Khoản cược 200 triệu USD của SoftBank đưa AI vào đội máy công trình sẵn có

Khoản đầu tư 200 triệu USD của SoftBank vào Gravis Robotics là một trong những thương vụ lớn nhất từng được công bố trong lĩnh vực robot xây dựng. SoftBank là nhà đầu tư duy nhất trong vòng Series A mà Gravis gọi là lớn nhất lịch sử robot xây dựng. Một số nguồn tin cho biết thương vụ định giá Gravis ở mức 1 tỷ USD sau đầu tư, song thông báo chính thức của công ty không công bố mức định giá hay các điều khoản tài chính.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách Gravis tiếp cận thị trường: startup này không cố thay thế toàn bộ máy xúc bằng robot mới. Thay vào đó, Gravis xây dựng một lớp phần cứng và phần mềm tự động hóa có thể lắp lên những máy móc mà các nhà thầu đã sở hữu hoặc thuê. Với các doanh nghiệp vận hành đội máy pha trộn nhiều thương hiệu, đây có thể là con đường triển khai thực tế hơn.

Gravis Robotics là ai?

Gravis được thành lập năm 2022, tách ra từ hệ sinh thái nghiên cứu robot của ETH Zurich, trường đại học công nghệ hàng đầu Thụy Sĩ. Công ty do đồng sáng lập kiêm CEO Ryan Luke Johns và đồng sáng lập, CTO Dominic Jud dẫn dắt. Các nguồn tin mô tả Gravis có khoảng 75 nhân sự. Trước vòng gọi vốn từ SoftBank, startup này đã huy động 23 triệu USD, trong đó có vòng vốn do IQ Capital và Zacua Ventures đồng dẫn dắt.

Việc huy động 200 triệu USD ở vòng Series A — cao gấp nhiều lần tổng vốn trước đó — cho Gravis nguồn lực để mở rộng đội ngũ kỹ thuật, triển khai quốc tế và đưa hệ thống vào nhiều dự án hạ tầng hơn.

Gravis bán sản phẩm gì?

Sản phẩm cốt lõi của Gravis không phải một mẫu máy xúc độc quyền, mà là bộ nâng cấp tự động hóa mang tên Gravis Rack. Bộ này có thể được lắp trên máy móc hạng nặng của Caterpillar, John Deere, Volvo, JCB, Hitachi, Case, Develon, Sumitomo và Yanmar, cùng nhiều nhà sản xuất khác. Hệ thống hỗ trợ nhiều cấp độ tự động hóa: từ trợ lý cho người vận hành và hướng dẫn 3D trong cabin, đến giám sát từ xa và vận hành tự động hoàn toàn.

Gravis cũng phát triển Gravis Copilot, lớp phần mềm hỗ trợ hoạt động cùng phần cứng nâng cấp. Mục tiêu là biến đội máy công trình gồm nhiều thương hiệu thành các thiết bị bán tự động hoặc tự động.

Đây là nền tảng quan trọng trong luận điểm đầu tư của SoftBank. Các nhà thầu thường sử dụng máy của nhiều hãng khác nhau vì lý do giá, nguồn cung, quan hệ với đại lý, khả năng bảo dưỡng hoặc yêu cầu riêng của từng dự án. Một hệ thống không phụ thuộc vào nhà sản xuất có thể tiếp cận số lượng máy đang tồn tại lớn hơn so với giải pháp chỉ hoạt động trên một thương hiệu.

AI của Gravis vận hành như thế nào?

Theo Gravis, hệ thống kết hợp camera, cảm biến, dữ liệu đo từ máy và phản hồi vật lý từ thiết bị. CTO Dominic Jud so sánh cách tiếp cận này với kinh nghiệm của những người vận hành giỏi: họ có thể đọc điều kiện đất qua tiếng động cơ, độ rung của máy và lực cản thủy lực. Gravis cho biết các mô hình AI sử dụng những tín hiệu đó để điều chỉnh quyết định điều khiển theo lực tác động của đất và lớp địa chất bên dưới. Công ty cũng dùng mô phỏng để huấn luyện hệ thống, giúp AI thích ứng với nhiều loại máy và môi trường khác nhau.

Mục tiêu không chỉ là khiến máy xúc đi theo một lộ trình được lập trình sẵn. Hệ thống được thiết kế để phản ứng với địa hình thay đổi trong các công việc như đào đất, đào rãnh, đào khối lượng lớn và xúc đất lên xe tải. Một dự án CAM Pathfinder do Chính phủ Anh hỗ trợ, hợp tác với Flannery Plant Hire, đang thử nghiệm máy xúc tự động hóa cao trên sáu thiết bị cho những nhiệm vụ này.

Tuyên bố tăng năng suất 30% có ý nghĩa gì?

Gravis tuyên bố công nghệ của mình có thể cải thiện năng suất công trường lên đến 30% so với mức vận hành thủ công cao nhất. Công ty cũng giới thiệu hệ thống như một công cụ có thể tăng an toàn, giảm việc phải làm lại và hỗ trợ khảo sát hoặc lập bản đồ khu vực nguy hiểm.

Tuy nhiên, cần đặt con số 30% vào đúng bối cảnh. Đây là tuyên bố do Gravis đưa ra, chưa phải chuẩn so sánh toàn ngành được kiểm toán độc lập trong các tài liệu hiện có về vòng đầu tư. Kết quả thực tế sẽ phụ thuộc vào loại máy, nhiệm vụ, điều kiện công trường, quy trình của người vận hành và mức độ tự động hóa được sử dụng.

Gravis đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu?

Gravis cho biết các hệ thống của mình đã được triển khai cùng khách hàng hạ tầng trên bốn châu lục. Những báo cáo trước đó của công ty và ngành cũng đề cập đến các hoạt động triển khai hoặc hợp tác với Holcim, Taylor Woodrow, HD Hyundai và Flannery.

Quan hệ với Flannery có ý nghĩa đặc biệt về mặt thương mại. Hai bên đã phát triển mô hình kết hợp máy xúc tự động với dịch vụ cho thuê thiết bị. Khách hàng có thể tiếp cận máy đã được lắp Gravis Rack thay vì phải tự mua máy, nâng cấp toàn bộ đội thiết bị rồi xây dựng một chương trình robot nội bộ.

Mô hình này có thể hạ thấp một trong những rào cản lớn của tự động hóa xây dựng: nhà thầu có thể sẵn sàng thuê một máy tự động cho từng dự án hơn là cam kết đầu tư ngay cho toàn bộ đội máy.

SafeAI và Teleo đứng ở đâu?

SafeAI và Teleo là những công ty hoạt động trong các lĩnh vực lân cận như tự động hóa thiết bị xây dựng và vận hành từ xa. Điểm khác biệt mà Gravis nhấn mạnh là nền tảng học máy có khả năng thích ứng với từng loại máy, được thiết kế để hoạt động trên nhiều thương hiệu và kích cỡ thiết bị thay vì buộc khách hàng chuẩn hóa theo một nhà sản xuất.

Dù vậy, lợi thế này mới chỉ là một đề xuất, chưa phải kết quả thị trường đã được đảm bảo. Gravis vẫn cần chứng minh hệ thống có thể vận hành ổn định tại nhiều công trường, đáp ứng các yêu cầu về an toàn và kiểm định, duy trì chi phí tích hợp hợp lý, đồng thời cung cấp hỗ trợ khách hàng khi số lượng triển khai tăng lên.

Công trường xây dựng là môi trường khắc nghiệt: bụi, địa hình không bằng phẳng, tải trọng thay đổi và sự hiện diện khó dự đoán của con người có thể bộc lộ những điểm yếu mà các màn trình diễn trong điều kiện kiểm soát chưa cho thấy.

Vì sao SoftBank gọi đây là “AI vật lý”?

Thương vụ Gravis mở rộng chiến lược AI của SoftBank sang những hệ thống có thể nhận biết và hành động trong thế giới thực. Đây là bài toán thương mại khác với phần mềm hay mô hình nền tảng: công nghệ phải hoạt động an toàn xung quanh con người và máy móc, thích ứng với môi trường thay đổi, đồng thời tạo ra giá trị đo lường được cho khách hàng công nghiệp.

Thương vụ cũng phù hợp với xu hướng SoftBank tăng tốc đầu tư vào robot. Tập đoàn này đã đạt thỏa thuận mua bộ phận robot của ABB với giá trị doanh nghiệp 5,375 tỷ USD, mô tả giao dịch là một phần trong nỗ lực kết hợp trí tuệ nhân tạo với robot. Thương vụ vẫn phụ thuộc vào phê duyệt pháp lý và các điều kiện hoàn tất khác theo thông báo hiện có.

SoftBank cũng thành lập Robo HD để tập trung các khoản đầu tư liên quan đến robot. Riêng với OpenAI, tập đoàn đã ký thỏa thuận cho các khoản đầu tư bổ sung lên đến 40 tỷ USD; số tiền đầu tư thực tế dự kiến của SoftBank là 30 tỷ USD. Nếu hoàn tất, tổng vốn SoftBank rót vào OpenAI dự kiến đạt 64,6 tỷ USD, tương đương khoảng 13% quyền sở hữu. Các con số này vẫn phụ thuộc vào việc giao dịch hoàn tất và các điều khoản cuối cùng.

Trong chiến lược đó, Gravis có thể đóng vai trò là lớp ứng dụng: đưa trí tuệ nhân tạo và khả năng tự động hóa vào những cỗ máy thật trong một ngành công nghiệp quy mô lớn. Tuy nhiên, khoản đầu tư chưa chứng minh SoftBank đã xây dựng xong một nền tảng AI–robot tích hợp duy nhất. Bài kiểm tra trước mắt là liệu Gravis có thể biến một hệ thống nâng cấp linh hoạt về mặt kỹ thuật thành hoạt động xây dựng đáng tin cậy và lặp lại được hay không.

Ý nghĩa lớn hơn của vòng vốn

Séc đầu tư 200 triệu USD cho thấy tự động hóa xây dựng đang được đánh giá như một cơ hội nền tảng, thay vì chỉ là tập hợp các dự án thử nghiệm. Gravis nhắm vào lượng thiết bị hạng nặng hiện hữu trên toàn cầu, dùng phần cứng nâng cấp và phần mềm để đưa công nghệ tự động hóa đến công trường mà không cần chờ mọi nhà sản xuất thiết kế lại máy móc.

Chiến lược này có thể mở cho Gravis một con đường tiếp cận thị trường rộng hơn. Nhưng nó cũng đặt ra những câu hỏi khó nhất: Một nền tảng tự động hóa có thể hoạt động ổn định trên nhiều thương hiệu và loại máy không? Nhà thầu có tin tưởng giao cho nó những công việc liên quan đến an toàn không? Và mức tăng năng suất có duy trì được trong điều kiện thực tế của các dự án thương mại không?

Khoản vốn 200 triệu USD giúp Gravis có đủ nguồn lực để tìm câu trả lời ở quy mô lớn. Việc mức định giá được báo cáo là 1 tỷ USD có hợp lý hay không sẽ phụ thuộc ít hơn vào quy mô vòng gọi vốn, và nhiều hơn vào khả năng biến những tuyên bố về AI vật lý thành sản lượng đáng tin cậy, hoạt động an toàn hơn và hiệu quả kinh tế có thể lặp lại cho khách hàng xây dựng.