Trump đặt khả năng sẵn sàng của liên minh Mỹ - Hàn lên bàn mặc cả

Ngày 16/8/2026, Tổng thống Donald Trump yêu cầu “giảm đáng kể” các cuộc tập trận quân sự chung giữa Mỹ và Hàn Quốc, khơi lại một canh bạc ngoại giao quen thuộc: thu hẹp hoạt động mà Triều Tiên lên án để tạo khoảng trống cho đối thoại với Kim Jong Un.

Thời điểm đưa ra mệnh lệnh khiến quyết định trở nên đặc biệt nhạy cảm. Cuộc tập trận thường niên Ulchi Freedom Shield dự kiến bắt đầu ngay ngày hôm sau, từ ngày 17 đến 27/8, nên gần như không còn thời gian để làm rõ những nội dung nào sẽ bị cắt giảm.

Trump không hủy toàn bộ cuộc tập trận. Thay vào đó, ông biến một hoạt động vốn nhằm duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu thành tín hiệu công khai về tương lai của liên minh Mỹ - Hàn. Câu hỏi lớn là: một nhượng bộ đơn phương có thể đổi lại điều gì từ Bình Nhưỡng?

Trump đã yêu cầu điều gì?

Trump đưa ra ba lập luận chính: chi phí tập trận, thông điệp mà các cuộc tập trận gửi tới Triều Tiên và việc Hàn Quốc không ủng hộ các hoạt động của Mỹ liên quan đến Iran. Ông cũng nhắc đến “mối quan hệ rất tốt” với Kim Jong Un và mô tả Triều Tiên là “không đe dọa và tôn trọng” trong nhiệm kỳ của mình.

Mệnh lệnh được công bố chỉ vài giờ trước khi cuộc tập trận bắt đầu. Trump nói đã quá muộn để hủy hoàn toàn, nhưng chỉ đạo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth giảm đáng kể phần đóng góp của Mỹ. Ban đầu, Lầu Năm Góc và Nhà Trắng không nêu rõ những nội dung nào sẽ bị loại bỏ hoặc thu hẹp.

Cách thức này khiến động thái trông giống một tín hiệu chính trị được đưa ra gấp rút hơn là một bước đi kiểm soát vũ khí đã được thương lượng. Đáng chú ý, bất đồng giữa Seoul và Washington về một chiến dịch riêng liên quan đến Iran cũng được gắn trực tiếp với quy mô hợp tác quân sự trên bán đảo Triều Tiên.

Vì sao bối cảnh an ninh khiến việc cắt giảm đáng lo?

Ulchi Freedom Shield không chỉ là những màn diễn tập cơ động truyền thống trên chiến trường. Nội dung năm 2026 bao gồm cả ứng phó với máy bay không người lái, gây nhiễu GPS và tấn công mạng — những lĩnh vực phản ánh sự thay đổi trong năng lực quân sự của Triều Tiên. Khoảng 18.000 binh sĩ Hàn Quốc dự kiến tham gia.

Giảm các hoạt động huấn luyện như vậy có thể gây tác động vượt ra ngoài việc giảm số lượng bài diễn tập thực địa. Các cuộc tập trận chung giúp hai lực lượng kiểm tra thông tin liên lạc, cơ chế chỉ huy, quy trình tăng viện và khả năng phối hợp trong điều kiện căng thẳng.

Một số nhà phân tích và bình luận viên cảnh báo rằng nếu hoạt động duy trì khả năng sẵn sàng bị phụ thuộc vào những tranh chấp chính trị không liên quan, niềm tin trong liên minh có thể suy giảm. Khi đó, năng lực phòng thủ bị biến thành một quân bài mặc cả.

Thời điểm ra quyết định cũng thu hút chú ý vì Triều Tiên được cho là vẫn đang mở rộng quan hệ quân sự với Nga và học hỏi từ kinh nghiệm chiến trường hiện đại, theo các thông tin được dẫn trong cuộc tranh luận về cuộc tập trận. Trước đó, Bình Nhưỡng đã gọi Ulchi Freedom Shield là hoạt động mang tính khiêu khích hơn năm trước và tuyên bố sẽ củng cố năng lực răn đe hạt nhân.

Seoul và Lầu Năm Góc phản ứng ra sao?

Ban đầu, Lầu Năm Góc chỉ cung cấp rất ít thông tin về phương án triển khai. Điều này khiến dư luận chưa rõ cụm từ “giảm đáng kể” sẽ được áp dụng cụ thể như thế nào trong khi cuộc tập trận vẫn diễn ra.

Phản ứng công khai ban đầu của Seoul tương đối thận trọng. Văn phòng tổng thống Hàn Quốc cho biết họ hy vọng mối quan hệ giữa Trump và Kim có thể góp phần tạo ra một cuộc đối thoại thực chất giữa Washington và Bình Nhưỡng.

Sau đó, Tổng thống Lee Jae Myung vừa duy trì hy vọng ngoại giao, vừa kêu gọi Hàn Quốc tự chủ hơn về quốc phòng. Ông ủng hộ việc tăng cường năng lực phòng thủ độc lập, đẩy nhanh chương trình tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và hoàn tất quá trình chuyển giao quyền kiểm soát tác chiến thời chiến cho Hàn Quốc. Lee cũng khẳng định các cuộc tập trận Mỹ - Hàn mang tính phòng thủ, không nhằm vào Triều Tiên.

Hai lập trường này không nhất thiết mâu thuẫn. Seoul có thể hoan nghênh cơ hội đối thoại, đồng thời chuẩn bị cho khả năng các cam kết an ninh của Mỹ trở nên khó đoán hơn. Kết quả là một phản ứng hai hướng: tiếp tục theo đuổi ngoại giao nhưng giảm sự phụ thuộc vào những quyết định bất ngờ từ Washington.

Vì sao mệnh lệnh của Trump chưa tạo ra đột phá ở Bình Nhưỡng?

Triều Tiên không phản ứng như thể đã nhận được một cơ sở đủ thuyết phục để nối lại đàm phán. Ngay cả sau quyết định của Mỹ, Bình Nhưỡng vẫn lên án Ulchi Freedom Shield là mối đe dọa quân sự trực tiếp và khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện quyền tự vệ của mình.

Đây là điểm yếu cốt lõi của nhượng bộ lần này. Mỹ cắt giảm một phần hoạt động mà Washington coi là quan trọng đối với khả năng răn đe, nhưng không có cam kết được báo cáo nào từ Triều Tiên về việc dừng thử vũ khí, hạn chế các chương trình quân sự hoặc quay lại đàm phán phi hạt nhân hóa.

Vì vậy, các nhà phân tích cho rằng Kim sẽ ít có động lực tái can dự nếu Washington không đưa ra những nhượng bộ lớn hơn — có thể liên quan đến lệnh trừng phạt, tư thế quân sự của Mỹ hoặc địa vị chính trị của Triều Tiên.

Một cuộc gặp thượng đỉnh vẫn có thể diễn ra nếu các kênh tiếp xúc của Trump nhận được phản hồi. Nhưng tiếp xúc không đồng nghĩa với thỏa thuận. Nếu thiếu cam kết có đi có lại, khuôn khổ đàm phán và cơ chế xác minh, chỉ riêng việc cắt giảm tập trận khó có thể tạo ra những giới hạn lâu dài đối với năng lực quân sự của Triều Tiên.

Cái giá của việc dùng tập trận làm đòn bẩy

Quyết định của Trump theo đuổi một lợi ích ngoại giao khá hẹp: giảm hoạt động mà Triều Tiên thường mô tả là bước chuẩn bị cho một cuộc xâm lược. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra ba rủi ro rộng hơn:

• Rủi ro đối với khả năng sẵn sàng: Ít huấn luyện chung hơn đồng nghĩa với ít cơ hội kiểm tra hệ thống chỉ huy - kiểm soát, phương án tăng viện và khả năng phối hợp trước những mối đe dọa mà cuộc tập trận được thiết kế để ứng phó.
• Rủi ro đối với niềm tin trong liên minh: Việc công bố thay đổi lớn ngay trước khi tập trận bắt đầu khiến hợp tác quân sự Mỹ - Hàn có vẻ dễ bị chi phối bởi những bất đồng chính trị bên ngoài lĩnh vực bán đảo Triều Tiên.
• Bất cân xứng về ngoại giao: Triều Tiên nhận được một tín hiệu có lợi mà không có bước đi đáp lại rõ ràng, trong khi vẫn bác bỏ cuộc tập trận và bảo vệ việc tăng cường vũ khí của mình.

Mệnh lệnh này vì thế lặp lại logic từng được sử dụng trước đây: coi các cuộc tập trận là một nhượng bộ có thể dùng để mở đường cho ngoại giao với Kim Jong Un. Nhưng môi trường an ninh hiện nay khắc nghiệt hơn, khiến cái giá của việc giảm huấn luyện trở nên lớn hơn.

Động thái có thể cho thấy Trump sẵn sàng tiếp xúc với Kim, nhưng đồng thời khuyến khích Seoul suy nghĩ về mức độ tự chủ quân sự cao hơn và không đem lại cho Bình Nhưỡng lý do rõ ràng để từ bỏ những năng lực mà họ coi là thiết yếu cho an ninh của mình.

Bài học trước mắt không phải là ngoại giao và khả năng sẵn sàng quân sự không thể song hành. Vấn đề là việc giảm tập trận chỉ có nhiều khả năng hỗ trợ ngoại giao khi nó nằm trong một tiến trình có đi có lại và có thể kiểm chứng — thay vì được đưa ra đột ngột, gắn với một tranh chấp khác và để bên kia nhận phần lợi ích rõ ràng nhất.