Cổ phiếu token hóa chạm 2,8 tỷ USD: Quyền sở hữu mới là phép thử thực sự

Cổ phiếu token hóa trở thành một trong những phân khúc tài sản thực được đưa lên blockchain (RWA) tăng trưởng nhanh nhất năm 2026. Đến giữa tháng 8, vốn hóa cổ phiếu token hóa được theo dõi đạt khoảng 2,8 tỷ USD, chiếm gần 15% tổng giá trị RWA trong các bộ dữ liệu tương ứng — gấp khoảng ba lần tỷ trọng đầu năm. Tuy nhiên, con số này vẫn khá nhỏ so với thị trường RWA phi stablecoin rộng hơn, vốn đã vượt 31 tỷ USD trong một số thống kê giữa năm.

Điều đáng chú ý không chỉ là ngày càng nhiều cổ phiếu xuất hiện trên blockchain. Câu hỏi quan trọng hơn là: khi mua một token cổ phiếu, nhà đầu tư thực sự đang sở hữu thứ gì?

Thị trường tăng tốc, nhưng mỗi bộ dữ liệu cho một “ảnh chụp” khác nhau

Các đơn vị theo dõi thị trường đưa ra những tổng số khác nhau vì họ có thể đo ở các thời điểm khác nhau, bao gồm những loại tài sản khác nhau và phân biệt khác nhau giữa giá trị được phát hành, giá trị phân phối hoặc giá trị đại diện.

Một bộ dữ liệu ghi nhận vốn hóa cổ phiếu niêm yết token hóa đạt 2,26 tỷ USD sau khi tăng 50,3% trong tháng 7, gần gấp đôi mức 1,17 tỷ USD đầu năm 2026. Một ảnh chụp khác vào tháng 8 ghi nhận giá trị phân phối 2,38 tỷ USD, 1,31 triệu người nắm giữ và gần 572.000 địa chỉ hoạt động hàng tháng.

Dù tổng số không hoàn toàn trùng khớp, xu hướng chung khá rõ: cổ phiếu token hóa đang tăng nhanh từ một nền tảng vốn hóa còn nhỏ. Theo dữ liệu được báo cáo từ RWA.xyz, giá trị phân phối đã tăng từ 951 triệu USD trong tháng 3 lên 1,89 tỷ USD vào tháng 7.

Hoạt động giao dịch còn tăng mạnh hơn giá trị tài sản đang lưu hành. Khối lượng giao dịch cổ phiếu on-chain hàng tháng đạt 11,3 tỷ USD trong tháng 7, tăng 288% so với tháng trước. Riêng token đại diện cho Invesco QQQ Trust tạo ra 9,27 tỷ USD, cho thấy con số tổng thể bị tập trung rất lớn vào một số ít sản phẩm.

Ondo dẫn đầu về giá trị, Binance làm thay đổi cuộc chơi thanh khoản

Trong một ảnh chụp RWA.xyz vào tháng 8, Ondo đứng đầu về giá trị đang lưu hành với khoảng 873 triệu USD, tiếp theo là xStocks với khoảng 555,9 triệu USD và bStocks của Binance với khoảng 480,8 triệu USD. Một số ước tính khác trong cùng tháng lại xếp bStocks trước xStocks, cho thấy thứ hạng có thể thay đổi nhanh khi nguồn cung mới được đưa vào thị trường.

Ondo Stocks cũng cho biết nền tảng đã vượt 1,01 tỷ USD tổng giá trị khóa (TVL) và đạt 27 tỷ USD khối lượng giao dịch lũy kế trong vòng 10 tháng kể từ khi ra mắt vào tháng 9/2025. Con số 27 tỷ USD bao gồm giao dịch trên sàn tập trung, sàn phi tập trung cùng hoạt động phát hành và quy đổi ban đầu, vì vậy không nên so sánh trực tiếp với khối lượng on-chain của một sàn đơn lẻ.

Binance nhanh chóng trở thành một kênh phân phối và thanh khoản lớn thông qua bStocks. Trong tháng 7, bStocks chiếm 9,41 tỷ USD, tương đương 83,3% khối lượng giao dịch cổ phiếu token hóa được báo cáo; gần như toàn bộ hoạt động đến từ token QQQ. Điều này cho thấy vị thế của Binance đặc biệt mạnh ở khía cạnh giao dịch, trong khi Ondo nổi bật hơn về giá trị đang lưu hành trong nhiều ảnh chụp thị trường.

xStocks, sản phẩm gắn với Backed Finance, là một mô hình on-chain cạnh tranh với độ phủ đáng kể về người nắm giữ và số giao dịch. Trong một so sánh giữa các nền tảng, xStocks có nhiều người nắm giữ và giao dịch hơn Ondo, còn Ondo dẫn đầu về TVL và khối lượng giao dịch lũy kế trên các sàn phi tập trung.

Binance kết hợp cổ phiếu truyền thống với sản phẩm token hóa

Mở rộng sang lĩnh vực cổ phiếu của Binance gồm hai lớp sản phẩm có liên quan nhưng không giống nhau.

Dịch vụ giao dịch cổ phiếu truyền thống của Binance chuyển lệnh qua Nest Trading đến Alpaca Securities. Alpaca phụ trách khớp lệnh, thanh toán bù trừ, quyết toán, lưu ký, cổ tức và các sự kiện doanh nghiệp. Binance cho biết họ không trực tiếp lưu ký chứng khoán.

Trong khi đó, bStocks cung cấp các token đại diện cho một số cổ phiếu và ETF của Mỹ. Các cập nhật sản phẩm trong tháng 8 bổ sung biểu đồ K-line với khung thời gian từ một phút đến một tháng, khả năng cuộn ngang, chế độ hiển thị phần trăm, logarit và đảo chiều, tùy chọn bật hoặc tắt dữ liệu giao dịch qua đêm, cùng các chỉ số tài chính như lợi nhuận và biên lợi nhuận. Binance cũng bổ sung tính năng chuyển cổ phiếu.

Tính năng chuyển sử dụng quy trình chuyển chứng khoán giữa các môi giới của Depository Trust Company (DTC), tổ chức hạ tầng lưu ký và thanh toán chứng khoán tại Mỹ. Theo tài liệu hỗ trợ của Binance, yêu cầu được xử lý theo các đợt hằng ngày trong tuần và có thể mất ít nhất 14 ngày làm việc, tùy tốc độ xử lý của các bên môi giới.

Những tính năng này khiến ứng dụng giống một “trạm giao dịch” thống nhất hơn, nhưng không xóa bỏ khác biệt pháp lý giữa một vị thế cổ phiếu tại công ty môi giới và một token dựa trên blockchain.

Token mô phỏng không đồng nghĩa với sở hữu cổ phiếu

“Cổ phiếu token hóa” không phải một sản phẩm duy nhất. Một token tổng hợp có thể bám theo giá cổ phiếu mà không đại diện cho một cổ phần được ghi nhận trong sổ đăng ký sở hữu chính thức của doanh nghiệp. Mô hình này có thể mang lại khả năng tiếp cận thị trường theo cách thân thiện với hệ sinh thái tiền số, hỗ trợ giao dịch phân mảnh và có thể hoạt động liên tục. Tuy nhiên, người nắm giữ có thể không được hưởng quyền biểu quyết, cổ tức trực tiếp, quyền nhận thông tin từ doanh nghiệp hoặc quyền yêu cầu đối với tài sản của công ty.

Các mô hình do chính tổ chức phát hành bảo trợ hoặc được thiết kế theo hướng “bản địa về pháp lý” đi theo hướng khác. Những nền tảng như Securitize và Superstate theo đuổi chứng khoán on-chain, trong đó token đại diện cho cổ phần được pháp luật công nhận và quyền sở hữu được ghi nhận thông qua hạ tầng đại lý chuyển nhượng được quản lý. Các cấu trúc này hướng tới việc duy trì những quyền như nhận cổ tức và bỏ phiếu, tùy thuộc vào điều kiện phát hành và hạn chế chuyển nhượng áp dụng.

Tuyên bố của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào tháng 1/2026 nêu rõ điểm pháp lý trung tâm: việc biểu diễn một chứng khoán trên mạng lưới tiền số không đưa tài sản đó ra khỏi phạm vi luật chứng khoán liên bang. Công nghệ có thể thay đổi cách lưu giữ hồ sơ sở hữu, nhưng không tạo ra một ngoại lệ chung cho các quy định về chứng khoán.

Sự đánh đổi sẽ quyết định giai đoạn tiếp theo

Các sản phẩm tổng hợp và dạng token bọc có sức hút rõ ràng. Chúng có thể dễ phân phối hơn trên phạm vi quốc tế, hỗ trợ thanh toán theo cách quen thuộc với người dùng tiền số, giao dịch ngoài giờ thị trường truyền thống và tích hợp với các ứng dụng tài chính phi tập trung (DeFi). Những đặc điểm này có thể giúp thanh khoản tập trung hơn và mở rộng khả năng tiếp cận.

Đổi lại, khả năng tiếp cận cao hơn có thể phải đánh đổi bằng sự tương đương pháp lý. Tùy cấu trúc, người nắm giữ có thể chỉ có một quyền lợi theo hợp đồng với bên trung gian thay vì tư cách cổ đông trực tiếp. Họ cũng có thể không có quyền biểu quyết, quyền tiếp cận thông tin theo luật định hoặc quyền yêu cầu trực tiếp đối với tổ chức phát hành.

Cổ phiếu on-chain được pháp luật công nhận mang lại nền tảng sở hữu vững chắc hơn, nhưng phải tuân thủ các yêu cầu về luật chứng khoán, điều kiện nhà đầu tư, kiểm soát chuyển nhượng và tuân thủ. Những ràng buộc này có thể làm giảm khả năng kết hợp với các ứng dụng khác và khiến thanh khoản bị phân mảnh hơn so với giao dịch tiền số không hạn chế.

Năm 2026 đã chứng minh điều gì?

Năm 2026 cho thấy nhu cầu đối với khả năng tiếp cận cổ phiếu trên blockchain là có thật: vốn hóa tăng mạnh, khối lượng giao dịch lập kỷ lục và cổ phiếu token hóa trở thành một trong những nhóm RWA có độ phủ ví rộng nhất. Nhưng thị trường vẫn chưa trả lời được sản phẩm nào sẽ trở thành mô hình chủ đạo: một token dễ tiếp cận, chủ yếu theo dõi giá cổ phiếu, hay một cổ phần bản địa trên blockchain vẫn bảo toàn đầy đủ quan hệ pháp lý giữa nhà đầu tư và doanh nghiệp.

Vì vậy, điều quyết định tương lai của các nền tảng này có lẽ không nằm ở nhãn “cổ phiếu token hóa”, mà ở việc token đó thực sự trao cho người mua quyền gì.