Đòn đánh tầm xa của Ukraine biến chi phí chiến tranh thành vấn đề nội bộ của Nga

Moskva được ưu tiên bảo vệ, nhưng cái giá ngày càng cao

Nga đã phần nào giảm áp lực tức thời tại Moskva bằng cách chuyển nhiên liệu từ Siberia về thủ đô và tăng nhập khẩu từ Belarus cũng như Ấn Độ. Reuters đưa tin nguồn cung tại Moskva tạm thời ổn định vào giữa tháng 7, trong khi Crimea vẫn là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất và sản lượng nhiên liệu toàn quốc thấp hơn nhu cầu.

Cách ứng phó này cho thấy cả khả năng thích nghi lẫn chi phí mà các cuộc tấn công gây ra. Nhiên liệu phải được điều chuyển từ những vùng khác hoặc đưa từ nước ngoài vào để bảo vệ nguồn cung tại thủ đô — khu vực có ý nghĩa chính trị đặc biệt. Đây chưa phải là một cuộc đình trệ trên toàn quốc, mà là một hệ thống phân phối đắt đỏ và thiếu đồng đều hơn, trong đó một số vùng phải gánh thiếu hụt để những vùng khác tiếp tục vận hành.

Các cuộc tấn công vào Wildberries làm đảo lộn logistics thương mại

Chiến dịch của Ukraine cũng đã vượt ra ngoài hạ tầng năng lượng để nhắm tới các trung tâm logistics quy mô lớn. Kể từ ngày 18/7, ít nhất 20 cơ sở của Wildberries được cho là đã bị tấn công, gây ra các vụ cháy lớn, phá hủy hoặc làm hư hại hàng hóa lưu kho và làm gián đoạn mạng lưới giao hàng của một trong những nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất Nga. Phân tích ảnh vệ tinh của Reuters cho thấy ít nhất 1,18 triệu m² diện tích kho đã bị hư hại hoặc phá hủy — tương đương hơn một phần năm công suất của công ty, theo bản tin.

Tác động là đáng kể, nhưng các con số cần được nhìn nhận thận trọng. Một số ước tính khác đặt diện tích kho bị ảnh hưởng trong khoảng 1,21–1,47 triệu m² và thiệt hại của người bán ở mức 215–280 tỷ ruble; đây là các ước tính, không phải số liệu đã được kiểm toán.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), một tổ chức phân tích có trụ sở tại Mỹ, cho biết lực lượng Ukraine đã tấn công 7 trong số 10 trung tâm logistics lớn nhất của Wildberries tính đến ngày 16/8. Việc công ty được cho là đã gỡ thương hiệu khỏi xe giao hàng và tìm kiếm đối tác mở các kho mới cho thấy nỗ lực duy trì hoạt động. Tuy nhiên, những động thái này chưa cho biết gián đoạn sẽ kéo dài bao lâu hay bao nhiêu phần của hệ thống có thể được khôi phục.

Vai trò quân sự của các nhà kho cũng còn gây tranh cãi. Quan chức Ukraine mô tả một số nút logistics là một phần của mạng lưới lưỡng dụng, có thể hỗ trợ trang thiết bị liên quan đến quân sự. Dù vậy, bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định các cơ sở thương mại của Wildberries được dành riêng hoặc được biết rõ là nơi cung cấp linh kiện máy bay không người lái hay hệ thống định vị. Tầm quan trọng thương mại của các kho hàng rõ ràng hơn nhiều so với vai trò quân sự trực tiếp của chúng.

Đòn đánh ở Samara gửi thông điệp tới tổ hợp công nghiệp-quân sự

Ngày 15/8, Ukraine cho biết các tên lửa FP-5 Flamingo do nước này tự sản xuất đã đánh trúng Trung tâm Tên lửa và Vũ trụ Progress ở Samara, cách biên giới Ukraine khoảng 900 km. Cơ sở này liên quan đến tập đoàn Roscosmos và hoạt động sản xuất phương tiện phóng cùng thiết bị điện tử.

Các bản tin và tuyên bố từ phía quân đội Ukraine cho biết một đám cháy rộng khoảng 5.000 m² đã bùng phát. Khu công nghiệp này cũng có nhà máy máy bay Aviakor, nhưng mức độ thiệt hại cụ thể đối với từng cơ sở vẫn chưa rõ; xác nhận độc lập về tổn thất sản xuất còn hạn chế.

Vì vậy, ý nghĩa của vụ tấn công không nằm ở một ước tính chắc chắn về sản lượng bị phá hủy, mà ở điều nó cho thấy: Ukraine có khả năng vươn tới những cơ sở công nghiệp chiến lược nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Điều này có thể buộc Moskva phải chi thêm cho phòng không, phân tán cơ sở, sửa chữa và các biện pháp duy trì hoạt động. Tuy nhiên, với những bằng chứng hiện có, chưa thể nói căn cứ công nghiệp-quân sự rộng lớn hơn của Nga đã bị vô hiệu hóa mang tính quyết định.

Tâm lý bất an gia tăng, nhưng nguyên nhân không chỉ có một

Tác động kinh tế cũng thể hiện qua hành vi của các hộ gia đình. Dữ liệu Ngân hàng Trung ương Nga được các bản tin dẫn lại cho thấy lượng tiền mặt lưu thông tăng 286,4 tỷ ruble trong hai tuần đầu tháng 8, sau khi khoảng 7,3 tỷ USD được rút khỏi hệ thống ngân hàng trong tháng 7.

Việc rút tiền phù hợp với dấu hiệu người dân thận trọng hơn, nhưng không thể quy toàn bộ hiện tượng này cho các cuộc tấn công của Ukraine. Các bản tin cũng đề cập lo ngại về khả năng tài sản bị thu giữ, gián đoạn thanh toán, lạm phát và những bất ổn rộng hơn của nền kinh tế thời chiến. Vì thế, dòng tiền rút khỏi ngân hàng là tín hiệu về tâm lý lo lắng, chứ không phải thước đo độc lập về ảnh hưởng của chiến dịch đối với dư luận hay sự ủng hộ chính trị.

Chiến dịch đã đạt được gì — và chưa đạt được gì?

Các cuộc tấn công đang tạo ra một chuỗi chi phí thứ cấp:

• nhiên liệu phải được điều chuyển trong nước hoặc nhập khẩu;
• hoạt động sửa chữa nhà máy lọc dầu và bảo trì khẩn cấp trở nên cấp bách hơn;
• doanh nghiệp thương mại phải tìm diện tích kho và công suất giao hàng thay thế;
• doanh nghiệp đối mặt với chậm trễ, thất thoát hàng hóa và chi phí vận tải cao hơn;
• nhà nước phải dành thêm nguồn lực để bảo vệ hạ tầng trên một lãnh thổ rộng lớn;
• người dân phải đối mặt với hàng dài, giới hạn mua nhiên liệu và sự bất định lớn hơn.

Nga vẫn sở hữu năng lực thích nghi đáng kể. Nước này đã điều chuyển nguồn cung, nhập khẩu xăng và tiếp tục vận hành dù hạ tầng năng lượng và logistics bị tổn hại. Những bằng chứng hiện có chưa ủng hộ kết luận về sự sụp đổ mang tính quyết định của sản xuất quân sự, ổn định trong nước hay khả năng kiểm soát của nhà nước Nga.

Kết luận thuyết phục hơn mang tính tích lũy: Ukraine đang khiến cuộc chiến trở nên tốn kém và khó tách khỏi đời sống trong nước của Nga. Điện Kremlin vẫn có thể phân bổ và hấp thụ phần lớn sức ép, nhưng tình trạng phân phối xăng ở Moskva và vùng lân cận, logistics thương mại bị tổn hại cùng tâm lý thận trọng của các hộ gia đình đang thách thức lời hứa rằng cuộc chiến có thể tiếp diễn mà không tạo ra cái giá đáng kể cho người dân Nga.