Kinh tế Trung Quốc hụt hơi trong tháng 7, xuất khẩu vẫn là điểm tựa mong manh

Vì vậy, tháng 7 không giống một tháng yếu đơn lẻ sau một giai đoạn phục hồi tăng tốc. Đây là dấu hiệu ban đầu cho thấy đà giảm trong nửa cuối năm có thể vẫn đang tiếp diễn.

Nhu cầu trong nước mới là điểm nghẽn lớn nhất

Các số liệu cho thấy hộ gia đình và doanh nghiệp vẫn ngần ngại chi tiêu hoặc vay nợ. Tác động thúc đẩy tiêu dùng từ chương trình đổi hàng cũ lấy hàng mới của chính phủ dường như đang phai dần, trong khi thời tiết cực đoan cũng làm gián đoạn một phần hoạt động kinh tế trong tháng 7. Tuy nhiên, những yếu tố này khó giải thích hoàn toàn sự thiếu sẵn sàng vay vốn và cam kết đầu tư mới.

Các khoản vay nhân dân tệ mới của Trung Quốc giảm 340 tỷ nhân dân tệ trong tháng 7, mức giảm lớn nhất từng được ghi nhận; tăng trưởng dư nợ cũng xuống mức thấp kỷ lục. Cả hoạt động vay của hộ gia đình lẫn doanh nghiệp đều suy yếu. Điều này cho thấy nền kinh tế đang gặp vấn đề về nhu cầu: hạ lãi suất hoặc mở rộng tín dụng sẽ khó phát huy tác dụng nếu người đi vay không muốn gánh thêm nợ.

Sự yếu kém của thị trường bất động sản càng làm tâm lý thận trọng sâu sắc hơn. Hoạt động địa ốc suy giảm có thể bào mòn tài sản hộ gia đình, gây sức ép lên tài chính chính quyền địa phương và làm giảm đầu tư tư nhân. Từ đó hình thành vòng xoáy tiêu cực: niềm tin yếu dẫn đến chi tiêu và vay nợ thấp hơn, rồi lại tiếp tục kéo giảm niềm tin.

Khảo sát doanh nghiệp củng cố cảnh báo

Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) sản xuất chính thức giảm từ 50,3 trong tháng 6 xuống 49,2 trong tháng 7. Mức dưới 50 cho thấy hoạt động sản xuất thu hẹp so với tháng trước. PMI phi sản xuất cũng giảm xuống 49, cho thấy sức yếu không chỉ nằm ở các nhà máy mà còn lan sang dịch vụ và hoạt động liên quan đến xây dựng.

Đáng chú ý, kết quả này cho thấy nhu cầu nước ngoài mạnh chưa chuyển hóa thành điều kiện kinh doanh tốt hơn đồng đều cho các doanh nghiệp nội địa. Đơn hàng mới suy yếu, trong khi gián đoạn do thời tiết và chi phí sản xuất cao tiếp tục gây áp lực.

Xuất khẩu đang đỡ đòn, nhưng cũng tạo thêm rủi ro

Xuất khẩu là điểm sáng nổi bật. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc tăng 23,9% tính theo USD trong tháng 7 so với cùng kỳ, vượt dự báo. Nhu cầu đối với các sản phẩm công nghệ cao, trong đó có những mặt hàng liên quan đến làn sóng đầu tư hạ tầng AI toàn cầu, góp phần duy trì sức mạnh của khu vực xuất khẩu. Nhập khẩu tăng 27,5%, dù tốc độ đã chậm hơn tháng 6.

Trong ngắn hạn, xuất khẩu giúp Bắc Kinh có thêm một trụ đỡ quan trọng. Đơn hàng nước ngoài có thể duy trì sản xuất và việc làm tại các nhà máy ngay cả khi người mua trong nước còn dè dặt. Nhưng đây không phải sự thay thế hoàn chỉnh cho một quá trình phục hồi dựa trên tiêu dùng.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong bảy tháng đầu năm đạt 687,4 tỷ USD và, nếu xu hướng được duy trì, có thể vượt 1.000 tỷ USD trong cả năm. Quy mô thặng dư lớn hơn sẽ hỗ trợ tăng trưởng trước mắt nhưng đồng thời làm gia tăng cáo buộc về tình trạng dư thừa công suất, từ đó khiến nguy cơ áp thêm thuế quan hoặc các rào cản thương mại ở thị trường nước ngoài cao hơn.

Ngoài ra, nhu cầu hàng hóa phục vụ đầu tư AI có thể còn mạnh trong hiện tại nhưng vẫn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế toàn cầu và các quyết định chính sách nằm ngoài tầm kiểm soát của Bắc Kinh.

Bài toán chính sách ngày càng khó

Bắc Kinh đang phải xử lý hai vấn đề cùng lúc. Một mặt là yếu tố chu kỳ: thời tiết cực đoan và tác động suy giảm của các khoản trợ cấp tiêu dùng có thể tạm thời kéo hoạt động đi xuống. Mặt khác là những vấn đề dai dẳng hơn: hộ gia đình thận trọng, người vay tư nhân giảm nợ, bất động sản suy yếu và điều kiện việc làm hạn chế khả năng chi tiêu.

Sự kết hợp này khiến một phản ứng chỉ dựa vào nới lỏng tín dụng trở nên kém hiệu quả. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã cam kết đưa ra thêm hỗ trợ, nhưng mức sụt giảm kỷ lục của các khoản vay cho thấy trở ngại không đơn thuần là thiếu thanh khoản ngân hàng. Các nhà hoạch định chính sách còn phải thuyết phục hộ gia đình và doanh nghiệp rằng thu nhập, giá trị tài sản và nhu cầu tương lai sẽ ổn định hơn.

Vì thế, nhiều chuyên gia kinh tế kêu gọi các biện pháp tài khóa mạnh tay hơn, bao gồm hỗ trợ trực tiếp cho hộ gia đình, mở rộng an sinh xã hội, ổn định thị trường bất động sản và tăng vay nợ ở cấp trung ương. Mục tiêu là thúc đẩy chi tiêu và niềm tin một cách trực tiếp, thay vì chủ yếu trông chờ vào tín dụng rẻ hơn hoặc xuất khẩu.

Việc công bố dữ liệu sau giờ giao dịch nói lên điều gì?

Bộ dữ liệu hoạt động tháng 7 được công bố sau khi thị trường chứng khoán Trung Quốc trong nước đã đóng cửa. Một số bình luận trên thị trường cho rằng thời điểm này nhằm hạn chế phản ứng tức thời trước báo cáo yếu. Tuy nhiên, cách công bố đó tự nó không phải bằng chứng cho thấy số liệu bị thao túng; nó chỉ cho thấy các con số đã trở nên nhạy cảm như thế nào với giới hoạch định chính sách và nhà đầu tư.

Thời điểm công bố không làm thay đổi thông điệp kinh tế. Trung Quốc khởi đầu nửa cuối năm 2026 với nhu cầu trong nước yếu, đầu tư thu hẹp và PMI sản xuất nằm dưới ngưỡng mở rộng. Xuất khẩu đang giúp nền kinh tế có thêm thời gian, nhưng đồng thời cũng khiến nước này dễ tổn thương hơn trước căng thẳng thương mại bên ngoài.

Kết luận

Dữ liệu tháng 7 cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang được xuất khẩu nâng đỡ trong khi các nền tảng trong nước vẫn mong manh. Tăng trưởng bán lẻ chỉ 0,6%, sản lượng công nghiệp tăng 4,5%, đầu tư giảm 6,7% và tỷ lệ thất nghiệp đô thị lên 5,2% đều báo hiệu một nửa cuối năm khó khăn.

Thước đo quan trọng đối với Bắc Kinh là liệu các chính sách hỗ trợ có chuyển thành chi tiêu thực tế của hộ gia đình, vay vốn của doanh nghiệp và sự ổn định của thị trường bất động sản hay không. Nếu kênh truyền dẫn này vẫn tắc nghẽn, sức mạnh xuất khẩu có thể giúp giảm tốc độ suy giảm, nhưng khó trở thành sự thay thế bền vững cho nhu cầu nội địa lành mạnh.