Unitree mở màn IPO tăng 629%: Cơn sốt robot đang đi trước giá trị thực?

Truyền thông Trung Quốc mô tả đây là mức tăng trong ngày đầu IPO lớn nhất tại nước này từ đầu năm 2026. Unitree cũng trở thành nhà sản xuất robot hình người đầu tiên niêm yết trên một sàn giao dịch đại lục.

Nhà đầu tư cá nhân gần như không có cơ hội trúng suất

IPO của Unitree thu hút lượng quan tâm bất thường từ nhà đầu tư cá nhân. Một báo cáo dựa trên hồ sơ của sàn cho biết phần dành cho nhà đầu tư cá nhân được đăng ký vượt 5.526 lần, trong khi Reuters đưa tin con số này là hơn 8.000 lần.

Hai số liệu không nhất thiết mâu thuẫn hoàn toàn, bởi chúng có thể phản ánh các nhóm phân bổ hoặc cách tính khác nhau. Điểm nhất quán là nhu cầu đã tăng lên mức đặc biệt cao.

Tỷ lệ phân bổ trực tuyến cuối cùng chỉ khoảng 0,018%, theo các báo cáo dựa trên thông báo phát hành. Vì vậy, Unitree trở thành phép thử rõ ràng cho câu hỏi: sự hào hứng của thị trường đối với robot hình người đã vượt bao xa so với các thước đo định giá truyền thống?

Nhà sáng lập Wang Xingxing và Meituan hưởng lợi lớn trên giấy tờ

Đà tăng giá cổ phiếu lập tức làm giá trị thị trường của phần sở hữu do nhà sáng lập Wang Xingxing nắm giữ tăng mạnh. Truyền thông tài chính Trung Quốc tính toán rằng số cổ phần của ông từng có giá trị hơn 133,5 tỷ nhân dân tệ theo giá mở cửa, từ đó gọi Wang là người giàu nhất trong thế hệ sinh sau năm 1990 của Trung Quốc. Đây là giá trị tính theo giá thị trường, không phải khoản tiền mặt ông đã thực sự thu về từ việc bán cổ phiếu.

Meituan cũng là một nhà đầu tư lớn trước IPO. Thông qua ba pháp nhân đầu tư, tập đoàn này nắm khoảng 35,1 triệu cổ phiếu Unitree, tương đương khoảng 8,68% vốn sau phát hành. Ở giá IPO, lượng cổ phần này trị giá khoảng 5,3 tỷ nhân dân tệ; cú tăng trong ngày đầu đã đẩy giá trị trên giấy tờ lên cao hơn nhiều.

Tương tự trường hợp của Wang Xingxing, đây chưa phải lợi nhuận đã được hiện thực hóa nếu cổ đông chưa bán cổ phiếu. Thời điểm cổ phiếu được phép chuyển nhượng cũng chịu ảnh hưởng bởi thời hạn hạn chế giao dịch và điều kiện thị trường.

DeepSeek, Tencent và các nhà đầu tư có liên hệ với nhà nước cùng tham gia

Danh sách nhà đầu tư chiến lược của Unitree gồm các công ty công nghệ, tổ chức có liên hệ với nhà nước và các nhà đầu tư tài chính. Những bên được công bố gồm:

• Công ty vận hành DeepSeek, Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence Basic Technology Research;
• Shanghai Qishan Investment, một pháp nhân có liên hệ với Tencent;
• Kunlun Capital thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC);
• Tianyi Capital, có liên hệ với China Telecom;
• Các nguồn vốn liên quan đến State Grid miền Nam Trung Quốc;
• Quỹ An sinh Xã hội Quốc gia;
• CITIC Securities Investment; và
• Các nền tảng đầu tư dành cho nhân viên Unitree.

Nhóm nhà đầu tư chiến lược đăng ký khoảng 8,089 triệu cổ phiếu, tương đương 20% số cổ phiếu IPO.

DeepSeek nhận 933.399 cổ phiếu với giá trị khoảng 140,8 triệu nhân dân tệ. Số cổ phần này tương đương 2,31% lượng cổ phiếu chào bán và khoảng 0,23% vốn Unitree sau IPO. Theo các thông tin dựa trên hồ sơ phát hành, cổ phần DeepSeek nhận trong đợt phân bổ chiến lược có thời hạn khóa 36 tháng.

Khoản đầu tư không chỉ mang ý nghĩa tài chính. Unitree và DeepSeek được cho là đang hợp tác phát triển các mô hình AI dành cho robot hình người, kết nối nền tảng phần cứng và dữ liệu triển khai ngoài thực tế của Unitree với các hệ thống AI hiện thân — tức những mô hình có khả năng nhận biết, suy luận và hành động trong thế giới vật lý.

Doanh thu tăng nhanh, nhưng cần đọc kỹ các con số lợi nhuận

Doanh thu Unitree năm 2025 đạt khoảng 1,70 tỷ nhân dân tệ, tăng mạnh so với 392,77 triệu nhân dân tệ của năm 2024. Công ty báo cáo lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông công ty mẹ là 278,21 triệu nhân dân tệ; trong khi lợi nhuận điều chỉnh, sau khi loại trừ một số khoản không thường xuyên, được báo cáo ở mức khoảng 590,75 triệu nhân dân tệ.

Đây là hai thước đo khác nhau và không nên cộng gộp hoặc xem như cùng một con số lợi nhuận.

Unitree cũng cho biết đã giao hơn 5.500 robot hình người và bán hơn 18.000 robot bốn chân trong năm 2025. Dữ liệu dựa trên nghiên cứu của Omdia ước tính toàn thế giới giao khoảng 15.000 robot hình người trong năm đó. Unitree và AgiBot mỗi công ty giao hơn 5.000 chiếc, vượt xa các đối thủ Mỹ theo số liệu được công bố.

Những con số này giúp giải thích sức hấp dẫn của Unitree. Thị trường không chỉ định giá công ty như một nhà sản xuất phần cứng thông thường, mà còn đặt cược vào vị thế của Unitree trong lĩnh vực AI hiện thân — các hệ thống phải cảm nhận, suy nghĩ và hành động trong môi trường thật.

Câu hỏi cốt lõi là liệu những màn trình diễn ấn tượng và số lượng robot giao ngày càng tăng có thể chuyển thành nhu cầu công nghiệp lặp lại, ổn định và sinh lời hay không.

Rào cản từ Mỹ có thể giới hạn không gian tăng trưởng

Đà mở rộng quốc tế của Unitree đang chịu những hạn chế địa chính trị đáng kể. Cuối tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đưa robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài vào Covered List — danh sách khiến các mẫu robot mới sản xuất bên ngoài Mỹ khó nhận được giấy phép thiết bị cần thiết để bán tại thị trường này, trừ khi được miễn trừ hoặc chấp thuận có điều kiện.

Unitree cho biết các mẫu robot hình người và robot bốn chân hiện có đã được chứng nhận FCC, nhưng các mẫu tương lai có thể gặp trở ngại khi gia nhập thị trường Mỹ.

Tháng 6, Lầu Năm Góc cũng đưa Unitree vào danh sách các công ty Trung Quốc thuộc lĩnh vực quân sự, mô tả doanh nghiệp này là bên đóng góp cho nền tảng công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Reuters lưu ý rằng đây không phải một biện pháp trừng phạt, nhưng nó hạn chế khả năng quân đội Mỹ sử dụng công nghệ của Unitree trong tương lai.

Mức độ ảnh hưởng thương mại không nhỏ, bởi Mỹ chiếm khoảng 13% doanh thu Unitree, theo các báo cáo dựa trên hồ sơ của công ty.

Vì sao thương vụ này quan trọng với ngành robot Trung Quốc?

Màn chào sàn của Unitree tạo ra một mốc định giá công khai rất dễ quan sát cho các doanh nghiệp robot hình người. Nếu giá cổ phiếu duy trì ở gần mức sau IPO, thương vụ này có thể hỗ trợ kế hoạch huy động vốn và niêm yết của các công ty robot Trung Quốc khác.

Ngược lại, một đợt đảo chiều mạnh sẽ cho thấy thị trường đã phản ánh kịch bản robot được ứng dụng đại trà trước khi ngành chứng minh được hiệu quả kinh tế bền vững. Leju Robotics và AgiBot nằm trong số những đối thủ được kỳ vọng theo đuổi kế hoạch niêm yết.

Khoảng cách định giá là tín hiệu cảnh báo rõ nhất. Unitree được định giá khoảng 61 tỷ nhân dân tệ tại giá IPO, từng vọt lên khoảng 445 tỷ nhân dân tệ khi mở cửa và kết thúc ngày giao dịch ở gần 342 tỷ nhân dân tệ. Vì thế, diễn biến ngày đầu phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư nhiều hơn là lời khẳng định về giá trị dài hạn của công ty.

JPMorgan dự báo số robot hình người được giao trên toàn cầu mỗi năm có thể đạt khoảng 1 triệu chiếc vào năm 2030. Tuy nhiên, đây là dự báo về quy mô thị trường, không phải bằng chứng cho thấy hoạt động triển khai hiện nay đã đạt mức đó hoặc Unitree chắc chắn sẽ giành được phần lớn thị trường.

Định giá mới là phần chưa được kiểm chứng

Unitree bước vào thị trường chứng khoán với những nền tảng vận hành thực tế: doanh thu tăng nhanh, báo cáo có lãi và số lượng robot giao thuộc nhóm dẫn đầu toàn cầu. Mối quan hệ với DeepSeek cũng củng cố câu chuyện rằng robot có thể trở thành nền tảng cho các mô hình AI hiện thân, thay vì chỉ là những cỗ máy phần cứng độc lập.

Nhưng mức giá sau ngày đầu giao dịch đã hàm ý một tương lai tham vọng hơn rất nhiều. Công ty vẫn cần chứng minh rằng robot hình người có thể thực hiện các công việc đáng tin cậy, hữu ích về kinh tế và có quy mô đủ lớn; rằng Unitree có thể duy trì lợi nhuận trong khi tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu và phát triển; đồng thời các hạn chế địa chính trị sẽ không thu hẹp đáng kể thị trường mục tiêu.

Cách nhìn thận trọng nhất về màn IPO của Unitree vì thế phải có hai mặt: đây là cột mốc lớn của ngành robot Trung Quốc và là tín hiệu mạnh về mức độ hưng phấn của nhà đầu tư, nhưng chưa phải bằng chứng cho thấy ngành robot hình người đã xứng đáng với mức định giá mà ngày giao dịch đầu tiên gợi lên.