Nga mang viện trợ nhân đạo đến Cuba giữa khủng hoảng mất điện kéo dài

Nga đã viện trợ những gì cho Cuba?

Trong chuyến thăm chính thức Havana vào tháng 8, đoàn đại biểu Phòng Công cộng Nga đã trao một lô hàng viện trợ nhân đạo gồm thực phẩm, bánh kẹo, đèn pin cầm tay, USB, pin và bộ sơ cứu. Số hàng này được dự kiến chuyển đến các gia đình Cuba đang gặp khó khăn trong bối cảnh thiếu hàng thiết yếu và mất điện kéo dài.

Đây là những vật dụng có tính thực tế rõ rệt trong một cuộc khủng hoảng năng lượng: thực phẩm hỗ trợ nhu cầu trước mắt, đèn pin và pin giúp người dân ứng phó với bóng tối, còn bộ sơ cứu bổ sung cho hệ thống y tế đang thiếu thốn.

Lễ trao tặng gắn với những sự kiện nào?

Buổi trao viện trợ diễn ra trong cuộc gặp giữa phái đoàn Nga và lãnh đạo Viện Hữu nghị các Dân tộc Cuba (ICAP), tổ chức chuyên thúc đẩy quan hệ đoàn kết quốc tế của Cuba.

Hoạt động này nằm trong chương trình thăm Cuba kết hợp giữa ngoại giao nhân dân, giao lưu và các sự kiện đoàn kết. Lễ trao tặng cũng được tổ chức trong khuôn khổ hoạt động kỷ niệm 100 năm ngày sinh Fidel Castro, nhà lãnh đạo cách mạng Cuba qua đời năm 2016.

Đại diện Nga nhấn mạnh tinh thần sát cánh cùng người dân Cuba và cho biết Moscow muốn tiếp tục hỗ trợ hòn đảo này. Phía Cuba bày tỏ lòng biết ơn, đồng thời nói sự ủng hộ từ Nga giúp người dân chống chọi với khủng hoảng và duy trì hy vọng.

Khủng hoảng điện của Cuba nghiêm trọng đến mức nào?

Đêm 2/8 và sang ngày 3/8, lưới điện quốc gia Cuba sụp đổ, gây ra lần mất điện trên toàn đảo thứ sáu trong năm 2026. Nỗ lực khôi phục điện sau đó tiếp tục gặp sự cố, cho thấy hệ thống điện xuống cấp và rất dễ mất ổn định.

Cuba vốn đã đối mặt với thiếu nhiên liệu, thuốc men và thực phẩm. Khi lưới điện bị tê liệt, nhà chức trách phải ưu tiên các dịch vụ thiết yếu như bệnh viện và những cơ sở liên quan đến sản xuất, bảo quản thực phẩm.

Các đợt cắt điện có khi kéo dài hàng giờ, thậm chí nhiều ngày. Người dân phải sắp xếp việc nấu nướng, bơm và sử dụng nước, liên lạc, làm việc, ngủ nghỉ và đi lại theo những khoảng thời gian ngắn khi điện được cấp trở lại. Thời tiết nóng bức cũng khiến một số người phải ra ngoài hoặc ngủ ở nơi thoáng hơn vào ban đêm.

Tình trạng thiếu nhiên liệu làm đình trệ giao thông và gây khó khăn cho việc vận chuyển, bảo quản thực phẩm. Mất điện đồng thời khiến hoạt động làm lạnh, nấu ăn, bơm nước và vận hành bệnh viện trở nên bấp bênh hơn. Tuy nhiên, các nguồn được xem xét không đưa ra một con số thống kê toàn quốc đủ đáng tin cậy cho mức độ gián đoạn của từng lĩnh vực.

Vai trò của nguồn cung dầu và đe dọa thuế quan của Trump

Các bản tin quốc tế cho rằng tình hình năng lượng Cuba xấu đi nhanh trong năm 2026 sau khi nguồn cung dầu cho nước này bị gián đoạn trên thực tế. Diễn biến này được liên hệ với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thuế lên các quốc gia cung cấp dầu cho Cuba.

Dù vậy, các nguồn hiện có không cung cấp số liệu độc lập, đủ chắc chắn theo từng chuyến hàng để xác định chính xác lượng dầu nhập khẩu đã giảm bao nhiêu. Vì thế, không nên khẳng định một con số cụ thể về mức sụt giảm.

Trung Quốc và Cuba tìm hướng giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch

Trong một nỗ lực khác nhằm cải thiện nguồn điện, Trung Quốc đã trao cho Cuba lô thứ hai gồm 5.000 hệ thống điện mặt trời. Các thiết bị này được phân bổ cho 169 địa phương, ưu tiên những hộ gia đình ở vùng nông thôn biệt lập và các dịch vụ thiết yếu như cơ sở y tế, cấp cứu, nhà trẻ, cơ sở chăm sóc trẻ em và chi nhánh ngân hàng.

Một số báo cáo cũng đề cập hỗ trợ của Trung Quốc dành cho xe ba bánh điện chạy bằng năng lượng mặt trời nhằm duy trì di chuyển địa phương với mức tiêu thụ nhiên liệu thấp. Tuy nhiên, số lượng và thông tin triển khai cụ thể của loại phương tiện này chưa được các tài liệu thu thập độc lập xác nhận đầy đủ, nên chưa thể kết luận về quy mô chương trình.

Cuba đồng thời điều chỉnh chính sách để khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo. Nghị quyết 179/2026 quy định mức giá mua cố định 90 peso Cuba cho mỗi kWh điện từ các nguồn tái tạo được đưa lên lưới điện quốc gia, áp dụng rộng hơn thay vì chỉ tập trung vào điện mặt trời.

Các biện pháp liên quan cũng miễn thuế hải quan cho hệ thống quang điện và nhiều thiết bị năng lượng tái tạo khác, với thời hạn được kéo dài đến ngày 31/12/2027. Cuba còn bổ sung ưu đãi thuế cho thiết bị năng lượng sạch, hoạt động đầu tư và một số giao dịch bán công nghệ tái tạo.

Như vậy, khoản viện trợ Nga chủ yếu giải quyết nhu cầu trước mắt của người dân, trong khi các hệ thống điện mặt trời của Trung Quốc và chính sách giá, thuế của Cuba hướng đến bài toán dài hạn hơn: giữ cho những dịch vụ thiết yếu có điện và từng bước đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.