lưỡng dụng bị trừng phạt, có liên quan đến sản xuất drone và thiết bị định vị. Moskva phủ nhận cáo buộc này.

Hiện chưa có đủ bằng chứng cho thấy Wildberries được tích hợp một cách có hệ thống vào chuỗi cung ứng chính thức của Bộ Quốc phòng Nga. Dù vậy, việc tình nguyện viên hỗ trợ quân đội có thể mua trang bị trên sàn, cùng sự hiện diện của hàng hóa phục vụ chiến trường, cho thấy hạ tầng phân phối dân sự có thể bị cuốn vào nền kinh tế chiến tranh mà không nhất thiết trở thành một bộ phận chính thức của quân đội.

Tác động lan sang Kyrgyzstan và Trung Á

Các cuộc tấn công cũng biến thành cú sốc đối với những người bán hàng ngoài nước Nga. Hàng may mặc của các doanh nghiệp Kyrgyzstan được lưu tại hai kho Elektrostal và Kotovsk khi các cơ sở này bị đánh, khiến hàng hóa bị mất và việc tiếp cận thị trường Nga bị gián đoạn.

Sự cố làm nổi bật rủi ro của mô hình tập trung hàng hóa vào các kho rất lớn: hiệu quả hơn trong thời bình nhưng cũng tạo ra những mục tiêu có thể gây thiệt hại dây chuyền cho cả người bán lẫn người mua.

Để giảm phụ thuộc vào các đầu mối trong lãnh thổ Nga, Kyrgyzstan đã đề xuất tiếp nhận một phần mạng lưới kho vận của Wildberries. Các kế hoạch được đưa tin cũng bao gồm việc phát triển thêm cơ sở tại Almaty và Astana của Kazakhstan.

Người lao động cũng trở thành bên chịu rủi ro

Bộ Ngoại giao Kyrgyzstan đã khuyến cáo công dân nước này đang làm việc tại Nga, đặc biệt là lao động trong các nhà kho, tăng cường biện pháp an toàn sau các vụ tấn công. Cảnh báo được đưa ra sau những báo cáo cho biết hai công dân Kyrgyzstan bị thương.

Điều đó cho thấy tác động của chiến dịch không dừng ở người tiêu dùng Nga hay các doanh nghiệp sở tại. Khi hạ tầng thương mại bị biến thành chiến trường, người lao động di cư và các nhà sản xuất phụ thuộc vào tuyến xuất khẩu sang Nga cũng phải gánh một phần rủi ro của cuộc chiến.