CSPC và AstraZeneca chuyển từ hợp tác nghiên cứu sang cùng sản xuất dược phẩm sinh học

Thỏa thuận giữa CSPC Pharmaceutical Group và AstraZeneca đáng chú ý vì đưa quan hệ hợp tác của hai công ty từ nghiên cứu, phát triển và cấp phép sang sở hữu chung một tài sản sản xuất. CSPC sẽ nắm 51% liên doanh mới, còn AstraZeneca sở hữu 49%. Hai bên dự kiến xây dựng và vận hành một cơ sở sản xuất hoạt chất dược phẩm sinh học thế hệ mới tại Thạch Gia Trang, tỉnh Hà Bắc, để ban đầu cung ứng cho các thị trường toàn cầu.

Liên doanh sẽ làm gì?

Theo hợp đồng, liên doanh sẽ chịu trách nhiệm xây dựng và vận hành nhà máy tại Thạch Gia Trang. Vốn góp được phân bổ theo tỷ lệ sở hữu: CSPC đóng góp 51% và AstraZeneca 49%. Hai công ty sẽ cùng quản lý quá trình xây dựng cũng như hoạt động hằng ngày, kết hợp năng lực phát triển cơ sở và sản xuất tại địa phương của CSPC với các yêu cầu về chất lượng, chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn toàn cầu của AstraZeneca.

Phạm vi ban đầu của nhà máy hẹp hơn so với việc sản xuất một loại thuốc hoàn chỉnh đã đóng gói. Cơ sở này sẽ tập trung vào hoạt chất dược phẩm sinh học — thành phần hoạt tính được tạo ra trước các công đoạn bào chế và đóng gói thành thuốc thành phẩm.

Hai bên chưa công bố những sản phẩm đầu tiên. Thông tin hiện có chỉ cho biết nhà máy sẽ sản xuất các hoạt chất sinh học do CSPC và AstraZeneca cùng thống nhất. Danh mục sản phẩm có thể được mở rộng khi công suất tăng và nhu cầu thương mại phát triển.

Những chi tiết quan trọng chưa được công bố

Các thông báo công khai đã xác lập tỷ lệ sở hữu và mục tiêu tổng quát của liên doanh, nhưng chưa cho biết nhiều thông tin thương mại then chốt, gồm:

• Tổng vốn đầu tư của nhà máy và số tiền tuyệt đối mỗi bên sẽ đóng góp.
• Công suất dự kiến hoặc công nghệ sản xuất được lựa chọn.
• Thời điểm khởi công, hoàn thành, đưa nhà máy vào vận hành và bắt đầu sản xuất thương mại.
• Danh tính các hoạt chất sinh học sẽ được sản xuất, số lượng sản phẩm ban đầu và thời điểm đưa chúng vào sản xuất.
• Cơ chế quản trị chi tiết, phân bổ sản phẩm, định giá, chuyển giao công nghệ và chia sẻ lợi nhuận.

Thỏa thuận cũng còn phụ thuộc vào các điều kiện hoàn tất thông thường, trong đó có phê duyệt của cơ quan quản lý. Các nguồn được cung cấp chưa đưa ra danh sách cụ thể về những phê duyệt bắt buộc đối với thương vụ hoặc thời hạn hoàn tất. Vì vậy, lộ trình pháp lý và lịch khai trương nhà máy vẫn chưa được xác định.

Điểm này có ý nghĩa thực tế: việc ký hợp đồng liên doanh tạo ra khung pháp lý cho đầu tư và xây dựng, nhưng chưa đồng nghĩa với việc quy mô cuối cùng, hiệu quả kinh tế hay ngày bắt đầu vận hành thương mại của nhà máy đã được chốt.

Ý nghĩa chiến lược đối với CSPC

Tỷ lệ 51% giúp CSPC duy trì quyền sở hữu chi phối, đồng thời đặt công ty vào trung tâm của một cơ sở được thiết kế để phục vụ nguồn cung quốc tế. Đây không chỉ là một dự án sản xuất tại Trung Quốc mà còn có thể trở thành nền tảng để CSPC đáp ứng nhu cầu dược phẩm sinh học của một đối tác đa quốc gia ngay tại thành phố đặt trụ sở của mình.

Về dài hạn, liên doanh có thể mở rộng vai trò quốc tế của CSPC. Thay vì chủ yếu xuất khẩu thuốc do mình sản xuất hoặc dựa vào các thỏa thuận cấp phép, công ty có thể phát triển thêm năng lực về sản xuất, hệ thống chất lượng và thực thi chuỗi cung ứng cho các sản phẩm sinh học được phân phối trên toàn cầu. Đây là suy luận từ mục tiêu cung ứng toàn cầu của liên doanh, không phải dự báo tài chính do công ty công bố.

Khả năng mở rộng danh mục cũng là một yếu tố đáng chú ý. Nếu nhu cầu thực tế xuất hiện, nhà máy có thể phát triển từ cơ sở phục vụ một nhóm sản phẩm ban đầu thành nền tảng sản xuất dược phẩm sinh học rộng hơn. Tuy nhiên, thỏa thuận chưa cho biết tốc độ mở rộng hoặc mức độ hấp dẫn về mặt kinh tế của quá trình này.

AstraZeneca nhận được gì?

Đối với AstraZeneca, liên doanh bổ sung năng lực sản xuất hoạt chất dược phẩm sinh học tại Trung Quốc và mang lại một đối tác địa phương có kinh nghiệm về xây dựng, sản xuất và vận hành cơ sở. Do nhà máy hướng tới các thị trường toàn cầu, vai trò của cơ sở này không chỉ giới hạn ở việc cung ứng cho Trung Quốc.

Thương vụ phù hợp với kế hoạch đầu tư 15 tỷ USD vào Trung Quốc của AstraZeneca đến năm 2030, bao gồm mở rộng sản xuất thuốc và nghiên cứu - phát triển. Công ty cho biết kế hoạch sẽ tận dụng năng lực khoa học và sản xuất của Trung Quốc, đồng thời củng cố các lĩnh vực như liệu pháp tế bào và thuốc liên hợp phóng xạ.

AstraZeneca cũng đã công bố riêng kế hoạch xây dựng cơ sở sản xuất và cung ứng liệu pháp tế bào cùng một trung tâm đổi mới tại Thượng Hải. Đây là các dự án thuộc chiến lược mở rộng rộng hơn của công ty tại Trung Quốc, nhưng những thông tin hiện có không cho thấy chúng là một phần của liên doanh với CSPC.

Một kế hoạch riêng về cơ sở sản xuất và cung ứng thuốc liên hợp phóng xạ tại Quảng Châu cũng được công bố dưới dạng biên bản ghi nhớ với Ban quản lý Khu Phát triển Kinh tế và Công nghệ Quảng Châu. Các nguồn được cung cấp chưa xác định quy mô đầu tư, tình trạng xây dựng hoặc mối liên hệ của dự án này với liên doanh tại Thạch Gia Trang.

Từ hợp tác dược phẩm sang hạ tầng sản xuất

Có thể nhìn nhận thương vụ này như một sự thay đổi trong mô hình vận hành quan hệ CSPC - AstraZeneca. Hợp tác trước đây tập trung vào nghiên cứu, phát triển và cấp phép; hợp đồng mới bổ sung một tài sản sản xuất do hai bên cùng sở hữu, với chức năng cung ứng được định hướng cho thị trường toàn cầu.

Cấu trúc 51:49 cũng phản ánh sự bổ trợ về lợi ích. CSPC cung cấp quyền sở hữu đa số và năng lực sản xuất, xây dựng tại địa phương; AstraZeneca tham gia với tư cách đối tác vốn gần ngang bằng và có thể đóng vai trò là nguồn nhu cầu quốc tế cho nhà máy. Hai bên vẫn cùng chịu trách nhiệm vận hành, nên đây không đơn thuần là hợp đồng thuê sản xuất hay một nhà máy do AstraZeneca sở hữu hoàn toàn.

Kết quả dài hạn sẽ phụ thuộc vào những yếu tố chưa được công bố: thiết kế nhà máy, danh mục sản phẩm, tiến độ phê duyệt, thời gian xây dựng và mức cầu thực tế. Ở thời điểm hiện tại, kết luận rõ nhất là CSPC và AstraZeneca đang chính thức hóa bước chuyển sang cùng sản xuất dược phẩm sinh học, đồng thời biến Thạch Gia Trang thành một mắt xích tiềm năng trong chuỗi cung ứng dược phẩm toàn cầu.