Trump rút ngắn tập trận Mỹ - Hàn xuống còn 5 ngày: Điều gì đã thay đổi và vì sao đáng chú ý?

Mệnh lệnh ngày 16/8/2026 của Tổng thống Donald Trump đã làm thay đổi đáng kể cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield thường niên giữa Mỹ và Hàn Quốc, chỉ vài giờ trước khi hoạt động này bắt đầu. Cuộc tập trận vốn được lên kế hoạch kéo dài 11 ngày, từ 17 đến 27/8, nay kết thúc vào 21/8, tức chỉ còn 5 ngày; một số nội dung huấn luyện thực địa cũng bị thu hẹp.

Washington trình bày quyết định như một cử chỉ ngoại giao hướng tới Triều Tiên. Tuy nhiên, động thái này cũng khiến liên minh Mỹ - Hàn xáo trộn. Câu hỏi lớn là liệu việc giảm quy mô một cuộc tập trận then chốt có thể mở đường cho đối thoại mà không làm suy yếu năng lực sẵn sàng chiến đấu mà chính cuộc tập trận được thiết kế để duy trì hay không.

Trump đã yêu cầu điều gì và vì sao?

Trump cho biết ông đã chỉ đạo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth “cắt giảm đáng kể” sự tham gia của Mỹ trong cuộc tập trận. Các lý do được ông nêu gồm chi phí tổ chức và quan điểm rằng cuộc tập trận gửi tới Triều Tiên một tín hiệu “không phù hợp và thù địch”. Ông cũng nhấn mạnh mối quan hệ mà ông mô tả là tốt đẹp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, đồng thời bày tỏ không hài lòng vì Hàn Quốc từ chối tham gia hành động quân sự của Mỹ chống Iran.

Thời điểm can thiệp khiến quyết định trở nên đặc biệt gây gián đoạn. Kế hoạch tập trận đã được chuẩn bị gần như hoàn tất và sắp bắt đầu, nên Lầu Năm Góc cùng hai quân đội phải chỉnh sửa kế hoạch trong thời gian rất ngắn thay vì hủy toàn bộ hoạt động.

Lịch tập trận thay đổi ra sao?

Mỹ và Hàn Quốc thống nhất kết thúc Ulchi Freedom Shield vào ngày 21/8 thay vì 27/8, rút ngắn thời lượng từ 11 ngày xuống còn 5 ngày. Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc cho biết phía Mỹ đề nghị điều chỉnh và một phần huấn luyện cơ động ngoài thực địa của hai nước cũng sẽ được giảm quy mô.

Thay đổi không chỉ nằm trên lịch. Giai đoạn đầu của cuộc tập trận tập trung vào phòng thủ trước một cuộc tấn công. Giai đoạn sau, được cho là bao gồm các hoạt động phản công, có thể bị hủy hoặc lùi lại. Thông tin này dựa trên các báo cáo truyền thông Hàn Quốc và trong các nguồn hiện có chưa được mô tả như một kế hoạch cuối cùng đầy đủ chi tiết.

Lầu Năm Góc cho biết các hoạt động huấn luyện bắn đạn thật liên quan cũng bị giảm, trong đó một số hoạt động bị hủy hoặc chuyển thành mô phỏng. Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định những điều chỉnh này không làm suy giảm mục tiêu huấn luyện của cuộc tập trận và vẫn bảo đảm “khả năng sẵn sàng thiết yếu” của hai đồng minh.

Vì sao Seoul và quân đội Mỹ bất ngờ?

Các quan chức và quân nhân Hàn Quốc được cho là đã bất ngờ trước thông báo của Trump. Chỉ thị được đưa ra sau khi phần lớn công tác chuẩn bị hoàn tất và khi cuộc tập trận đã bắt đầu, buộc Seoul phải nhanh chóng làm rõ tác động của thay đổi đối với thế trận phòng thủ chung.

Sau đó, Tướng Xavier Brunson, tư lệnh Lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc, tới Bộ Quốc phòng Hàn Quốc để trao đổi về kế hoạch thu hẹp cuộc tập trận. Cuộc gặp cho thấy các chi tiết thực hiện vẫn đang được xử lý sau khi có chỉ đạo từ tổng thống Mỹ.

Phản ứng công khai của Hàn Quốc cố gắng cân bằng hai mục tiêu: trấn an về liên minh và ủng hộ ngoại giao. Tổng thống Lee Jae Myung nhấn mạnh một liên minh vững chắc với Mỹ là nền tảng an ninh quốc gia, đồng thời Seoul bày tỏ hy vọng các tiếp xúc Mỹ - Triều Tiên được nối lại có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng.

Ulchi Freedom Shield có mục đích gì?

Ulchi Freedom Shield là một trong những cuộc tập trận phòng thủ chung quan trọng nhất được Mỹ và Hàn Quốc tổ chức hằng năm. Kế hoạch năm 2026 dựa trên những thay đổi của chiến trường hiện đại, với khoảng 18.000 quân nhân Hàn Quốc dự kiến tham gia. Các tình huống huấn luyện bao gồm đối phó máy bay không người lái, gây nhiễu GPS và tấn công mạng, bên cạnh các nội dung diễn tập sở chỉ huy và huấn luyện ngoài thực địa nhằm chuẩn bị cho khả năng phòng thủ bán đảo Triều Tiên.

Đây không đơn thuần là một màn phô diễn sức mạnh. Các cuộc tập trận chung kiểm tra khả năng hai quân đội chia sẻ thông tin, phối hợp ra quyết định, điều chuyển lực lượng và hậu cần, cũng như tác chiến cùng nhau trong điều kiện xung đột. Mỹ và Hàn Quốc mô tả các hoạt động này là phòng thủ, trong khi Triều Tiên thường cáo buộc chúng là cuộc diễn tập chuẩn bị xâm lược.

Mỹ hiện duy trì khoảng 28.500 quân tại Hàn Quốc. Sự hiện diện này là một phần của thế cân bằng quân sự thường trực trên bán đảo; các cuộc tập trận giúp chứng minh lực lượng Mỹ sẽ phối hợp với các đơn vị Hàn Quốc như thế nào nếu khủng hoảng xảy ra.

Phản ứng của Triều Tiên và vai trò của Nhật Bản

Trước khi cuộc tập trận bị rút ngắn, Triều Tiên lên án hoạt động này là khiêu khích hơn năm trước và cho rằng đây là bước chuẩn bị cho đối đầu quân sự. Bình Nhưỡng cũng nói hợp tác Mỹ - Nhật Bản - Hàn Quốc đang phát triển thành một “liên minh hạt nhân”, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả bằng năng lực răn đe ở cấp độ cao hơn.

Việc thu hẹp cuộc tập trận vì thế đáp ứng một yêu cầu mà Triều Tiên đã nhiều lần đưa ra: giảm quy mô các cuộc tập trận của đồng minh. Tuy nhiên, các thông tin hiện có không cho thấy Bình Nhưỡng đưa ra biện pháp kiềm chế tương ứng đối với chương trình hạt nhân hoặc tên lửa của mình. Sự bất đối xứng này là trọng tâm trong những chỉ trích nhằm vào quyết định của Trump.

Hợp tác ba bên với Nhật Bản khiến vấn đề có phạm vi rộng hơn. Phối hợp giữa Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản gắn với năng lực răn đe khu vực cũng như phản ứng trước các mối đe dọa tên lửa. Vì vậy, độ tin cậy của mạng lưới an ninh này không chỉ quan trọng đối với bán đảo Triều Tiên. Phản ứng công khai của Bình Nhưỡng cho thấy nước này xem hợp tác ba bên là một phần của mối đe dọa cần đối phó.

Quyết định này liên quan thế nào tới ngoại giao Trump - Kim?

Việc rút ngắn cuộc tập trận diễn ra cùng lúc với những tín hiệu mới cho thấy Trump muốn nối lại tiếp xúc với Kim Jong Un. Các thông tin cho biết một cuộc gặp có thể được thảo luận trong chuyến thăm Trung Quốc dự kiến của Trump vào tháng 11, dù các nhà phân tích nhận định Triều Tiên có thể không thấy nhiều lý do để quay lại bàn đàm phán.

Sự do dự này phản ánh môi trường đàm phán đã thay đổi. Các nhà phân tích chỉ ra sự hậu thuẫn của Nga và Trung Quốc dành cho Triều Tiên, cũng như việc Bình Nhưỡng hiện ít phụ thuộc vào việc được nới lỏng trừng phạt hơn so với thời điểm các hội nghị thượng đỉnh Trump - Kim năm 2018 và 2019. Một số đánh giá cảnh báo Kim có thể yêu cầu Washington công nhận Triều Tiên là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân — điều Mỹ khó chấp nhận.

Chính sách của Hàn Quốc cũng đang chuyển hướng. Seoul dần rời xa yêu cầu phi hạt nhân hóa hoàn toàn và ngay lập tức như điều kiện đầu tiên để đối thoại, thay vào đó cân nhắc các bước trung gian như đóng băng chương trình hạt nhân hiện có và tiến hành các biện pháp giảm rủi ro trên cơ sở có đi có lại.

Cách tiếp cận này có thể khiến ngoại giao thực tế hơn, nhưng cũng làm thay đổi ý nghĩa của các nhượng bộ. Một cuộc tập trận nhỏ hơn có thể được xem là biện pháp xây dựng lòng tin — hoặc là bằng chứng cho thấy sức ép của Triều Tiên đang phát huy tác dụng. Các nhà phân tích cảnh báo năng lực ngày càng mở rộng của Bình Nhưỡng cùng quan hệ quân sự sâu sắc hơn với Nga đã củng cố vị thế của Kim kể từ các hội nghị thượng đỉnh trước đây.

Đánh đổi giữa sẵn sàng chiến đấu và ngoại giao

Lầu Năm Góc và Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc khẳng định phiên bản điều chỉnh vẫn có thể bảo toàn năng lực sẵn sàng thiết yếu và các mục tiêu huấn luyện cốt lõi. Những người chỉ trích không nhất thiết cho rằng một cuộc tập trận 5 ngày sẽ xóa bỏ năng lực phòng thủ của liên minh. Mối lo nằm ở việc rút ngắn và tái cấu trúc vào phút chót có thể làm giảm cơ hội diễn tập trọn vẹn chuỗi hoạt động phòng thủ, chỉ huy và phản công.

Mệnh lệnh này cũng tạo ra một tiền lệ chính trị: một cuộc tập trận lớn của liên minh trở thành công cụ phát tín hiệu ngoại giao mà không đi kèm hành động nhượng bộ rõ ràng từ Bình Nhưỡng. Trump có thể muốn tạo khoảng trống cho các cuộc đàm phán với Kim và thể hiện sự không hài lòng với Seoul, nhưng cái giá trước mắt là sự bất định đối với đồng minh đang cùng Mỹ chịu trách nhiệm phòng thủ bán đảo.

Kết quả là một sự đánh đổi rõ ràng nhưng chưa có lời giải. Việc rút ngắn có thể giúp giảm một nguồn căng thẳng và hỗ trợ nỗ lực ngoại giao mới. Nhưng trong bối cảnh Triều Tiên tự tin hơn, gắn kết sâu hơn với Nga và ít phụ thuộc hơn vào các nhượng bộ từng định hình các cuộc đàm phán trước đây, quyết định này cũng có nguy cơ biến khả năng sẵn sàng quân sự thành một quân bài thương lượng.