Israel không kích căn cứ Abu al-Duhur ở Syria: Chuyện gì đã xảy ra và vì sao đáng chú ý?

Các bản tin ban đầu nói đến 4 đợt không kích, nhưng những thông tin sau đó từ truyền thông nhà nước Syria và Reuters đều nêu con số 8. Vì vậy, con số 8 hiện là thông tin có cơ sở tốt hơn, dù sự chênh lệch giữa các bản tin cần được lưu ý.

Khi những thông tin đầu tiên xuất hiện, chính phủ Syria chưa lập tức đưa ra tuyên bố chính thức. Sau đó, Damascus lên án cuộc tấn công là hành động vi phạm chủ quyền Syria. Israel ban đầu không bình luận, nhưng về sau xác nhận cuộc không kích và nói mục tiêu là ngăn Thổ Nhĩ Kỳ triển khai lực lượng quân sự tại địa điểm này.

Căn cứ này nằm ở đâu?

Abu al-Duhur là một sân bay quân sự cũ nằm ở vùng nông thôn phía đông tỉnh Idlib, tây bắc Syria, trong khu vực rộng hơn gần Aleppo và biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Các báo cáo cho biết căn cứ cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 40–45 dặm, tương đương khoảng 70 km.

Cơ sở này đã không còn hoạt động như một sân bay quân sự chuyên dụng từ thời nội chiến Syria và thường được mô tả là bị bỏ hoang, không sử dụng hoặc không còn hoạt động.

Tuy nhiên, các thông tin hiện có chưa xác nhận đáng tin cậy tổng diện tích của sân bay, số lượng đường băng hay kích thước cụ thể của chúng. Vì vậy, những con số chi tiết về các hạng mục này không nên được coi là sự thật đã được kiểm chứng.

Vì sao cuộc không kích đáng chú ý?

Đây được xem là cuộc tấn công đầu tiên của Israel nhằm vào căn cứ này kể từ khi chính quyền của Bashar al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024. Theo các bản tin dựa trên Reuters, đây cũng dường như là cuộc tấn công đầu tiên của Israel nhằm vào tài sản thuộc chính phủ Syria kể từ tháng 3.

Thời điểm diễn ra vụ việc càng làm tăng ý nghĩa của nó. Một phái đoàn quân sự Thổ Nhĩ Kỳ được cho là đã đến địa điểm này không lâu trước cuộc không kích để đánh giá việc khôi phục các đường băng. Israel nói với Mỹ rằng mục tiêu của cuộc tấn công là ngăn khả năng Thổ Nhĩ Kỳ xây dựng hiện diện quân sự tại căn cứ.

Cách giải thích này cho thấy đây không chỉ là vấn đề giữa Israel và Syria. Vụ việc nằm trong tranh chấp ba chiều: Thổ Nhĩ Kỳ được cho là có liên quan đến kế hoạch khôi phục một cơ sở quân sự của Syria; Israel coi khả năng Thổ Nhĩ Kỳ hiện diện tại đây là một nguy cơ an ninh; còn Washington tìm cách ngăn các đối tác trong khu vực đối đầu rộng hơn.

Vì sao Washington gọi đây là một sự leo thang?

Tom Barrack, đặc phái viên Mỹ về Syria, công khai mô tả các cuộc không kích đã được xác nhận của Israel là “một sự leo thang không cần thiết”, đồng thời nói rằng hành động này không giúp thúc đẩy ổn định khu vực.

Lời chỉ trích được chú ý vì khá trực diện: Washington phản đối quyết định sử dụng vũ lực của Israel nhằm vào một địa điểm có thể liên quan đến kế hoạch triển khai quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ. Các thông tin hiện có cho thấy Mỹ và Israel có bất đồng chiến thuật về cách xử lý môi trường an ninh của Syria sau thời Assad.

Dù vậy, các nguồn được cung cấp chưa độc lập xác nhận một cáo buộc cụ thể hơn rằng Washington đã bác đề nghị của Israel về việc tấn công những mục tiêu Syria khác không được nêu rõ. Các nguồn này cũng chưa đủ để xác lập đầy đủ những cáo buộc về hoạt động trên bộ của Israel ở miền nam Syria, chẳng hạn việc lập chốt kiểm soát, bắt giữ hay đưa quân tiến vào lãnh thổ.

Gaza liên quan thế nào đến bối cảnh rộng hơn?

Cuộc không kích diễn ra trong lúc Washington và các đối tác cũng đang thúc đẩy một lộ trình cho Gaza. Lộ trình này bao gồm việc Hamas giải giáp theo từng giai đoạn, kiểm kê và lưu trữ vũ khí, xây dựng một cơ cấu quản trị Palestine trong tương lai và hình thành vai trò an ninh quốc tế.

Một số bản tin mô tả một thỏa thuận đang hình thành giữa Mỹ và Israel, theo đó nhân sự Mỹ sẽ giám sát việc bàn giao hoặc ngừng hoạt động của vũ khí Hamas. Tuy nhiên, các nguồn hiện có chưa xác nhận một kế hoạch hoàn chỉnh nhằm chuyển số vũ khí này cho một lực lượng quốc tế để tiêu hủy, cũng như chưa cho thấy có mối liên hệ tác chiến trực tiếp giữa đề xuất về Gaza và cuộc tấn công Abu al-Duhur.

Ý nghĩa rộng hơn của vụ việc nằm ở chính trị, không phải ở một mối liên kết quân sự đã được chứng minh. Cuộc không kích mở thêm một điểm nóng giữa Syria, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel đúng lúc Washington đang cố gắng hạ nhiệt căng thẳng tại Syria và thương lượng một tiến trình giải giáp Hamas đầy tranh cãi ở Gaza.