Momenta và Pony.ai đang mở hai hướng tiến vào thị trường xe tự lái châu Âu

Với các nhà đầu tư, điểm hấp dẫn nằm ở khả năng Momenta cùng lúc phục vụ hai thị trường liên kết: phần mềm hỗ trợ lái nâng cao có thể tích hợp vào những mẫu xe sản xuất hàng loạt, và các hệ thống tự động hóa cao hơn có thể tiến tới vận hành robotaxi. Thị trường thứ nhất tạo cơ hội mở rộng sản lượng; thị trường thứ hai là hướng tăng trưởng dài hạn.

Giấy phép tại Đức có ý nghĩa gì?

Ngày 29 tháng 7 năm 2026, Cơ quan Vận tải Cơ giới Liên bang Đức (KBA) cấp cho Momenta giấy phép thử nghiệm xe tự lái cấp độ 4 trên đường đô thị trong phạm vi toàn quốc. Công ty cho biết đây là lần đầu một doanh nghiệp xe tự lái Trung Quốc nhận được loại giấy phép áp dụng trên toàn nước Đức.

Lợi ích thực tế rất đáng kể: Momenta có thể tiến hành thử nghiệm trên khắp nước Đức mà không phải nộp hồ sơ riêng cho từng thành phố. Giấy phép toàn quốc cũng tạo điều kiện để công ty kiểm chứng hệ thống trong một môi trường pháp lý châu Âu có tiêu chuẩn cao.

Tuy nhiên, giấy phép này không đồng nghĩa với việc Momenta được tự do cung cấp dịch vụ thương mại không người lái trên mọi tuyến đường ở Đức. Đây là giấy phép thử nghiệm, không phải chấp thuận vận hành thương mại trên diện rộng. Công ty vẫn phải vượt qua các bước liên quan đến xác thực an toàn, điều kiện vận hành tại địa phương, tích hợp phương tiện và những phê duyệt cần thiết cho việc triển khai dịch vụ.

Đợt IPO của Momenta tại Hong Kong cũng đem lại thêm nguồn lực tài chính cho kế hoạch mở rộng. Công ty dự kiến huy động khoảng 5,9 tỷ đô la Hong Kong, tương đương khoảng 751 triệu USD, trước khi tính quyền phát hành thêm. Sự kết hợp giữa nguồn vốn mới, quan hệ với các hãng xe toàn cầu và lộ trình thử nghiệm trên toàn nước Đức giúp lý giải vì sao diễn biến pháp lý này quan trọng đối với đánh giá tổng thể của Deutsche Bank.

Pony.ai chọn con đường thông qua Uber

Chiến lược của Pony.ai tại châu Âu tập trung trực tiếp hơn vào hoạt động robotaxi. Pony.ai và Uber đã công bố mở rộng quan hệ hợp tác, với kế hoạch triển khai hơn 2.000 robotaxi của Pony.ai tại châu Âu. Kế hoạch này nối tiếp dịch vụ thương mại hiện có ở Zagreb, thủ đô Croatia, và dự kiến mở rộng tới bốn thành phố châu Âu khác.

Hai công ty chưa công bố toàn bộ danh sách thành phố cũng như thời hạn hoàn tất kế hoạch. Vì vậy, thông báo hiện mới là kế hoạch triển khai, chưa phải bằng chứng cho thấy toàn bộ 2.000 xe đã đi vào vận hành.

Mô hình hợp tác phân chia vai trò theo cách có lợi về mặt thương mại. Pony.ai cung cấp công nghệ tự lái cấp độ 4 và năng lực vận hành; Uber đảm nhiệm việc tiếp cận khách hàng thông qua nền tảng di chuyển của mình.

Cách làm này có thể giúp Pony.ai mở rộng nhanh hơn so với việc tự xây dựng mạng lưới đặt xe, hệ thống vận hành đội xe và thị trường địa phương ở từng quốc gia. Về phía Uber, công ty có thể bổ sung phương tiện tự lái vào mạng lưới của mình mà không phải tự phát triển toàn bộ công nghệ điều khiển xe.

Hai điểm kiểm chứng cho cùng một tham vọng

Momenta và Pony.ai không đi theo cùng một mô hình:

• Momenta: quan hệ với các hãng xe, phần mềm tích hợp vào phương tiện và kiểm chứng pháp lý.
• Pony.ai: công nghệ robotaxi, vận hành đội xe và phân phối dịch vụ thông qua Uber.

Điểm chung là cả hai đều cần chứng minh năng lực ở thị trường quốc tế. Momenta muốn cho thấy một công ty Trung Quốc có thể hợp tác với các hãng xe toàn cầu và thử nghiệm hệ thống tự động hóa cao dưới sự giám sát của Đức. Pony.ai muốn chứng minh công nghệ cấp độ 4 của Trung Quốc có thể hỗ trợ dịch vụ di chuyển phục vụ hành khách tại nhiều thị trường châu Âu.

Châu Âu đem lại uy tín, nhưng đồng thời cũng nâng cao tiêu chuẩn thực thi. Các công ty phải giải quyết những vấn đề như quy định địa phương, bằng chứng an toàn, xử lý dữ liệu, trách nhiệm pháp lý, quản lý đội xe và mức độ chấp nhận của công chúng. Vì thế, một chương trình thí điểm hoặc thỏa thuận hợp tác thành công mới chỉ là cột mốc ban đầu; khả năng vận hành thương mại ổn định mới là phép thử quan trọng hơn.

Cấp độ 4 thực sự có nghĩa là gì?

Theo khung phân loại của SAE, cấp độ 4 là tự động hóa lái xe cao. Trong một phạm vi thiết kế vận hành xác định, gọi tắt là ODD, hệ thống tự lái thực hiện toàn bộ nhiệm vụ điều khiển xe và phương án xử lý khi có sự cố. ODD có thể giới hạn khu vực, thời điểm hoặc điều kiện vận hành. Trong phạm vi đó, hệ thống không được thiết kế dựa trên giả định rằng tài xế sẽ phải sẵn sàng tiếp quản.

Trong thực tế, ODD có thể gắn với một số khu vực đô thị, tuyến đường đã lập bản đồ, điều kiện vận hành hoặc các thông số dịch vụ được phê duyệt. Cấp độ 4 không có nghĩa là xe có thể tự lái ở mọi nơi.

Sự phân biệt này đặc biệt quan trọng đối với cả hai diễn biến:

• Giấy phép của Momenta tại Đức cho phép thử nghiệm xe tự lái cấp độ 4 trên đường đô thị theo các điều kiện quy định trong giấy phép.
• Robotaxi mà Pony.ai lên kế hoạch cũng được mô tả là phương tiện cấp độ 4, nhưng hoạt động thương mại vẫn phụ thuộc vào khu vực dịch vụ, phê duyệt và yêu cầu vận hành cụ thể.

Cấp độ 5 sẽ khác ra sao?

Cấp độ 5 là tự động hóa lái xe hoàn toàn. Một hệ thống cấp độ 5 có thể thực hiện toàn bộ nhiệm vụ lái xe mà không bị giới hạn bởi ODD—nói cách khác, trong toàn bộ các điều kiện đường sá và môi trường mà con người có thể lái xe.

Cả giấy phép thử nghiệm của Momenta tại Đức lẫn kế hoạch robotaxi châu Âu của Pony.ai đều không đưa ra tuyên bố về cấp độ 5. Ý nghĩa của các dự án này nằm ở việc triển khai hệ thống tự động hóa cao trong những điều kiện được giới hạn và kiểm soát chặt chẽ, chứ chưa phải thay thế hoàn toàn việc lái xe của con người.

Kết luận

Khuyến nghị “Mua” của Deutsche Bank đối với Momenta phản ánh sự kết hợp giữa vị thế thị trường, quan hệ với các hãng xe toàn cầu, nguồn vốn mới và giấy phép thử nghiệm đáng chú ý tại Đức—không chỉ là kỳ vọng chung về xe không người lái. Trong khi đó, thỏa thuận với Uber cho thấy Pony.ai đang chọn một hướng khác: tận dụng nền tảng di chuyển đã có để đưa robotaxi cấp độ 4 tới nhiều thành phố hơn.

Thông điệp lớn hơn là các công ty xe tự lái Trung Quốc đang tìm cách xuất khẩu cả công nghệ lẫn mô hình vận hành. Châu Âu đang trở thành nơi kiểm chứng liệu tham vọng đó có thể vượt qua hàng rào cao hơn của khu vực về an toàn, pháp lý và độ tin cậy trong vận hành thực tế hay không.