Zelenskyy kêu gọi G7 bịt lỗ hổng trừng phạt khi linh kiện vũ khí vẫn đến Nga

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy ngày 17/8 cho biết Nga vẫn tiếp cận được những mặt hàng quan trọng đối với ngành công nghiệp quốc phòng và hoạt động sản xuất tên lửa từ các quốc gia thuộc Nhóm G7. Ông kêu gọi các đối tác áp đặt thêm biện pháp trừng phạt và khép lại những lỗ hổng trong cơ chế hiện hành.

Trọng tâm trong thông điệp của Kyiv không chỉ là kéo dài danh sách trừng phạt, mà là làm cho các biện pháp này thực sự có hiệu lực. Theo lập luận của Zelenskyy, các tuyến trung gian, hoạt động tái xuất và những khoảng trống về thẩm quyền tài phán vẫn có thể giúp linh kiện sản xuất ở nước ngoài đến được các nhà máy quốc phòng Nga.

Zelenskyy nói gì về linh kiện có nguồn gốc từ G7?

Theo nội dung được tường thuật, Zelenskyy nói một số mặt hàng thiết yếu cho năng lực quân sự của Nga vẫn được cung cấp, kể cả từ các nước thành viên G7. Ông không cáo buộc chính phủ các nước G7 cố tình cung cấp hàng cho Nga. Mối lo ngại nằm ở việc các linh kiện có thể tiếp tục lưu chuyển trong những chuỗi thương mại phức tạp và đến tay các nhà sản xuất Nga, bất chấp các lệnh hạn chế hiện có.

Ukraine trước đó nhiều lần nhấn mạnh rằng linh kiện nước ngoài được tìm thấy trong tên lửa, máy bay không người lái và nhiều loại vũ khí khác của Nga. Vì vậy, kiểm soát xuất khẩu và theo dõi chuỗi cung ứng đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược trừng phạt của Kyiv.

Vì sao Kyiv muốn áp đặt thêm trừng phạt và đóng lỗ hổng?

Lập luận của Zelenskyy là mỗi tuyến cung ứng chưa bị chặn đều có thể giúp Nga duy trì khả năng tiến hành các cuộc tấn công. Do đó, ông muốn các đối tác không chỉ nhắm vào những doanh nghiệp quốc phòng Nga, mà còn cả cá nhân và pháp nhân hỗ trợ sản xuất tên lửa, cung cấp bệ phóng hoặc đưa vào Nga những linh kiện cần thiết.

Trong thực tế, khép lỗ hổng có thể bao gồm truy tìm mạng lưới mua sắm, hạn chế hoạt động tái xuất và xác định những công ty hoặc bên trung gian tiếp tục kết nối các nhà sản xuất Nga với công nghệ nước ngoài. Các thông tin hiện có cho thấy nguy cơ né tránh trừng phạt là vấn đề được quan tâm, nhưng chưa đủ để kết luận rằng mọi linh kiện được tìm thấy trong vũ khí Nga đều bị nhà sản xuất ban đầu bán một cách có chủ ý cho mục đích quân sự.

Kyiv phối hợp như thế nào để thúc đẩy trừng phạt?

Zelenskyy cho biết Ukraine đã phối hợp với các cơ quan tình báo, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đặc nhiệm. Mục tiêu là xác định hai vấn đề: Kyiv có thể kỳ vọng đối tác nào đưa ra quyết định trừng phạt mới và vào thời điểm nào; đồng thời, những điểm gây sức ép nào có khả năng làm suy giảm hiệu quả năng lực quân sự đang hoạt động của Nga.

Cách tiếp cận này cho thấy Kyiv đang hướng tới các biện pháp có mục tiêu, thay vì chỉ đề nghị bổ sung hàng loạt tên vào danh sách. Ukraine tập hợp thông tin về tuyến mua sắm, các công ty ưu tiên và những mắt xích trung gian, sau đó chia sẻ đề xuất với các đối tác có khả năng làm gián đoạn mạng lưới đó. Kyiv cũng đã yêu cầu chuẩn bị một chiến dịch trừng phạt đặc biệt, tập trung vào một số lĩnh vực và doanh nghiệp trong ngành công nghiệp quốc phòng Nga.

Các nguồn công khai hiện chưa đưa ra lịch trình cụ thể theo từng đối tác cho những quyết định trừng phạt sắp tới. Vì vậy, hoạt động phối hợp được Zelenskyy mô tả nên được hiểu là nỗ lực đồng bộ thông tin tình báo, ngoại giao và ưu tiên thực thi, chứ chưa phải thông báo rằng toàn bộ biện pháp đã được phê duyệt.

Lời kêu gọi của Zelenskyy liên quan gì đến gói trừng phạt mùa thu của EU?

Lời kêu gọi của Zelenskyy được đưa ra cùng thời điểm quan chức phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết bà dự định đề xuất một gói liệt kê trừng phạt được mô tả là sâu rộng nhất của khối kể từ khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu. Nếu được thông qua, gói này sẽ nâng tổng số cá nhân, công ty và tổ chức Nga bị trừng phạt lên khoảng một phần ba.

Các nguồn ngoại giao EU được Reuters dẫn lời cho biết đề xuất có thể bao gồm khoảng 1.600 cá nhân và thực thể, phần lớn liên quan đến ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Đây là con số của một gói dự kiến, không phải danh sách cuối cùng; Kallas chưa công bố chi tiết toàn bộ đối tượng hoặc thời điểm chính xác áp dụng.

Gói dự kiến sẽ tiếp nối các biện pháp EU được thông qua vào tháng 7. Gói trừng phạt thứ 21 của EU bổ sung 218 đối tượng, gồm 48 cá nhân và 170 thực thể. Những đối tượng này có thể bị đóng băng tài sản và cấm cung cấp tiền hoặc nguồn lực kinh tế; các cá nhân bị liệt kê cũng chịu lệnh cấm đi lại.

Các biện pháp tháng 7 cũng nhắm tới một số bộ phận trong hệ thống tài chính Nga, bao gồm ngân hàng và các mạng lưới tiền mã hóa.

Câu hỏi lớn: trừng phạt có được thực thi đến nơi đến chốn?

Chuỗi diễn biến này cho thấy sự khác biệt giữa việc công bố trừng phạt và khiến trừng phạt phát huy tác dụng. Việc bổ sung đối tượng có thể làm gia tăng sức ép pháp lý và tài chính, nhưng khả năng Nga vẫn tiếp cận được linh kiện nước ngoài cho thấy việc thực thi xuyên biên giới và kiểm soát các bên trung gian vẫn là khâu then chốt.

Zelenskyy đang kêu gọi G7 và EU gắn chính sách trừng phạt với những chuỗi cung ứng vật chất phục vụ sản xuất tên lửa và vũ khí. Gói mùa thu được đề xuất có thể mở rộng số lượng cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức bị nhắm tới, trong khi hoạt động phối hợp dựa trên thông tin tình báo của Kyiv nhằm giúp xác định những tuyến đường và tác nhân mà các biện pháp mới cần vươn tới. Tại thời điểm các thông tin ngày 17/8 được công bố, gói này vẫn chỉ là đề xuất nên phạm vi và tác động cuối cùng chưa thể xác nhận.