Hormuz bị siết, châu Âu chạy đua tích trữ khí đốt trước mùa đông

Điều châu Âu đang đối mặt là một cú siết an ninh năng lượng, chưa phải một cuộc sụp đổ tài chính đã được xác nhận.

Xung đột Iran khiến kho khí đốt của châu Âu bước vào mùa tái nạp với lượng dự trữ thấp bất thường. Vận tải qua eo biển Hormuz gần như đình trệ, nguồn LNG từ Trung Đông bị gián đoạn và giá bán buôn tăng mạnh. Nhưng trong các phiên 10–13/8/2026, chỉ số STOXX 600 gần như đi ngang và vẫn ở sát vùng đỉnh kỷ lục.

Cú sốc nguồn cung bắt đầu từ eo biển Hormuz

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu ngày 28/2, trong khuôn khổ chiến dịch mà Mỹ gọi là Operation Epic Fury. Sau đó, các đòn trả đũa và những lời đe dọa từ Iran khiến hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt. Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ mô tả đây là một cuộc chiến khu vực đã làm gián đoạn hoạt động vận tải qua tuyến đường biển này.

Hormuz có ý nghĩa chiến lược đặc biệt vì thường là tuyến vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương gần một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết các mạng lưới đường ống của Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất đã phần nào giảm tác động, nhưng ước tính lượng cung bị mất trung bình khoảng 14 triệu thùng mỗi ngày.

Đây cũng là một tuyến vận chuyển LNG quan trọng. Sau khi thay thế phần lớn khí đốt đường ống của Nga bằng LNG, châu Âu trở nên phụ thuộc hơn vào thị trường LNG toàn cầu. Trong khi đó, Qatar — một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới — phải tạm ngừng hoạt động trong thời gian xung đột. Người mua châu Âu vì thế phải cạnh tranh để giành số chuyến hàng ít ỏi còn lại, trong bối cảnh nhu cầu tại châu Á đang phục hồi.

Châu Âu bước vào mùa tái nạp mà không còn nhiều dư địa

Vị thế dự trữ khí đốt là dấu hiệu rõ nhất cho thấy sức ép đang gia tăng. Reuters đưa tin ngày 6/8 rằng các kho khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) chỉ được lấp đầy chưa đến 58%, khoảng 57%, mức thấp nhất vào thời điểm này trong năm kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi nhận vào năm 2011 và thấp hơn năm trước 12 điểm phần trăm.

Đức còn dễ tổn thương hơn. Theo số liệu Reuters dẫn lại, các kho chứa khí đốt của Đức chỉ đầy 48% vào ngày 9/8, giảm từ 64% cùng kỳ năm trước và thấp hơn mức 59% của toàn EU. Tổng giám đốc Uniper cho rằng giá khí cần giảm thì Đức mới có thể đạt mục tiêu dự trữ 70% vào tháng 11.

Những con số này không chứng minh châu Âu sẽ cạn khí. Chúng cho thấy khu vực này có ít thời gian hơn và ít khả năng linh hoạt về giá hơn để bổ sung dự trữ trước khi thời tiết lạnh xuất hiện.

Giá khí TTF tăng mạnh, nhưng chưa thể khẳng định mức tăng so với năm 2025

TTF Hà Lan — giá tham chiếu chính của thị trường khí đốt bán buôn châu Âu — có lúc tăng lên 61,80 euro/MWh vào ngày 11/8. Cùng ngày, các kho khí đốt của EU được cho là chỉ đầy chưa đến 57%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 5 năm vào giữa tháng 8, khoảng 71%. Cạnh tranh giữa châu Âu và châu Á để mua các chuyến LNG giao ngay cũng nóng lên.

Uniper dự báo giá khí đốt châu Âu sẽ duy trì quanh 50–60 euro/MWh trong thời gian eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.

Các tài liệu hiện có chưa cung cấp một mốc so sánh đáng tin cậy, hoàn toàn tương đồng, với năm 2025 hoặc với thời điểm trước khủng hoảng. Vì vậy, cách diễn đạt thận trọng hơn là: giá khí đã phục hồi mạnh vì xung đột và đang cảnh báo về chi phí mùa đông — thay vì khẳng định một tỷ lệ tăng cụ thể so với các giai đoạn trước.

Vì sao thị trường cổ phiếu phản ứng nhẹ hơn rủi ro năng lượng?

Bất ổn năng lượng hỗ trợ giá dầu và một số cổ phiếu năng lượng, nhưng chưa tạo ra đợt bán tháo cổ phiếu châu Âu trên diện rộng như kịch bản ban đầu. Reuters cho biết STOXX 600 đóng cửa gần như không đổi ở 659,24 điểm ngày 13/8, sau khi lùi khỏi vùng đỉnh kỷ lục; trong các phiên 10 và 11/8, chỉ số này cũng đi ngang và vẫn ở gần mức cao nhất lịch sử.

Một số yếu tố đối trọng đã giúp thị trường chống đỡ rủi ro địa chính trị. Kết quả kinh doanh doanh nghiệp tích cực và đà tăng của các nhóm cổ phiếu phòng thủ phần nào bù đắp lo ngại về nguồn cung. Trong khi đó, giá hàng hóa suy yếu ngày 13/8 lại gây sức ép lên cổ phiếu năng lượng và khai khoáng.

Các nguồn được cung cấp chưa xác nhận những biến động cụ thể giữa tháng 8 của DAX tại Đức hoặc CAC 40 tại Pháp. Chúng cũng không ủng hộ nhận định rằng cổ phiếu châu Âu đã bước vào một cuộc sụp đổ tổng thể. Tín hiệu từ thị trường phức tạp hơn: nhà đầu tư đang định giá rủi ro nguồn cung nghiêm trọng, nhưng chưa quay lưng hoàn toàn với cổ phiếu châu Âu.

Bài toán lạm phát và ECB

Một cú sốc năng lượng kéo dài thường tạo ra hai sức ép trái chiều đối với các nhà hoạch định chính sách châu Âu. Giá khí và dầu cao hơn làm tăng chi phí của hộ gia đình và doanh nghiệp, qua đó có thể khơi lại áp lực lạm phát trong ngắn hạn. Nhưng năng lượng đắt đỏ cũng làm suy yếu hoạt động công nghiệp, sức mua của người dân và tăng trưởng kinh tế.

Sự kết hợp này tương đồng với rủi ro đình lạm được nêu trong báo cáo Chief Economists’ Outlook tháng 5/2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới. Báo cáo cho rằng châu Âu đang đối mặt với tăng trưởng yếu hơn, cú sốc năng lượng và rủi ro đình lạm gia tăng.

Nếu lạm phát tăng trở lại, ECB sẽ khó nới lỏng chính sách tiền tệ nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có chưa xác nhận thị trường đã hình thành đồng thuận về những đợt tăng lãi suất cụ thể sắp tới của ECB. Vì vậy, không nên coi một lộ trình tăng lãi suất chắc chắn là kết luận đã được kiểm chứng.

Cảnh báo về mức thấp nhất 15 năm mới chỉ là kịch bản

Diễn đàn Kinh tế Thế giới dẫn đánh giá của Wood Mackenzie cho biết các cơ sở lưu trữ khí đốt của châu Âu có thể chỉ đạt 76% công suất khi mùa tái nạp kết thúc vào cuối giai đoạn tháng 4–10. Khi đó, khu vực này có thể bước vào mùa đông với lượng khí dự trữ thấp nhất trong 15 năm, buộc hộ gia đình và doanh nghiệp phải trả giá cao hơn.

Điểm quan trọng nằm ở cách diễn đạt: đây là một dự báo và cảnh báo rủi ro, không phải bằng chứng cho thấy dự trữ đã chạm đáy 15 năm hoặc việc phân bổ khí đốt vào mùa đông là điều không thể tránh khỏi.

Ủy ban châu Âu cũng đề xuất kéo dài các quy định về dự trữ khí đốt đến hết năm 2027 và cho phép các nước linh hoạt hơn về thời điểm nạp đầy kho. Động thái này cho thấy nỗ lực điều chỉnh chính sách dự trữ theo hướng linh hoạt hơn trong dài hạn, nhưng tự nó chưa thể giải quyết ngay tình trạng LNG bị hạn chế và giá khí ở mức cao.

Dữ liệu hiện nói gì — và chưa nói gì?

Chuỗi sự kiện được các nguồn đáng tin cậy ủng hộ rõ nhất là:

1. Các cuộc không kích ngày 28/2 và những đòn trả đũa sau đó làm gián đoạn hoạt động hàng hải qua Hormuz.
2. Gián đoạn này ảnh hưởng đến dòng dầu và LNG; dù có các tuyến đường ống thay thế một phần, lượng dầu cung ứng bị mất vẫn ở mức lớn.
3. Châu Âu hứng chịu cú sốc khi đang phải bổ sung kho dự trữ từ một nền tảng thấp bất thường.
4. Giá TTF tăng mạnh, làm gia tăng nguy cơ hóa đơn năng lượng mùa đông cao hơn và áp lực lạm phát quay trở lại.
5. Cổ phiếu châu Âu vẫn tương đối vững, thay vì rơi vào một cuộc sụp đổ diện rộng đã được xác nhận.

Các tài liệu được cung cấp chưa đủ tin cậy để chứng minh những cáo buộc về hạn chế vận tải trên sông Rhine, việc các nhà máy điện hạt nhân phải giảm công suất do nắng nóng, một lệnh phong tỏa hải quân Mỹ vô thời hạn cụ thể, hay chi tiết về cơ chế phân bổ nhiên liệu tại Slovenia. Những thông tin này không nên được dùng để phóng đại bức tranh vượt quá những gì dữ liệu về khí đốt, vận tải biển và thị trường đang cho thấy.

Kết luận: rủi ro thật, nhưng chưa lặp lại năm 2022

Mức độ dễ tổn thương của châu Âu là có thật. Kho dự trữ thấp, nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn và cuộc cạnh tranh LNG với châu Á khiến khu vực này có ít dư địa hơn nếu mùa đông lạnh hoặc xảy ra thêm một sự cố nguồn cung.

Tuy nhiên, tính đến giữa tháng 8, bằng chứng phù hợp hơn với mô tả một cuộc siết năng lượng nguy hiểm và một kịch bản rủi ro mùa đông đáng tin cậy, chứ chưa phải cuộc khủng hoảng năng lượng và thị trường tồi tệ nhất của châu Âu kể từ năm 2022.