Đài Loan điều tra 17 công ty Trung Quốc bị nghi “săn” nhân tài chip

Cơ quan Điều tra thuộc Bộ Tư pháp Đài Loan cho biết đã mở hồ sơ đối với 17 công ty Trung Quốc bị nghi tuyển dụng trái phép nhân sự công nghệ cao của Đài Loan. Nhà chức trách gọi hoạt động này là mối đe dọa đối với nguồn nhân lực đứng sau lợi thế của Đài Loan trong các lĩnh vực AI, sản xuất chất bán dẫn và thiết kế mạch tích hợp (IC).

Điểm đáng chú ý là cáo buộc không cho rằng mọi hoạt động tuyển dụng thông thường đều bất hợp pháp. Theo phía Đài Loan, các doanh nghiệp bị điều tra bị nghi che giấu nguồn vốn hoặc quyền sở hữu từ Trung Quốc, đồng thời kinh doanh và tuyển dụng tại Đài Loan mà chưa có giấy phép cần thiết.

Chiến dịch khám xét diễn ra như thế nào?

• Cơ quan Điều tra cho biết đã lên kế hoạch từ tháng 4/2026. Dưới sự chỉ đạo của các công tố viên tại sáu địa bàn, lực lượng chức năng tiến hành các cuộc khám xét phối hợp từ ngày 13/7 đến 4/8.
• Chín văn phòng hiện trường đã huy động hơn 330 lượt nhân sự điều tra, khám xét 64 địa điểm và thẩm vấn 114 người.
• Phạm vi điều tra bao gồm chất bán dẫn, thiết kế IC, chip màn hình, vật liệu tổng hợp, pin, công nghệ liên quan đến AI và nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác.

Đài Loan cho rằng vấn đề mang tính chiến lược vì hệ sinh thái bán dẫn và thiết kế IC của hòn đảo là một tài sản cạnh tranh cốt lõi trong cuộc đua AI toàn cầu. Việc các kỹ sư giàu kinh nghiệm rời đi, nếu diễn ra trên diện rộng, có thể làm suy yếu lợi thế này.

17 công ty nào bị nêu tên?

Cơ quan Điều tra công khai danh sách 17 doanh nghiệp, trong đó có Actions Technology, Juequan Optoelectronics (Shanghai), Nationalchip Microelectronics, Jiangsu Aosheng Composite Materials, Guangdong Cellwise Microelectronics, ACM Research (Shanghai) và Zhuhai CosMX Battery.

Một số doanh nghiệp trong danh sách là công ty Trung Quốc niêm yết công khai, đáng chú ý gồm Nationalchip, Cellwise, ACM Research (Shanghai) và CosMX Battery.

Các phương thức bị cáo buộc sử dụng để né giám sát

Theo nhà chức trách Đài Loan, một số công ty Trung Quốc thường bị nghi dùng các cách sau để tránh sự kiểm soát:

• tự giới thiệu là doanh nghiệp Đài Loan, doanh nghiệp do Hoa kiều ở nước ngoài sở hữu hoặc công ty có vốn đầu tư nước ngoài, dù bị cho là nhận vốn từ Trung Quốc;
• mở văn phòng hoặc cơ sở hoạt động tại Đài Loan khi chưa được chính phủ phê duyệt; và
• thông qua các công ty tư vấn việc làm hoặc công ty quản lý để đưa nhân sự vào làm tại doanh nghiệp Đài Loan trên danh nghĩa không đúng thực tế.

Các cáo buộc vẫn đang trong quá trình điều tra và thông báo của nhà chức trách chưa đồng nghĩa với việc các công ty đã bị xác định có tội.

Các công ty đã phản hồi chưa?

Các tài liệu được cung cấp chưa ghi nhận đáng tin cậy phản hồi cụ thể của từng công ty trong số 17 doanh nghiệp bị nêu tên. Vì vậy, chưa đủ cơ sở để nói rằng các công ty này đã thừa nhận, bác bỏ hoặc đưa ra lập trường riêng về cáo buộc.

Đây có phải lần đầu Đài Loan mở chiến dịch như vậy?

Không. Cơ quan Điều tra Đài Loan cho biết đã thành lập một lực lượng chuyên trách vào cuối năm 2020 để xử lý hoạt động tuyển dụng nhân tài công nghệ cao và kinh doanh trái phép của các công ty Trung Quốc, đồng thời đã điều tra hơn 100 vụ liên quan.

Trước đó, vào tháng 5/2022, Đài Loan cũng khám xét 10 công ty Trung Quốc trong một cuộc điều tra về cáo buộc “săn” kỹ sư chip và nhân sự công nghệ cao.

Vì sao vụ việc có ý nghĩa lớn?

Vụ điều tra diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh chính trị và kinh tế ngày càng gay gắt giữa hai bờ eo biển Đài Loan. Đài Bắc coi năng lực tự chủ công nghệ và vị thế dẫn đầu về chip là vấn đề an ninh quốc gia, trong khi Bắc Kinh tìm cách nâng cao năng lực công nghệ và tiếp tục tuyên bố chủ quyền đối với Đài Loan.

Vì vậy, Đài Loan đã tăng cường rà soát hoặc hạn chế đầu tư và hoạt động kinh doanh của Trung Quốc trong những phân khúc nhạy cảm của ngành bán dẫn. Nếu các doanh nghiệp bị nghi ngụy trang quyền sở hữu hoặc lập văn phòng không phép để né các quy định này, vụ việc sẽ không chỉ là tranh chấp tuyển dụng mà còn liên quan đến việc bảo vệ nguồn nhân lực công nghệ chiến lược của hòn đảo.