Đồng yên mất gần một nửa đà tăng sau cuộc can thiệp lịch sử của Nhật–Mỹ

Nếu chỉ dùng mốc đơn giản 163 xuống 157, mức đảo chiều sẽ nhỏ hơn. Vì vậy, các ước tính có thể khác nhau. Tuy nhiên, cách mô tả phổ biến trên thị trường là đồng yên đã đánh mất gần một nửa mức tăng do cuộc can thiệp tạo ra sau khi USD/JPY vượt trở lại 159.

Nhật Bản và Mỹ đã can thiệp như thế nào?

Trong một chiến dịch mua yên, Nhật Bản bán USD từ kho dự trữ ngoại hối và dùng số tiền thu được để mua đồng yên. Dòng tiền này lập tức tạo thêm nhu cầu đối với đồng yên, qua đó có thể kéo USD/JPY giảm mạnh.

Sự tham gia của Bộ Tài chính Mỹ làm tăng trọng lượng chính trị và sức nặng trên thị trường. Hoạt động phối hợp này được mô tả là chiến dịch chung đầu tiên giữa Mỹ và Nhật Bản nhằm mua yên, củng cố đồng tiền Nhật kể từ năm 1998. Tokyo và Washington cũng cho biết họ không loại trừ khả năng phối hợp hành động thêm, làm tăng rủi ro đối với những nhà giao dịch muốn thử thách vùng 160 yen/USD.

Quy mô chính xác của chiến dịch vẫn chưa rõ. Reuters đưa tin Nhật Bản có thể đã chi tới 36,58 tỷ USD cho đợt can thiệp ngoại hối mới nhất. Một số ước tính riêng khác, trong đó có khả năng Tokyo đã bán gần 59 tỷ USD trong một giao dịch diễn ra trước hành động phối hợp được xác nhận, còn cao hơn. Các nguồn hiện có chưa xác lập một tổng số duy nhất cho toàn bộ những giao dịch liên quan.

Vì thế, can thiệp ngoại hối có thể nhanh chóng đạt ba mục tiêu:

• ngắt một đợt biến động giá mất trật tự;
• buộc các nhà giao dịch đang bán khống đồng yên phải giảm vị thế; và
• phát đi tín hiệu rằng nhà chức trách sẵn sàng chống lại sự suy yếu quá mức hoặc gây bất ổn của đồng tiền.

Nhưng bản thân biện pháp này không thể vĩnh viễn thay đổi mức sinh lời tương đối giữa tài sản bằng yên và tài sản bằng USD.

Vì sao carry trade vẫn là vấn đề trung tâm?

Đồng yên chịu sức ép từ khoảng cách giữa lãi suất chính sách của Nhật Bản và mặt bằng lãi suất cao hơn tại Mỹ. Nhà đầu tư có thể vay hoặc tài trợ vị thế bằng đồng yên với chi phí tương đối thấp, sau đó đầu tư vào tài sản định giá bằng USD có lợi suất cao hơn. Nếu tỷ giá ổn định hoặc USD tiếp tục tăng, chiến lược này vẫn hấp dẫn sau khi tính đến rủi ro tiền tệ.

Động lực đó giúp giải thích vì sao hiệu ứng tích cực của can thiệp có thể phai nhạt. Việc nhà chức trách mua yên tạo ra một dòng tiền mạnh nhưng nhất thời; trong khi đó, carry trade là động lực liên tục của thị trường. Reuters dẫn lời các chuyên gia cho rằng can thiệp chỉ giúp Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thêm thời gian, thay vì thiết lập một sàn tỷ giá bền vững cho đồng yên.

Một đợt phục hồi bền vững của đồng yên vì vậy có thể cần sự kết hợp của:

1. BOJ tăng lãi suất nhanh hơn hoặc đưa ra lộ trình đáng tin cậy hơn;
2. kỳ vọng lãi suất Mỹ giảm;
3. khoảng cách lợi suất Mỹ–Nhật thu hẹp trong thời gian dài; và
4. các đợt can thiệp bổ sung nếu biến động thị trường một lần nữa trở nên mất trật tự.

Một khảo sát của Reuters cho thấy gần 95% người trả lời tin rằng chỉ can thiệp ngoại hối sẽ không đủ để kiềm chế bền vững đà suy yếu của đồng yên. Gần như toàn bộ số người này cho rằng BOJ cũng cần tăng lãi suất.

BOJ trở thành phép thử chính của đồng yên

Thị trường đã nâng mạnh xác suất dành cho khả năng BOJ tăng lãi suất vào tháng 9. Reuters cho biết ngày 13/8, thị trường định giá xác suất này gần 76%, tăng từ 24% vào ngày 30/7. Một số báo cáo thị trường sau đó đưa xác suất lên gần 80% cho cuộc họp ngày 17–18/9.

BOJ hiện giữ lãi suất chính sách ở mức 1%, nhưng các quan chức đã thừa nhận rủi ro lạm phát cơ bản tăng cao hơn. Ít nhất ba trong chín thành viên hội đồng cho rằng ngân hàng có thể cần tăng lãi suất nhanh hơn tốc độ hiện tại, khoảng hai lần mỗi năm.

Định giá thị trường cũng cho thấy kỳ vọng khoảng ba lần tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 7/2027. Tuy nhiên, đây chỉ là kỳ vọng của nhà đầu tư, không phải cam kết của ngân hàng trung ương. Đối với đồng yên, câu hỏi quan trọng không chỉ là BOJ có tăng lãi suất một lần hay không, mà còn là ngân hàng có truyền đạt được một lộ trình đáng tin cậy hướng tới mặt bằng lãi suất cao hơn đáng kể hay không.

Thời điểm tăng lãi suất vẫn còn gây tranh luận. Một số chuyên gia kỳ vọng động thái sớm hơn, trong khi các dự báo khác đặt lần tăng tiếp theo vào thời điểm muộn hơn trong năm 2026. Sự bất định này hạn chế khả năng đồng yên tăng giá mạnh trước khi BOJ đưa ra định hướng rõ ràng hơn.

Tăng trưởng và lạm phát kéo chính sách theo hai hướng

Kinh tế Nhật Bản trong quý II tăng trưởng với tốc độ thường niên hóa 1,1%, thấp hơn kỳ vọng, do chi tiêu hộ gia đình và đầu tư doanh nghiệp yếu. Tăng trưởng chậm có thể khiến BOJ thận trọng hơn, bởi lãi suất cao hơn có nguy cơ tiếp tục kìm hãm nhu cầu trong nước.

Lạm phát lại tạo sức ép theo hướng ngược lại. Đồng yên yếu và chi phí nhập khẩu đang đẩy giá cả tăng, trong khi BOJ cảnh báo lạm phát cơ bản có thể vượt mục tiêu. Ngân hàng cần xác định liệu áp lực này có bền vững và được hỗ trợ bởi tiền lương hay chỉ chủ yếu đến từ năng lượng nhập khẩu và sự suy yếu của đồng yên.

Đây là bài toán khó: một chu kỳ tăng lãi suất nhanh hơn có thể hỗ trợ đồng yên, nhưng phản ứng quá mạnh với lạm phát có thể gây thêm sức ép lên nền kinh tế vốn đang tăng trưởng yếu.

Kỳ vọng Fed mềm hơn đang tạm thời hỗ trợ đồng yên

Đà phục hồi khiêm tốn của đồng yên quanh 159 cũng phản ánh sự suy yếu của USD. Ngày 17/8, hợp đồng tương lai cho thấy xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp kế tiếp là 66,9%, khi nhà giao dịch giảm kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất khác của Mỹ.

Điều này quan trọng vì đồng yên không nhất thiết cần một bước ngoặt lớn từ BOJ để tăng giá nếu kỳ vọng lãi suất Mỹ đồng thời giảm. Một Fed ôn hòa hơn, dữ liệu kinh tế Mỹ yếu hơn hoặc lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm sẽ thu hẹp lợi thế lợi suất tương đối của tài sản USD và làm giảm lực hỗ trợ cho USD/JPY.

Chiều ngược lại cũng đúng. Dữ liệu Mỹ mạnh hơn, kỳ vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất hoặc lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên có thể khôi phục lợi thế của USD, ngay cả khi thị trường vẫn chờ đợi BOJ tăng lãi suất.

Hội nghị chuyên đề Jackson Hole ngày 27–29/8 vì vậy là một chất xúc tác đáng chú ý. Bất kỳ thay đổi nào trong triển vọng lãi suất Mỹ cũng có thể khiến đồng yên biến động, bằng cách làm thay đổi khoảng cách lãi suất mà cuộc can thiệp vừa qua chưa thể giải quyết.

USD/JPY có thể tiến tới 170 không?

Mốc 170 yen/USD hiện là một kịch bản rủi ro, chưa phải dự báo chắc chắn. Khả năng này sẽ tăng lên nếu Fed tiếp tục duy trì chính sách thắt chặt, BOJ trì hoãn hoặc tăng lãi suất thấp hơn kỳ vọng, còn các đợt can thiệp trở nên thưa thớt hoặc kém hiệu quả.

Ngược lại, đồng yên có nhiều cơ hội mạnh lên bền vững hơn nếu BOJ tăng lãi suất vào tháng 9 và phát tín hiệu về các lần tăng tiếp theo, kỳ vọng lãi suất Mỹ giảm, đồng thời nhà chức trách Nhật Bản tiếp tục can thiệp khi tỷ giá biến động mất trật tự. Mitsuhiro Furusawa, cựu quan chức tiền tệ hàng đầu của Nhật Bản, cho rằng can thiệp phối hợp có thể diễn ra “bất cứ lúc nào”, đồng thời nhấn mạnh các đợt tăng lãi suất nhanh hơn của BOJ cũng rất quan trọng.

Bài học từ chiến dịch mới nhất khá rõ: can thiệp ngoại hối có thể chặn một đợt sụt giảm hỗn loạn và giúp các nhà hoạch định chính sách có thêm thời gian, nhưng không thể tự mình quyết định giá trị dài hạn của đồng yên. Để đồng tiền này duy trì sức mạnh, thị trường cần nhìn thấy một thay đổi bền vững trong mối quan hệ chính sách và lợi suất giữa Tokyo và Washington.