Dòng vốn private equity toàn cầu gần như rút khỏi Trung Quốc

Trong tháng 4/2026, các hạn chế liên quan đến nguồn vốn có liên hệ với Mỹ dành cho doanh nghiệp công nghệ và AI Trung Quốc càng làm bài toán phê duyệt và tuân thủ khó hơn. Những đề xuất ổn định đầu tư nước ngoài mà Bắc Kinh đưa ra vào tháng 6 có thể cải thiện thông điệp chính sách, nhưng chưa đủ để xóa bỏ các rào cản về thực thi, ngành nghề nhạy cảm, địa chính trị và thanh khoản thoái vốn.

Tiền bị mắc kẹt, quỹ khó thuyết phục nhà đầu tư góp thêm

Một lý do quan trọng khiến giao dịch mới đình trệ là các khoản đầu tư cũ ngày càng khó bán. Trong năm 2025, 10 hãng lớn nói trên không ghi nhận bất kỳ thương vụ thoái toàn bộ vốn nào được công khai tại các công ty danh mục ở Trung Quốc đại lục — năm thứ hai liên tiếp không có giao dịch thoái vốn hoàn tất được công bố.

Theo các số liệu được Financial Times dẫn lại, trong thập niên trước đó, nhóm này đã đầu tư khoảng 137 tỷ USD vào Trung Quốc nhưng chỉ thoái được khoảng 38 tỷ USD. Đến cuối năm 2024, không hãng nào trong nhóm công khai việc bán hoặc niêm yết một công ty danh mục tại Trung Quốc trong năm đó; tổng vốn đầu tư mới từ đầu năm 2022 đến cuối năm 2024 chỉ khoảng 5 tỷ USD.

Với private equity, thoái vốn không chỉ là bước kết thúc của một thương vụ. Các quỹ cần bán tài sản hoặc đưa doanh nghiệp lên sàn để phân phối tiền cho những đối tác góp vốn hữu hạn, thường gồm quỹ hưu trí, quỹ đầu tư quốc gia, văn phòng gia đình và các tổ chức tài sản dài hạn.

Khi vốn bị khóa trong các tài sản khó bán, các đối tác này có thể thận trọng hơn với quỹ tập trung vào Trung Quốc hoặc không muốn tăng tỷ trọng đầu tư tại đây. Hệ quả là một vòng xoáy bất lợi: thoái vốn yếu làm huy động vốn khó hơn; huy động vốn yếu làm giảm khả năng đầu tư; ít giao dịch mới lại khiến việc duy trì đội ngũ và mạng lưới đầu tư tại Trung Quốc kém hấp dẫn hơn.

Trước đó, hoạt động huy động vốn bằng USD của các công ty private equity chủ yếu đầu tư vào Trung Quốc được mô tả là gần như đình trệ.

“Zero deal” không có nghĩa Trung Quốc không còn private equity

Con số 0 là thước đo về giao dịch cổ phần mới được công khai của một nhóm cụ thể, không phải cuộc điều tra toàn diện về mọi dòng vốn private equity tại Trung Quốc. Thống kê này không chứng minh rằng 10 hãng đã chấm dứt mọi hình thức tiếp xúc với thị trường, chẳng hạn đầu tư thiểu số, giao dịch thứ cấp, tái cấu trúc nội bộ hoặc các thương vụ không công bố.

Nó cũng không đại diện cho toàn bộ ngành private equity Trung Quốc. Dữ liệu khác cho thấy các nhà đầu tư trong nước, quỹ bằng nhân dân tệ và các quỹ thiên về đầu tư tăng trưởng vẫn có hoạt động nhất định. Báo cáo của Bain cho biết quy mô và giá trị giao dịch tại Đại Trung Hoa tăng năm thứ hai liên tiếp trong năm 2025, trong khi giá trị thoái vốn đạt mức cao nhất kể từ năm 2022.

Vì vậy, điều đang suy giảm mạnh nhất là hoạt động của các hãng mua lại toàn cầu, phần lớn sử dụng nguồn vốn quốc tế, chứ chưa phải mọi loại hình đầu tư vốn tư nhân tại Trung Quốc.

Vấn đề cốt lõi là “khả năng đầu tư”

Với nhà đầu tư quốc tế, Trung Quốc không chỉ là câu chuyện định giá. Tài sản rẻ hơn có thể tạo ra điểm vào hấp dẫn, nhưng không tự giải quyết được câu hỏi liệu nhà đầu tư có thể:

1. xác định cơ hội được phép đầu tư;
2. nhận đủ phê duyệt theo quy định;
3. đưa vốn vào và lợi nhuận ra một cách hợp pháp, dự đoán được;
4. cải thiện doanh nghiệp trong thời gian nắm giữ; và
5. bán khoản đầu tư để hoàn tiền cho đối tác góp vốn.

Tập hợp các câu hỏi này tạo nên khái niệm khả năng đầu tư — tức mức độ mà một thị trường có thể vận hành theo chu kỳ quen thuộc của private equity: rót vốn, tạo giá trị, thoái vốn và phân phối lợi nhuận.

Phân tích của Financial Times cho thấy chu kỳ đó đang bị đứt gãy đối với một nhóm các hãng có ảnh hưởng lớn. Điều này không đồng nghĩa private equity toàn cầu đã vĩnh viễn rời Trung Quốc, nhưng cho thấy thị trường đang “mở trên giấy tờ” và ngày càng khép lại trong thực tế đối với nhiều chiến lược mua lại xuyên biên giới truyền thống.

Sức ép lan rộng ra châu Á - Thái Bình Dương

Câu chuyện Trung Quốc cũng quan trọng với toàn khu vực. Các quỹ private equity tập trung vào châu Á - Thái Bình Dương huy động được 58 tỷ USD trong năm 2025, không tính các phương tiện đầu tư định danh bằng nhân dân tệ. Đây là mức thấp nhất trong 12 năm và giảm 37% so với năm trước.

Không phải mọi thị trường châu Á đều gặp khó như Trung Quốc. Những nơi có quy định dễ dự đoán hơn, khả năng luân chuyển vốn rõ ràng hơn hoặc thị trường thoái vốn tốt hơn có thể thu hút sự chú ý khi các nhà quản lý quỹ phân bổ lại nguồn lực.

Nhưng với các đối tác góp vốn, thông điệp chung đã trở nên rõ ràng hơn: họ muốn thấy tiền được thu hồi, thanh khoản được cải thiện và lợi nhuận có thể lặp lại trước khi cam kết thêm vốn. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc phải giải quyết không chỉ bài toán tăng trưởng mà còn cả khả năng biến một khoản đầu tư thành tiền mặt.

Nếu không có con đường đáng tin cậy từ lúc rót vốn đến khi thoái vốn, những tín hiệu chính sách tích cực sẽ khó đủ sức khởi động lại làn sóng giao dịch lớn từ các hãng private equity toàn cầu.