Cổ phiếu ASML lao dốc: Mối đe dọa DUV nội địa của Trung Quốc át vía kết quả kinh doanh tích cực

Cổ phiếu ASML giảm mạnh trong ngày 18/8 khi nhà đầu tư đánh giá lại một rủi ro dài hạn đối với hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc: các báo cáo cho biết một chương trình được nhà nước hậu thuẫn ở Thượng Hải đã bắt đầu sản xuất máy quang khắc deep ultraviolet (DUV) ngâm do Trung Quốc phát triển. Theo dữ liệu thị trường, ASML đóng cửa ở mức 1.541,80 euro, giảm 79,40 euro, tương đương 4,90%.

Diễn biến này không nhất thiết phản ánh sự suy yếu trong kết quả kinh doanh mới nhất của ASML. Thay vào đó, thị trường đang cân nhắc sự đối lập giữa nhu cầu mạnh trong ngắn hạn và khả năng ngành bán dẫn Trung Quốc dần giảm phụ thuộc vào các thiết bị không phải EUV của ASML.

Báo cáo về DUV Trung Quốc là mối lo chiến lược trước mắt

Các báo cáo cuối tháng 7 cho biết Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất máy quang khắc DUV ngâm nội địa—một dòng thiết bị sản xuất chip từ lâu do ASML thống trị. Những hệ thống này được cho là sẽ được giao trong năm nay cho các nhà sản xuất chip lớn của Trung Quốc, trong đó có Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC), Hua Hong Semiconductor và ChangXin Memory Technologies.

Reuters đưa tin Shanghai Aishengna Electronic Technology Group đang dẫn dắt nỗ lực sản xuất sau khi tiếp nhận các nhóm kỹ sư từ những công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực quang khắc của Trung Quốc. Một số báo cáo khác nêu mục tiêu ban đầu khoảng 5 hệ thống trong năm 2026 và khoảng 20 hệ thống trong năm 2027.

Quy mô này vẫn rất nhỏ so với hoạt động kinh doanh toàn cầu của ASML. Tuy nhiên, ý nghĩa của nó nằm ở khía cạnh chiến lược: nếu các thiết bị Trung Quốc hoạt động đáng tin cậy, đồng thời có thể được sản xuất và hỗ trợ ở quy mô lớn, các nhà máy chip trong nước có thể dần mua ít hơn những hệ thống DUV đời cũ của ASML.

Vì sao DUV quan trọng với câu chuyện đầu tư của ASML?

Thiết bị DUV dùng để in các hoa văn mạch điện lên tấm wafer silicon trong quá trình sản xuất chất bán dẫn. DUV không giống EUV, hay quang khắc cực tím siêu cao, vốn được dùng cho những lớp mạch tiên tiến nhất. Vì vậy, bước tiến được báo cáo của Trung Quốc trước hết thách thức phần danh mục sản phẩm dễ bị thay thế nội địa hơn, chứ chưa trực tiếp đảo ngược vị thế của ASML trong lĩnh vực EUV.

Vấn đề càng nhạy cảm khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đã hạn chế khả năng ASML bán một số thiết bị quang khắc tiên tiến cho Trung Quốc. Những hạn chế này cũng có thể thúc đẩy các nhà sản xuất thiết bị và chip Trung Quốc xây dựng chuỗi cung ứng tự chủ hơn. Reuters mô tả ASML đang bị kẹt giữa các giới hạn công nghệ Mỹ–Trung và nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài của Bắc Kinh.

Điều đó tạo ra hai rủi ro liên quan đối với nhà đầu tư:

• Nhu cầu thiết bị tại Trung Quốc giảm trong tương lai: máy nội địa có thể thay thế một phần hệ thống không phải EUV mà ASML đang bán.
• Câu chuyện tăng trưởng dài hạn kém hấp dẫn hơn: ngay cả khi các đơn hàng hiện tại chưa bị ảnh hưởng, triển vọng thị trường Trung Quốc thu hẹp có thể tác động đến giả định về cơ cấu doanh thu, tốc độ mở rộng cơ sở thiết bị đang vận hành và mức định giá cổ phiếu.

Vì vậy, phản ứng của thị trường mang tính dự báo trước. Các nguồn tin hiện có chưa chứng minh ASML đã mất các đơn hàng đáng kể. Các nhà phân tích vẫn nhấn mạnh những câu hỏi chưa được giải đáp về hiệu suất, quy mô sản xuất và khả năng sánh với thiết bị ASML của máy Trung Quốc.

Kết quả quý II mạnh chưa thể xóa bỏ rủi ro dài hạn

Các chỉ số quý II của ASML rất tích cực. Công ty ghi nhận tổng doanh thu 9,3 tỷ euro và biên lợi nhuận gộp 54%. ASML cũng nâng dự báo doanh thu cả năm 2026 lên 43–45 tỷ euro, từ mức 36–40 tỷ euro trước đó, đồng thời dự kiến biên lợi nhuận gộp đạt 54–56%.

Triển vọng được cải thiện nhờ nhu cầu mạnh từ các khách hàng đang mở rộng công suất sản xuất chip logic tiên tiến và chip nhớ, trong đó có các khoản đầu tư phục vụ chip trí tuệ nhân tạo.

Những con số này củng cố triển vọng lợi nhuận trước mắt của ASML, nhưng không loại bỏ nguy cơ thay thế trong vài năm tới. Một công ty vẫn có thể công bố lượng đơn hàng hiện tại mạnh, trong khi giá cổ phiếu giảm, nếu nhà đầu tư cho rằng một thị trường quan trọng sẽ trở nên cạnh tranh hơn hoặc khó tiếp cận hơn về sau.

Đây là điểm mấu chốt giải thích phản ứng của cổ phiếu:

• Trong ngắn hạn: đầu tư vào chất bán dẫn liên quan đến AI và khả năng thực thi tốt của ASML hỗ trợ doanh thu, biên lợi nhuận.
• Trong dài hạn: chương trình DUV nội địa của Trung Quốc đặt ra câu hỏi ASML còn có thể phục vụ bao nhiêu phần của thị trường Trung Quốc.

Vì sao cổ phiếu có thể giảm mạnh hơn những gì bằng chứng trước mắt cho thấy?

ASML cũng đã trở thành một cổ phiếu thiết bị bán dẫn và hạ tầng AI được định giá cao sau một đợt tăng mạnh. Một tiêu đề mới về cạnh tranh có thể khiến nhà đầu tư chốt lời, giảm tỷ trọng nắm giữ hoặc hạ mức bội số định giá sẵn sàng trả cho tăng trưởng tương lai.

Đà suy yếu trên nhóm cổ phiếu thiết bị bán dẫn có thể khuếch đại phản ứng này. Dữ liệu thị trường ngày 18/8 cho thấy một số cổ phiếu công nghệ và liên quan đến chip, trong đó có ASM International và Applied Materials, cũng giảm. Tuy nhiên, các nguồn hiện có chưa đủ để tách bạch một cách chắc chắn tác động của lo ngại về Trung Quốc, hoạt động chốt lời, tái cân bằng danh mục và sự suy yếu chung của toàn ngành.

Do đó, hợp lý hơn là xem những yếu tố này như các tác nhân có thể làm đợt giảm sâu hơn, thay vì gán một tỷ trọng chính xác cho từng nguyên nhân.

Nhà đầu tư cần theo dõi điều gì tiếp theo?

Việc Trung Quốc phát triển máy DUV là đáng chú ý, nhưng cụm từ “sản xuất hàng loạt” tự nó chưa chứng minh rằng một đối thủ cạnh tranh đã sẵn sàng cho việc sử dụng thương mại rộng rãi. Những câu hỏi quan trọng là liệu các hệ thống này có đạt độ chính xác chồng lớp, thời gian hoạt động, tỷ lệ thành phẩm và dịch vụ hỗ trợ tương đương hay không; đồng thời liệu sản xuất có thể vượt qua một đợt chạy thử quy mô hạn chế hay không. Các phân tích hiện có xác định hiệu suất và khả năng mở rộng là những điểm chưa chắc chắn lớn.

Các chỉ báo quan trọng đối với ASML có thể gồm:

1. Các nhà sản xuất chip Trung Quốc có chấp nhận dùng thiết bị nội địa trong sản xuất liên tục hay không. Một vài lô giao ban đầu ít quan trọng hơn việc thiết bị được vận hành ổn định trên nhiều dây chuyền.
2. Tốc độ sản xuất thiết bị của Trung Quốc. Một số ít hệ thống sẽ có ảnh hưởng tài chính hạn chế; chuỗi cung ứng có thể mở rộng sẽ làm thay đổi triển vọng cạnh tranh.
3. Bình luận của ASML về doanh thu và đơn hàng tại Trung Quốc. Đóng góp từ Trung Quốc giảm sẽ đáng lo hơn nếu nguyên nhân là nhu cầu bị mất, thay vì chỉ do các hạn chế xuất khẩu.
4. Nhu cầu đối với hệ thống EUV và không phải EUV của ASML ở các thị trường khác. Tăng trưởng mạnh bên ngoài Trung Quốc có thể bù đắp áp lực tại thị trường bị ảnh hưởng.
5. Độ bền của chi tiêu vốn liên quan đến AI. Nhu cầu tiếp tục tăng từ các khách hàng sản xuất chip logic tiên tiến và chip nhớ vẫn là trụ đỡ quan trọng cho triển vọng của ASML.

Kết luận

Đợt bán tháo ASML ngày 18/8 nên được hiểu là sự điều chỉnh định giá và triển vọng tăng trưởng dài hạn, thay vì sự phủ nhận trực tiếp đối với kết quả quý II. Tiến triển được báo cáo trong lĩnh vực máy DUV ngâm của Trung Quốc làm dấy lên khả năng các nhà sản xuất chip nội địa có thể thay thế một phần thiết bị ASML trong tương lai, đặc biệt khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu hạn chế khả năng tiếp cận hệ thống nước ngoài.

Trong khi đó, doanh thu quý II đạt 9,3 tỷ euro, biên lợi nhuận gộp 54% và dự báo doanh thu năm 2026 được nâng lên 43–45 tỷ euro cho thấy nhu cầu ngắn hạn vẫn rất mạnh.

Sự giằng co giữa hai khung thời gian này giải thích phản ứng của thị trường: kết quả kinh doanh tích cực nâng đỡ hoạt động hiện tại, còn tham vọng DUV của Trung Quốc thách thức một phần mức phí tăng trưởng mà nhà đầu tư đã gán cho tương lai của ASML.