Máy bay không người lái Iran tập kích văn phòng của Thủ tướng Masrour Barzani tại Erbil

Các mục tiêu lần này không phải những vị trí quân sự thông thường. Một địa điểm là văn phòng riêng của ông Barzani; địa điểm còn lại là nhà của người đứng đầu Parastin, cơ quan an ninh và tình báo của Khu vực Kurdistan. Vì vậy, nếu thông tin trên được xác nhận, vụ tấn công đã trực tiếp nhắm tới các nhân vật chính trị và an ninh cấp cao của chính quyền tự trị này.

Nhà chức trách nói không có ai thiệt mạng hoặc bị thương. Tuy nhiên, các địa điểm bị đánh trúng đã chịu thiệt hại về tài sản; những nguồn được cung cấp chưa đưa ra đánh giá chi tiết về mức độ hư hại.

Phản ứng của Masrour Barzani

Ông Barzani cho biết cuộc điều tra của cơ quan chống khủng bố Kurdistan kết luận hai địa điểm đã bị máy bay không người lái Iran tấn công. Ông gọi vụ việc là “một sự leo thang nguy hiểm” và là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh, ổn định của Khu vực Kurdistan.

Tổng thống Khu vực Kurdistan Nechirvan Barzani cũng lên án vụ tấn công, đồng thời kêu gọi chính phủ liên bang Iraq tại Baghdad thực hiện trách nhiệm hiến định trong việc bảo vệ an ninh quốc gia.

Các thông tin hiện có cho thấy cáo buộc của chính quyền Kurdistan rằng máy bay không người lái xuất phát từ Iran. Tuy nhiên, những bằng chứng được cung cấp chưa bao gồm tuyên bố chính thức của Tehran nhận trách nhiệm hoặc giải thích động cơ cụ thể. Đây là điểm cần phân biệt khi tách các sự kiện được báo cáo khỏi những phân tích chiến lược rộng hơn.

Vì sao vụ việc được xem là một bước leo thang?

Vụ tấn công diễn ra sau hàng loạt cuộc tập kích được báo cáo nhằm vào các nhóm đối lập người Kurd Iran đang hoạt động tại Khu vực Kurdistan của Iraq. Ngày 28/7, một chỉ huy đối lập cho biết ít nhất 14 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã nhắm vào các vị trí của nhiều tổ chức đối lập người Kurd. Theo cùng nguồn tin, Tehran cáo buộc các nhóm này phục vụ lợi ích của phương Tây và Israel.

Ngày 12/8, các báo cáo cho biết Iran tiếp tục sử dụng tên lửa và máy bay không người lái tấn công những vị trí của lực lượng đối lập người Kurd tại tỉnh Erbil. Hai ngày sau, chính quyền Kurdistan nói lực lượng liên quân đã đánh chặn ít nhất ba máy bay không người lái chở bom trên bầu trời Erbil trước khi chúng gây thiệt hại.

Những sự kiện này giúp đặt vụ tấn công mới nhất vào bối cảnh rộng hơn, nhưng chưa đủ để chứng minh lý do các địa điểm ở Pirmam bị lựa chọn. Điểm thay đổi rõ nhất nằm ở hồ sơ mục tiêu: vụ việc mới nhất được cho là nhắm vào các cơ sở chính trị và tình báo cấp cao của Chính quyền Khu vực Kurdistan (KRG), thay vì chỉ nhằm vào các trại của lực lượng đối lập.

Một phân tích được cung cấp cho rằng các cuộc tấn công nhằm vào Khu vực Kurdistan vẫn tiếp diễn sau lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên, quy mô chiến dịch rộng hơn, trong đó có tuyên bố về hơn 1.000 cuộc tấn công của Iran hoặc các lực lượng thân Iran, chưa thể được kiểm chứng độc lập từ những bằng chứng hiện có.

Bối cảnh lệnh ngừng bắn và bản ghi nhớ Mỹ–Iran

Bối cảnh khu vực vẫn biến động và còn nhiều tranh cãi. Một dòng thời gian được cung cấp cho biết Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần vào ngày 8/4/2026. Sau đó, bản ghi nhớ được ký ngày 17/6 thiết lập giai đoạn 60 ngày để hai bên đàm phán các điều khoản cuối cùng. Cùng nguồn tin nói thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ sau khi các cuộc tấn công nối lại trong tháng 7.

Các báo cáo riêng biệt cho biết các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng đối lập người Kurd vẫn tiếp diễn bất chấp những thỏa thuận ngừng bắn hoặc chấm dứt chiến sự trước đó. Trong tháng 6, một nhóm người Kurd bất đồng chính kiến thông báo về một cuộc tấn công mới của Iran nhằm vào trại của họ gần Erbil, gọi đây là vụ tấn công đầu tiên kể từ khi đạt thỏa thuận với Washington.

Nhìn chung, các thông tin cho thấy khuôn khổ ngừng bắn đã không ngăn được sức ép nhằm vào các nhóm đối lập người Kurd Iran tại Iraq. Dù vậy, chưa có bằng chứng xác lập rằng vụ tấn công ở Pirmam chính thức gắn với việc hết hạn một bản ghi nhớ cụ thể giữa Mỹ và Iran.

Căng thẳng tại eo biển Hormuz liên quan ra sao?

Vụ việc ở Erbil cũng xảy ra trong lúc căng thẳng quanh eo biển Hormuz gia tăng. Reuters đưa tin hoạt động vận tải qua tuyến đường biển chiến lược này gần như đình trệ vào ngày 14/8, sau khi thêm hai tàu bị tấn công và Mỹ cảnh báo sẽ tiếp tục gây sức ép lên Iran.

Các nguồn khác cho biết Iran yêu cầu Mỹ thay đổi chính sách trước khi eo biển được mở hoàn toàn. Một số tàu trong khu vực bị tấn công hoặc bị cáo buộc tấn công khi đi qua tuyến hàng hải này. Danh tính bên chịu trách nhiệm và diễn biến cụ thể có khác biệt tùy vụ việc, nguồn tin.

Mối liên hệ giữa vụ tấn công bằng máy bay không người lái ở Erbil và đối đầu trên biển hiện mới dừng ở cấp độ chiến lược, chưa được chứng minh là có chung một kế hoạch tác chiến. Hai diễn biến cho thấy một xu hướng gây sức ép ngày càng lan rộng, liên quan đến Iran, Mỹ, hoạt động vận tải vùng Vịnh, Iraq và các nhóm đối lập người Kurd Iran. Tuy nhiên, bằng chứng được cung cấp không cho thấy mọi cuộc tấn công đều do cùng một chuỗi chỉ huy trực tiếp ra lệnh.

Điều gì đã được xác nhận, điều gì vẫn chưa rõ?

Những thông tin được nhiều nguồn cùng đưa tin:

• Hai máy bay không người lái Hadid-110 chở thuốc nổ nhắm vào văn phòng riêng của ông Barzani và nhà riêng của người đứng đầu Parastin tại Pirmam.
• Chính quyền Kurdistan cho biết các máy bay được phóng từ phía bên kia biên giới Iran vào khoảng 0 giờ 28.
• Không có thương vong được báo cáo, dù các cơ sở bị hư hại.
• Ông Barzani gọi vụ việc là một sự leo thang nguy hiểm và là mối đe dọa đối với an ninh, ổn định của khu vực.

Những điểm vẫn chưa được làm rõ trong các báo cáo hiện có:

• Phản ứng chính thức và động cơ cụ thể của Iran.
• Vụ tấn công có liên hệ trực tiếp với sự đổ vỡ của lệnh ngừng bắn hoặc việc bản ghi nhớ hết hạn hay không.
• Độ chính xác của tuyên bố hơn 1.000 cuộc tấn công của Iran hoặc các lực lượng thân Iran nhằm vào Khu vực Kurdistan.
• Vụ tấn công ở Erbil và các cuộc tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz có phải là những phần được phối hợp trong cùng một chiến dịch hay không.

Ngay cả khi các câu hỏi lớn trên chưa có lời giải, ý nghĩa trước mắt của vụ việc vẫn rất rõ: một cuộc tấn công xuyên biên giới bằng máy bay không người lái được báo cáo đã vươn tới văn phòng riêng của thủ tướng Khu vực Kurdistan và nhà riêng của người đứng đầu cơ quan tình báo. Điều đó biến chuỗi tấn công vốn đã nguy hiểm thành thách thức trực diện hơn đối với giới lãnh đạo chính trị và an ninh của KRG.