Venezuela và phe đối lập cùng đòi lại 31 tấn vàng trị giá 4 tỷ USD ở Anh

Ramón López, một đại diện phe đối lập, cho biết nếu được thu hồi, nguồn tiền sẽ được gửi vào một tài khoản do Bộ Tài chính Mỹ quản lý và chịu sự giám sát của các công ty kiểm toán quốc tế đủ năng lực. Tuy nhiên, các thông tin hiện có chưa cho biết phương án cụ thể là chuyển giao vàng vật chất, bán vàng rồi chuyển tiền thu được, hay sử dụng một cấu trúc lưu ký khác. Chi tiết về tài khoản tại Bộ Tài chính Mỹ cũng chưa được chính quyền của bà Delcy Rodríguez công khai xác nhận.

Vì sao số vàng vẫn bị giữ ở London?

Ngân hàng Anh đã nắm giữ khoảng 31 tấn vàng của Venezuela từ trước khi tranh chấp hiện nay bùng phát. Quyền tiếp cận số tài sản này trở nên gây tranh cãi sau khi Anh ngừng công nhận chính quyền Nicolás Maduro vào năm 2018. Từ đó, các cơ quan và phe phái Venezuela đối địch tranh giành quyền chỉ đạo Ngân hàng Trung ương Venezuela cũng như kiểm soát các khoản dự trữ ở nước ngoài.

Vì vậy, đây không đơn giản là việc Ngân hàng Anh từ chối giao vàng, mà là một tranh chấp liên quan đến công nhận chính phủ và tố tụng tại tòa án. Theo các thông tin từ Anh, quy trình xét xử phải xác định cơ quan nào của Venezuela có thẩm quyền pháp lý để ra chỉ thị về số phận của tài sản. Ngân hàng Anh và Bộ Ngoại giao Anh chưa công khai cam kết sẽ giải phóng số vàng này.

Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, các nhà chức trách Venezuela từng tìm cách tiếp cận nguồn dự trữ và đề xuất chuyển tiền thu được qua Liên Hợp Quốc để sử dụng cho hoạt động chăm sóc y tế. Theo các thông tin được trích dẫn trong những diễn biến hiện nay, nỗ lực đó đã bị bác tại các phiên tòa ở Anh.

Động đất khiến bài toán chính trị thay đổi

Hai trận động đất xảy ra ngày 24/6/2026 được các báo cáo đương thời cho là đã khiến hơn 6.000 người thiệt mạng. Thảm họa cũng gây cú sốc kinh tế tương đương khoảng 6% tổng sản phẩm quốc nội của Venezuela.

Khủng hoảng nhân đạo xảy ra trong bối cảnh nền kinh tế Venezuela vốn chịu sức ép nghiêm trọng. Ngân hàng trung ương nước này báo cáo lạm phát theo tháng đạt khoảng 20% trong tháng 7, trong khi các quan chức xác định tái thiết và tiếp cận số vàng ở London là những ưu tiên cấp bách.

Bối cảnh đó phần nào lý giải sự hợp tác bất thường giữa các bên. Dù vẫn bất đồng về quyền lực chính trị, chính quyền và các phe đối lập đều có lợi ích chung trong việc mở khóa nguồn lực phục vụ khắc phục hậu quả động đất. Tuy nhiên, sự đồng thuận trong nội bộ Venezuela không thể tự mình giải quyết câu hỏi pháp lý riêng biệt tại Anh.

Tài khoản do Bộ Tài chính Mỹ quản lý có ý nghĩa gì?

Một tài khoản tại Bộ Tài chính Mỹ sẽ tạo ra cơ chế kiểm soát và giám sát từ bên ngoài đối với bất kỳ khoản tiền nào được thu hồi. Những người ủng hộ phương án này cho rằng kiểm toán quốc tế có thể giúp ngăn nguồn tiền bị thất thoát, đồng thời trấn an các phe phái Venezuela và các chính phủ nước ngoài.

Dù vậy, mô hình này cũng đặt thêm một nguồn lực nhà nước của Venezuela vào khuôn khổ chịu ảnh hưởng của Washington. Các thông tin hiện có cho biết Mỹ đã kiểm soát thời điểm và quy mô giải ngân doanh thu xuất khẩu của Venezuela, đặc biệt là doanh thu từ dầu thô. Chính quyền Venezuela cũng từng tìm cách tiếp cận khoảng 4,5 tỷ USD dưới dạng Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, cùng các tài khoản tài sản nhà nước khác đang bị đóng băng tại Mỹ và châu Âu.

Điều này khiến đề xuất mới trở nên nhạy cảm về chính trị: cơ chế trên có thể tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, nhưng đồng thời cũng có thể làm sâu sắc hơn ảnh hưởng của Mỹ đối với cách Venezuela quản lý tài sản của mình.

Bước tiếp theo là gì?

Trước mắt sẽ chưa có việc chuyển vàng. Chính phủ Venezuela và các nhóm đối lập tham gia đàm phán phải cùng đưa ra lập luận để yêu cầu thu hồi tài sản, trong khi quy trình pháp lý tại Anh vẫn phải xác định cơ quan nào có quyền đưa ra chỉ thị hợp lệ đối với số vàng.

Điểm cần phân biệt rõ là thỏa thuận cùng tìm cách thu hồi vàng không đồng nghĩa với lệnh của tòa án cho phép giải phóng vàng. Điều đầu tiên đã được đưa tin; điều thứ hai chưa xảy ra. Cho đến khi các câu hỏi pháp lý và thủ tục lưu ký tại Anh được giải quyết, 31 tấn vàng vẫn chỉ là nguồn tài chính dự kiến cho công cuộc tái thiết, chưa phải khoản tiền có thể sử dụng ngay.