Israel không kích 8 lần căn cứ quân sự Abu al-Duhur ở Syria

Chuyến thị sát được xem là dấu hiệu cho thấy Ankara và Damascus đang mở rộng hợp tác quốc phòng trong giai đoạn định hình lại Syria thời hậu chiến. Tuy nhiên, các thông tin công khai chưa xác định độc lập quy mô, thời điểm hay tình trạng chính thức của bất kỳ kế hoạch triển khai quân đội Thổ Nhĩ Kỳ nào tại căn cứ.

Israel nói gì về lý do tấn công?

Trong những giờ đầu sau vụ nổ, quân đội Israel không đưa ra bình luận công khai. Đến tối cùng ngày, Văn phòng Thủ tướng Israel thừa nhận nước này đứng sau cuộc tấn công. Israel nói Damascus đã phớt lờ nhiều cảnh báo về việc cho phép quân đội Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tại một căn cứ gần Aleppo, qua đó có nguy cơ phá vỡ một “nguyên trạng an ninh” mà Israel cho rằng hai bên đã thống nhất.

Theo lập luận của Israel, mục tiêu của chiến dịch là ngăn chặn việc Thổ Nhĩ Kỳ hình thành một năng lực hoặc hiện diện quân sự lâu dài tại khu vực. Các quan chức Mỹ và Israel cũng mô tả cuộc tấn công là một nỗ lực nhằm ngăn khả năng Thổ Nhĩ Kỳ xây dựng hiện diện quân sự tại Abu al-Duhur.

Dù vậy, mối liên hệ giữa chuyến thăm của phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ và cuộc không kích hiện vẫn chủ yếu dựa trên thời điểm trùng khớp cùng lời giải thích sau đó của Israel; chưa có bằng chứng công khai xác nhận đầy đủ kế hoạch triển khai cụ thể.

Phản ứng của Syria và lời kêu gọi lên Hội đồng Bảo an

Bộ Ngoại giao Syria lên án cuộc tấn công là hành động xâm phạm trắng trợn chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời cảnh báo đây là một bước leo thang nguy hiểm có thể làm suy yếu các nỗ lực ổn định đất nước. Damascus cho biết sẽ đề nghị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hành động.

Syria quy trách nhiệm cho Israel và cho rằng các cuộc tấn công liên tiếp trên lãnh thổ nước này đang cản trở nỗ lực giảm căng thẳng trong khu vực.

Mỹ gọi đây là “một sự leo thang không cần thiết”

Tom Barrack, Đặc phái viên Tổng thống Mỹ về Syria và Iraq, đồng thời là Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ trích cuộc tấn công trong một tuyên bố hiếm hoi. Ông nói các cuộc không kích “đã được xác nhận là do Israel thực hiện” và là “một sự leo thang không cần thiết, không thúc đẩy ổn định khu vực”.

Barrack cũng bảo vệ chính quyền lâm thời của Tổng thống Ahmed al-Sharaa, mô tả đây là một chính phủ non trẻ đang phải đối mặt với những hạn chế rất lớn sau chiến tranh, thay vì một mối đe dọa sắp xảy ra đối với Israel. Ông nhấn mạnh Washington ủng hộ một Syria ổn định và thống nhất, đồng thời kêu gọi các bên ưu tiên đối thoại thay vì tiếp tục những sự cố quân sự.

Mỹ muốn lập cơ chế giảm xung đột ba bên

Barrack cho biết Mỹ đang làm việc để thiết lập một cơ chế giảm xung đột giữa Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Đây sẽ là một kênh liên lạc nhằm giúp các bên thông báo hoặc phối hợp hoạt động quân sự, hạn chế nguy cơ hiểu nhầm và ngăn một sự cố nhỏ biến thành đối đầu rộng hơn.

Theo Barrack, Thổ Nhĩ Kỳ không được cảnh báo trước về cuộc tấn công. Vì vậy, Ankara đã theo dõi các máy bay di chuyển về phía bắc, hướng đến lãnh thổ của mình, và về lý thuyết có thể đã chuẩn bị phản ứng.

Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Arab lên án

Thổ Nhĩ Kỳ lên án cuộc không kích. Jordan, Ai Cập, Saudi Arabia, Qatar và Kuwait cũng phản đối, cảnh báo các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Syria có thể tiếp tục làm bất ổn khu vực.

Liên Hợp Quốc cũng bày tỏ quan ngại, gọi đây là một hành động đáng lo ngại xâm phạm không phận và toàn vẹn lãnh thổ Syria.

Vì sao vụ việc quan trọng?

Vụ Abu al-Duhur cho thấy ba tầm nhìn cạnh tranh về tương lai Syria đang va chạm trực tiếp.

Israel muốn ngăn bất kỳ năng lực quân sự nào mà nước này coi là thù địch xuất hiện gần vành đai an ninh của mình. Trong trường hợp này, mối lo ngại của Israel không chỉ liên quan đến chính quyền Damascus mà còn đến khả năng Thổ Nhĩ Kỳ hình thành một chỗ đứng quân sự bền vững ở miền bắc Syria.

Trong khi đó, Ankara đang tăng cường hợp tác quân sự và thể chế với Damascus. Việc khôi phục các cơ sở quân sự của Syria, nếu được triển khai, có thể củng cố ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ và thay đổi cán cân quyền lực tại khu vực phía bắc nước này.

Đối với Washington, cuộc tấn công diễn ra đúng lúc Mỹ đang tìm cách thúc đẩy giảm căng thẳng giữa Israel và Syria. Vì thế, vụ việc không chỉ gây thiệt hại cho một căn cứ phần lớn không còn hoạt động mà còn làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm giữa ba bên Israel, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria.