Kinh tế Trung Quốc hụt đà trong tháng 7, ông Lý Cường thúc giục tung chính sách mới

Vì sao nhu cầu nội địa trở thành tâm điểm?

Trung Quốc vẫn duy trì được năng lực sản xuất và xuất khẩu đáng kể, nhưng người tiêu dùng trong nước chưa sẵn sàng chi tiêu mạnh. Sự thận trọng của các hộ gia đình, cùng với khủng hoảng bất động sản kéo dài, đang làm suy yếu doanh số bán lẻ, đầu tư liên quan đến nhà ở, nguồn thu của chính quyền địa phương và niềm tin kinh tế.

Điều này làm lộ rõ sự mất cân đối của mô hình tăng trưởng: sản xuất có thể tiếp tục mở rộng, nhưng nếu sức mua trong nước không theo kịp, doanh nghiệp sẽ khó bán hết hàng. Việc chuyển vốn sang các ngành công nghệ cao có thể nâng năng suất, song không thể nhanh chóng thay thế vai trò từng rất lớn của bất động sản và xây dựng trong nền kinh tế.

Trước đó, ông Lý đã kêu gọi đánh giá tình hình một cách toàn diện, khách quan và tăng cường điều chỉnh ngược chu kỳ - tức sử dụng chính sách kinh tế để giảm tác động của đà suy yếu.

Ông Lý Cường cam kết điều gì?

Tại cuộc họp của Quốc vụ viện Trung Quốc, ông Lý yêu cầu các cơ quan:

• phát huy hiệu quả của những chính sách hiện có;
• nhanh chóng xây dựng các chính sách bổ sung thiết thực và hiệu quả;
• mở rộng nhu cầu nội địa và thúc đẩy đầu tư mới;
• hỗ trợ các lĩnh vực tăng trưởng, đặc biệt những ngành dựa trên đổi mới sáng tạo;
• ổn định nhu cầu bên ngoài và mở rộng hợp tác thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, các thông tin hiện có chưa cho thấy một gói biện pháp cụ thể mới của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) đã được công bố. Điều được xác nhận rõ hơn là định hướng chính sách: hỗ trợ nhu cầu và tăng cường điều chỉnh ngược chu kỳ, đồng thời tiếp tục đầu tư vào các ngành công nghiệp mới.

Xuất khẩu và AI vẫn là điểm sáng

Trong bối cảnh tiêu dùng nội địa yếu, xuất khẩu tiếp tục giúp nền kinh tế Trung Quốc duy trì động lực. Xuất khẩu tháng 7 tăng 23,9% so với cùng kỳ tính theo giá trị USD, vượt dự báo. Nhu cầu toàn cầu đối với sản phẩm công nghệ cao và hạ tầng trí tuệ nhân tạo là một động lực quan trọng.

Đầu tư AI trên toàn cầu cũng tạo thêm đơn hàng cho các nhà sản xuất Trung Quốc. Xuất khẩu ô tô thậm chí lần đầu vượt mốc 1 triệu xe trong một tháng vào tháng 6.

Dù vậy, đây không phải giải pháp hoàn chỉnh cho điểm yếu trong nước. Xuất khẩu mạnh giúp bù đắp phần nào sự suy giảm của tiêu dùng, nhưng đồng thời khiến tăng trưởng phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu quốc tế và các thị trường bên ngoài.

Những rủi ro Bắc Kinh phải cân nhắc

Nhu cầu tiêu dùng yếu. Doanh số bán lẻ tăng chậm cho thấy các hộ gia đình vẫn thận trọng. Nếu sản xuất và xuất khẩu giảm tốc, điểm yếu này có thể nhanh chóng kéo tăng trưởng đi xuống.

Bất động sản chưa phục hồi. Suy thoái bất động sản tiếp tục gây sức ép lên đầu tư nhà ở, xây dựng, thu nhập của chính quyền địa phương và tâm lý người tiêu dùng. Các ngành sản xuất tiên tiến khó có thể bù đắp ngay vai trò vĩ mô trước đây của lĩnh vực này.

Nguy cơ dư thừa công suất. Việc mở rộng công suất công nghệ cao có thể cải thiện năng suất, nhưng nếu sức mua không tăng tương ứng, nó cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng dư thừa công suất và áp lực giảm phát.

Phụ thuộc vào xuất khẩu. Đà tăng của các sản phẩm gắn với AI đang tạo bộ đệm cho tăng trưởng, nhưng Trung Quốc sẽ nhạy cảm hơn với sự suy yếu của kinh tế toàn cầu và các biến động tại thị trường nước ngoài.

Rủi ro thương mại và địa chính trị. Các biện pháp thuế quan có thể được Mỹ áp dụng, căng thẳng thương mại rộng hơn, cùng nguy cơ giá năng lượng và chi phí vận tải tăng do xung đột ở Trung Đông, đều có thể làm suy yếu nhu cầu bên ngoài hoặc đẩy chi phí sản xuất lên cao. Một số doanh nghiệp đã đẩy nhanh giao hàng sang Mỹ trước nguy cơ thuế quan mới.

Bài toán khó của chính sách

Bắc Kinh cần hỗ trợ nền kinh tế đủ mạnh để hướng tới mục tiêu tăng trưởng, nhưng cũng phải tránh quay lại kiểu kích thích dựa quá nhiều vào nợ và bất động sản. Vì thế, quá trình chuyển sang mô hình dựa nhiều hơn vào tiêu dùng hộ gia đình và các ngành công nghệ cao có thể chậm hơn, đồng thời khó khăn hơn về mặt chính sách, so với một gói giải cứu quy mô lớn.

Nói cách khác, phát biểu của ông Lý Cường phản ánh sức ép ngày càng rõ sau chuỗi số liệu yếu trong tháng 7. Nhưng cho đến nay, bằng chứng hiện có mới xác nhận lời kêu gọi tăng hỗ trợ và điều chỉnh chính sách, chứ chưa xác nhận một gói kích thích cụ thể đã được công bố.