Kho khí đốt EU chạm đáy 5 năm, LNG gián đoạn đe dọa nguồn cung mùa đông

Kho dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) đã tăng trở lại từ đầu tháng 8, nhưng vẫn chưa thu hẹp được khoảng cách theo mùa. Dữ liệu của Gas Infrastructure Europe (GIE) được các nguồn tin đương thời trích dẫn cho thấy các kho đạt 60,8% công suất vào ngày 17/8/2026. Con số này thấp hơn 12,8 điểm phần trăm so với mức 73,6% của cùng kỳ năm trước, đồng thời thấp xa mức khoảng 90% từng ghi nhận vào giữa tháng 8/2023 và 2024. Đây cũng được cho là mức thấp nhất vào giữa tháng 8 trong 5 năm, thấp hơn khoảng 17 điểm phần trăm so với mức trung bình 5 năm.

Vấn đề cấp bách không phải châu Âu thiếu các cơ sở lưu trữ. Câu hỏi là thị trường có thể mua đủ khí đốt với mức giá chấp nhận được để tiếp tục bơm vào kho trước mùa đông hay không, trong bối cảnh các dòng LNG từ Trung Đông vẫn bị gián đoạn.

Mức 60,8% là sự phục hồi, nhưng bắt đầu từ nền rất thấp

EU bước vào mùa bơm khí dự trữ năm 2026 với các kho chỉ đầy khoảng 28% vào ngày 1/4 — mức khởi đầu thấp nhất trong 4 năm, theo triển vọng mùa hè của cơ quan quản lý năng lượng EU. Vì vậy, các doanh nghiệp năng lượng phải nhập khẩu một lượng khí lớn bất thường trong suốt mùa hè để bổ sung dự trữ.

Khoảng cách so với các năm trước thể hiện rõ qua những con số sau:

• Ngày 17/8/2026: 60,8%
• Cùng kỳ năm trước: 73,6%
• Giữa tháng 8/2023: khoảng 90%
• Giữa tháng 8/2024: khoảng 89%
• Mức trung bình 5 năm: cao hơn mức năm 2026 khoảng 17 điểm phần trăm

Những con số này không đồng nghĩa châu Âu chắc chắn thiếu khí trong mùa đông. Lượng khí trong kho chỉ là một phần của toàn bộ hệ thống cung ứng. Ủy ban châu Âu cho rằng hạ tầng của khối vẫn có thể hỗ trợ lấp đầy kho lên ít nhất 80% trước ngày 1/11, tùy thuộc vào khả năng cung cấp LNG. Tuy nhiên, mức thâm hụt bất thường khiến châu Âu dễ bị tổn thương hơn trước một mùa đông lạnh, các đợt gián đoạn nguồn cung mới hoặc nhu cầu tăng mạnh từ các nhà máy điện khí.

Vì sao mục tiêu 80% vẫn khó đạt?

Trong bối cảnh việc mua khí vào mùa hè trở nên đắt đỏ, EU đã hạ mục tiêu thực tế từ mốc 90% trước đây xuống 80%. Ngay cả mốc thấp hơn này cũng đòi hỏi dòng LNG bổ sung phải duy trì ổn định và hoạt động bơm khí tiếp tục diễn ra với tốc độ cao trong phần còn lại của mùa nạp kho.

Một số yếu tố đang cản trở mục tiêu đó:

1. Gián đoạn tại Trung Đông làm mất nguồn cung và độ linh hoạt của thị trường. LNG của Qatar vốn phục vụ cả khách hàng châu Âu và châu Á. Theo các báo cáo được trích dẫn, Italy, Ba Lan và Bỉ không nhận được sản lượng Qatar nào kể từ ngày 2/4 — thời điểm Italy tiếp nhận chuyến tàu Qatar cuối cùng được xác định. Việc mất các chuyến hàng này cũng làm giảm khả năng xoay xở của thị trường giao ngay rộng hơn.
2. Châu Âu phải cạnh tranh với châu Á. Nhu cầu của Nhật Bản và Hàn Quốc, cùng hoạt động mua vào từ Ấn Độ, Bangladesh và Đài Loan, đã thu hẹp lợi thế giá vốn có thể hướng các lô LNG linh hoạt sang châu Âu.
3. Các lựa chọn thay thế từ đường ống bị hạn chế. Khi không có nhiều nguồn thay thế sẵn sàng, châu Âu phải cạnh tranh để giành các lô hàng từ lưu vực Đại Tây Dương thay vì đơn giản thay thế lượng LNG Trung Đông bị mất.
4. Cấu trúc giá không khuyến khích bơm khí vào kho. Giá cao khiến lượng khí mua hôm nay trở nên đắt đỏ hơn khi đưa vào kho. Trong khi đó, đường cong giá kỳ hạn ở trạng thái backwardation — tức giá giao hàng mùa đông thấp hơn giá giao hàng gần trong mùa hè — làm giảm động lực thương mại của việc bơm khí hiện tại để bán ra sau này.

Vì thế, giá giao ngay tăng không tự động giải quyết được bài toán dự trữ. Giá cao có thể thu hút thêm tàu hàng, nhưng đồng thời cũng khiến việc bổ sung kho tốn kém hơn và làm suy yếu hiệu quả kinh tế của các nhà vận hành kho thương mại.

Các dự báo hiện nghiêng về mức dưới 80%

Những dự báo được nêu trong các nguồn hiện có đều cho thấy khả năng kho khí EU đạt dưới 80%:

• Rystad Energy: khoảng 75% công suất vào ngày 1/11 trong kịch bản cơ sở.
• Kpler: khoảng 77% vào ngày 1/11.
• Wood Mackenzie: tối đa khoảng 75% trong kịch bản giả định Qatar khôi phục toàn bộ công suất vận hành vào cuối tháng 9, không tính các dây chuyền sản xuất bị hư hại.
• S&P Global Energy CERA: các tài liệu hiện có xác nhận nhập khẩu LNG của EU giảm mạnh, nhưng không cung cấp một dự báo định lượng cập nhật cho giữa tháng 8 có thể quy trực tiếp cho CERA.
• Axpo: chưa thể xác minh một dự báo định lượng cập nhật cho giữa tháng 8 trong các nguồn được cung cấp.

Điểm đáng chú ý là đây là các ước tính theo kịch bản, không phải kết quả chắc chắn. Chúng phụ thuộc vào thời gian gián đoạn ở Trung Đông, nhu cầu của châu Á, thời tiết châu Âu và tốc độ bơm khí trong những tuần tới. Vì vậy, chưa có đủ cơ sở để coi các con số gán cho Axpo hoặc CERA là những dự báo đã được xác lập.

Cần thêm bao nhiêu khí để đạt 80%?

Theo ước tính được báo cáo của Rystad, để nâng mức dự kiến 75% trong kịch bản cơ sở lên 80%, châu Âu cần thêm khoảng 5,2 tỷ m³ khí — tương đương khoảng 50 chuyến tàu LNG tiêu chuẩn, nếu mỗi chuyến chở 174.000 m³. Nếu muốn đạt 90%, lượng bổ sung cần thiết sẽ vào khoảng 15,6 tỷ m³, tương đương khoảng 150 chuyến tàu cùng cỡ.

Ước tính của Kpler cho thấy thách thức theo một cách khác: nhập khẩu LNG của EU trong giai đoạn tháng 8–10 được dự kiến đạt khoảng 24 triệu tấn, trong khi cần khoảng 26 triệu tấn để lấp đầy kho lên 80% và 33 triệu tấn để đạt 90%.

Các con số này lý giải vì sao ngay cả mục tiêu đã được nới lỏng cũng dễ bị bỏ lỡ. Chỉ một lượng thiếu hụt tương đối nhỏ về số chuyến hàng cũng có thể chuyển thành vài điểm phần trăm công suất lưu trữ, đặc biệt khi châu Âu phải đấu giá với người mua châu Á cho cùng một nguồn LNG linh hoạt.

Nhập khẩu LNG của EU đang giảm

S&P Global Energy CERA cho biết nhập khẩu LNG của EU giảm 18% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 6, xuống khoảng 7,5 triệu tấn, khi sản lượng từ Vịnh Ba Tư sụt giảm tiếp tục ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu. Mức giảm này nối tiếp mức giảm 8% trong tháng 5, dù tổng nhập khẩu LNG của EU trong 5 tháng đầu năm 2026 vẫn được báo cáo cao hơn khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước.

Bức tranh trái chiều này rất quan trọng: mua vào nhiều trong đầu năm không thể xóa bỏ bài toán bổ sung kho hiện tại. Châu Âu cần nhận đủ hàng trong phần thời gian còn lại của mùa bơm khí — đúng lúc cạnh tranh giành tàu hàng và chi phí mua khí đều tăng cao.

Vì sao kho khí của Đức có ý nghĩa đặc biệt?

Đức có vai trò quan trọng vì nước này chiếm khoảng 22% công suất khí làm việc của toàn bộ hệ thống lưu trữ EU. Nếu tỷ lệ lấp đầy tại Đức thấp hơn 50%, đây không chỉ là vấn đề của riêng Berlin. Nó có thể làm suy giảm khả năng cân bằng nguồn cung giữa khu vực Tây Bắc và Trung Âu trong một đợt rét.

Các nguồn hiện có chưa xác lập được tỷ lệ chính xác hiện tại của Đức hoặc quyết định cuối cùng của chính phủ về việc can thiệp, do đó những chi tiết này cần được nhìn nhận thận trọng. Tuy nhiên, rủi ro mang tính hệ thống là rõ ràng: các kho lớn của Đức giữ vai trò trung tâm trong việc điều phối nguồn cung khu vực. Nếu lượng dự trữ tại đây thấp, áp lực lên các dòng khí xuyên biên giới và giá cả có thể tăng nhanh khi nhu cầu đi lên.

Hạn chế nguồn cung có thể kéo dài suốt mùa đông

Triển vọng thị trường được các nguồn hiện có trích dẫn cho rằng nguồn cung LNG từ Trung Đông sẽ vẫn bị giới hạn đến hết năm 2026 và chỉ bình thường hóa vào khoảng tháng 4/2027. Nếu kịch bản này xảy ra, gián đoạn sẽ bao trùm phần chính của mùa đông châu Âu, thay vì chỉ làm chậm quá trình bơm khí mùa hè.

Điều đó không có nghĩa một cuộc khủng hoảng nguồn cung vật chất chắc chắn xảy ra. Châu Âu vẫn có công suất tái hóa khí, nguồn khí đường ống, các biện pháp điều chỉnh nhu cầu và khả năng thu hút tàu LNG bằng giá cao hơn. Nhưng mỗi công cụ đều có giới hạn. Nếu gián đoạn kéo dài, khu vực sẽ dễ hứng chịu các đợt tăng giá mạnh và phải cạnh tranh gay gắt hơn để giành khí thay thế.

Nắng nóng và hạn hán tạo thêm cú sốc năng lượng

Thâm hụt khí dự trữ diễn ra cùng lúc với một môi trường thị trường điện đặc biệt khó khăn. Lượng mưa thấp và các đợt nắng nóng liên tiếp đã khiến sông Loire, Po, Rhine và Danube xuống mức thấp kỷ lục trong tháng 8, theo Trung tâm Nghiên cứu Chung của Ủy ban châu Âu.

Mực nước thấp và nhiệt độ nước cao có thể hạn chế sản lượng điện hạt nhân, trong khi hạn hán cũng làm gián đoạn vận tải đường thủy nội địa. Các áp lực liên quan gồm:

• Điều kiện trên sông Danube làm giảm sản lượng điện hạt nhân tại Hungary và Romania.
• Pháp đối mặt với nguy cơ sản lượng điện hạt nhân tiếp tục giảm trong đợt nắng nóng; giá điện giao ngay ngày hôm sau của Pháp từng tăng 21,8%, lên 142,5 euro/MWh trong một đợt được báo cáo.
• Hungary giảm hệ thống chiếu sáng tại các cơ quan nhà nước để giảm áp lực lên lưới điện.
• Mực nước thấp trên sông Rhine đe dọa hoạt động vận tải nội địa, gây khó khăn cho việc di chuyển nhiên liệu và các loại hàng hóa khác.

Mối liên hệ với kho khí là gián tiếp nhưng đáng kể. Khi sản lượng điện hạt nhân và thủy điện giảm, các nhà máy điện khí có thể phải gánh thêm phụ tải. Trong khi đó, mực nước sông thấp khiến việc vận chuyển nhiên liệu khó khăn hơn. Nhu cầu khí vì thế có thể tăng đúng vào thời điểm các doanh nghiệp đang cần bơm khí vào kho.

Mùa đông vẫn có thể kiểm soát, nhưng dư địa an toàn rất mỏng

Với tỷ lệ 60,8%, các kho khí của EU chưa rơi vào trạng thái cạn kiệt và hệ thống vẫn có khả năng thu hút nguồn cung. Kết luận thận trọng hơn là châu Âu đang bước vào giai đoạn cuối của mùa bổ sung dự trữ với lớp đệm an toàn mỏng bất thường và phụ thuộc vào nhiều điều kiện khó đoán.

Để đạt ngay cả mốc 80%, EU cần duy trì tốc độ bơm khí, tiếp nhận đủ LNG linh hoạt, kiểm soát được nhu cầu của châu Á và tránh thêm một cú sốc lớn về thời tiết hoặc hạ tầng. Các dự báo hiện được báo cáo trong khoảng 75–77% cho thấy giới phân tích đánh giá mục tiêu là khó đạt, nhưng chưa phải bất khả thi.

Rủi ro thực tế là bất kỳ gián đoạn bổ sung nào — từ vận tải LNG, sản xuất điện, vận chuyển đường sông cho đến nhu cầu mùa đông — cũng sẽ nhanh chóng phản ánh vào giá khí châu Âu, bởi khu vực bước vào mùa lạnh với lượng dự trữ thấp hơn rất nhiều so với chuẩn gần đây.