Kỷ nguyên “mua Bitcoin, bán khống ngân hàng” đang khép lại

Dấu hiệu rõ nhất cho thấy crypto đang thay đổi mối quan hệ với tài chính truyền thống không nằm ở một đợt tăng giá của Bitcoin, mà ở cách các định chế tài chính hành động khi giá vẫn yếu.

Trong mùa hè này, hai tổ chức quản lý hơn 1.000 tỷ USD mỗi bên đã phê duyệt các sản phẩm crypto dù thị trường đang ở giai đoạn giá xuống. Hunter Horsley, CEO Bitwise, xem quyết định này là bằng chứng cho thấy các tổ chức lớn vẫn mở rộng quyền tiếp cận tài sản số cho khách hàng, ngay cả khi điều kiện thị trường ngắn hạn chưa hấp dẫn.

Điều đó chưa chứng minh thị trường giá xuống đã kết thúc. Nhưng nó cho thấy crypto đã bước sang một giai đoạn khác: từ một lực lượng bên ngoài thách thức ngân hàng thành một nhóm tài sản ngày càng được cung cấp thông qua các kênh tài chính có quản lý.

Vì sao các phê duyệt này đáng chú ý?

Các định chế tài chính thường thận trọng khi ra mắt sản phẩm mới trong một chu kỳ suy giảm kéo dài. Việc họ vẫn đưa crypto đến gần khách hàng cho thấy quyết định này được đánh giá trên tầm nhìn dài hạn, thay vì chỉ dựa vào diễn biến giá Bitcoin gần đây.

Horsley mô tả sự thay đổi bằng một cách nói khá trực diện: giao dịch “mua Bitcoin, bán khống các chủ ngân hàng” đang mất dần ý nghĩa vì những công ty tài chính lớn không còn chỉ đứng chắn trước crypto. Ông nói rằng “năm nay, mọi người đều khoác áo đấu crypto”. Ý của ông không phải mọi ngân hàng đã trở thành doanh nghiệp crypto bản địa, mà là ngày càng nhiều tổ chức đang tham gia vào khâu phân phối và xây dựng hạ tầng cho ngành này.

Sự phân biệt này rất quan trọng. Một ngân hàng cung cấp dịch vụ lưu ký, quỹ ETF hoặc quyền giao dịch tuân thủ quy định không có nghĩa họ ủng hộ mọi token, cũng không loại bỏ các rủi ro vốn có của tài sản số. Điều đó chỉ cho thấy crypto ngày càng được xem như một nhóm sản phẩm có thể được thẩm định, kiểm soát và cung cấp cho khách hàng thông qua hệ thống tài chính hiện hữu.

Từ chống đối sang xây dựng hạ tầng

Sự dịch chuyển của các tổ chức không chỉ dừng ở việc cho phép khách hàng mua Bitcoin. Những dịch vụ đang tiến vào dòng chính gồm:

• Lưu ký: bảo quản tài sản số thông qua các giải pháp cấp tổ chức, thay vì yêu cầu từng khách hàng tự quản lý khóa riêng.
• Token hóa: thể hiện tài sản tài chính hoặc tài sản trong thế giới thực trên các hệ thống dựa trên blockchain.
• Giao dịch có quản lý: cung cấp quyền tiếp cận trong khuôn khổ tuân thủ, đánh giá mức độ phù hợp và báo cáo.
• Phân phối ETF: cho phép cố vấn tài chính và các nền tảng quản lý tài sản sử dụng một phương tiện đầu tư quen thuộc.

Theo các phân tích về xu hướng này, hai động lực chính là nhu cầu khách hàng tăng lên và quy định ngày càng rõ ràng. Khi hạ tầng lưu ký cùng thị trường trưởng thành hơn, ngân hàng có thêm cách tham gia mà không phải tự xây dựng toàn bộ công nghệ crypto.

Vì vậy, đây không phải một cuộc “cải đạo” đột ngột của tài chính truyền thống. Đúng hơn, đó là quá trình bình thường hóa dần các dịch vụ tài sản số bên trong những định chế tài chính sẵn có.

Fabian Dori, CIO của ngân hàng crypto Sygnum, cũng cho rằng nền tảng dài hạn của ngành vẫn tồn tại dù thị trường có thể tiếp tục biến động. Nhu cầu khách hàng, hạ tầng thị trường hoàn thiện hơn và môi trường pháp lý rõ ràng đang giúp ngân hàng chuyển từ vai trò ngăn cản sang cung cấp dịch vụ.

Quá trình tiếp nhận diễn ra từng bước

Những quyết định gần đây nối tiếp các bước đi trước đó của Swissquote, DBS và BBVA, những tổ chức đã cung cấp dịch vụ liên quan đến crypto trước khi các định chế toàn cầu lớn tăng tốc tham gia. BNY Mellon phát triển năng lực lưu ký tài sản số, trong khi Morgan Stanley cho phép nhóm khách hàng đủ điều kiện tiếp cận ETF Bitcoin giao ngay. Charles Schwab và Standard Chartered cũng tiến tới mở rộng hoạt động trong lĩnh vực tài sản số.

Chi nhánh BBVA tại Thụy Sĩ là một ví dụ điển hình. Năm 2021, đơn vị này ra mắt dịch vụ giao dịch và lưu ký Bitcoin, sau đó mở rộng sang thêm các tài sản số khác và hợp tác với những nhà cung cấp hạ tầng chuyên biệt.

Mô hình thường diễn ra theo từng nấc: một công ty tài chính bắt đầu với lưu ký hoặc giao dịch, sau đó bổ sung hoạt động phân phối và tiếp tục nghiên cứu sản phẩm token hóa hoặc các mô hình hợp tác. Mỗi bước giúp bước kế tiếp dễ triển khai hơn nhờ tổ chức tích lũy kinh nghiệm vận hành, hiểu biết pháp lý và dữ liệu về nhu cầu khách hàng.

Nền tảng quản lý tài sản có thể quan trọng hơn các tiêu đề lớn

Với nhiều nhà đầu tư, việc các tổ chức tham gia chỉ thật sự có ý nghĩa khi crypto xuất hiện trong mối quan hệ với cố vấn tài chính. Matt Hougan, CIO của Bitwise, cho rằng cố vấn tài chính và các văn phòng gia đình có thể là nhóm nhà đầu tư chuyên nghiệp đầu tiên phân bổ vốn ở quy mô lớn. Sự thay đổi này đã phần nào thể hiện qua mức độ quan tâm ngày càng tăng của các công ty quản lý tài sản đối với ETF Bitcoin.

Kênh phân phối này làm thay đổi cách thức tiếp nhận. Thay vì phải mở một tài khoản crypto, tự quản lý khóa riêng và trực tiếp lưu ký token, khách hàng có thể được cố vấn đưa vào một tỷ trọng nhỏ trong danh mục hiện có thông qua một sản phẩm ETF được quản lý.

Hougan từng đề cập các mức phân bổ tiềm năng khoảng 2–4%. Đây là một kịch bản hoặc dự báo về danh mục, không phải dòng vốn chắc chắn sẽ xảy ra. Điểm đáng chú ý nằm ở mô hình phân phối: ngay cả các khoản phân bổ khiêm tốn cũng có thể dễ triển khai hơn nếu các nền tảng phê duyệt những sản phẩm mà cố vấn vốn đã quen sử dụng.

Bitcoin ít biến động có phải dấu hiệu tạo đáy?

Việc các tổ chức tiếp cận crypto cũng làm thay đổi cách thị trường diễn giải những giai đoạn suy yếu. Hougan cho rằng phản ứng tương đối hạn chế của Bitcoin trước các tin tức tiêu cực, cùng với việc các tổ chức vẫn tiếp tục tham gia, là những đặc điểm phù hợp với khả năng thị trường đang hình thành đáy. Theo lập luận của ông, các nhà đầu tư dài hạn và lực mua mang tính cấu trúc có thể đang hấp thụ những cú sốc từng gây ra các đợt bán tháo mạnh hơn.

Tuy nhiên, đây chỉ là một cách diễn giải thị trường, không phải xác nhận. Bitcoin vẫn có thể biến động mạnh; sự tham gia của tổ chức cũng không xóa bỏ rủi ro thanh khoản, pháp lý hay định giá. Kết luận thận trọng hơn là: giá yếu chưa đủ khiến các quyết định xây dựng hạ tầng và mở rộng phân phối của các định chế lớn bị đảo ngược.

Vì sao ngân hàng hợp tác với các công ty crypto chuyên biệt?

Tài chính truyền thống không cần mọi ngân hàng phải trở thành một sàn crypto tích hợp đầy đủ. Mô hình có khả năng phổ biến hơn là phân chia công việc.

Ngân hàng đóng góp quan hệ khách hàng, hệ thống tuân thủ, bảng cân đối kế toán và mạng lưới phân phối. Các nhà cung cấp chuyên biệt đảm nhiệm công nghệ lưu ký, năng lực thanh toán và chuyên môn vận hành đặc thù của crypto.

Nathan McCauley mô tả Anchorage Digital là một nền tảng crypto dành cho tổ chức và là nơi vận hành ngân hàng crypto duy nhất tại Mỹ được quản lý ở cấp liên bang theo giấy phép của Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ Mỹ (OCC). Trong văn bản điều trần trước Quốc hội, Anchorage cho biết nền tảng này cung cấp dịch vụ lưu ký, staking và thanh toán được quản lý cho khách hàng tổ chức.

Mô hình hợp tác này giải thích vì sao quá trình tiếp nhận có thể tăng tốc mà không buộc mọi định chế truyền thống phải tự xây dựng toàn bộ hạ tầng blockchain. Ngân hàng có thể tham gia thông qua một nhóm sản phẩm được kiểm soát, đồng thời dựa vào các nhà cung cấp chuyên môn cho những chức năng kỹ thuật phức tạp.

Bước ngoặt thực sự là gì?

Sự kết thúc của kỷ nguyên “mua Bitcoin, bán khống ngân hàng” không có nghĩa tài chính truyền thống đã chấp nhận toàn bộ crypto, cũng không có nghĩa tài chính phi tập trung sẽ đơn giản bị ngân hàng hấp thụ. Nó chỉ cho thấy mối quan hệ giữa hai phía đang trở nên thực dụng hơn về mặt thương mại.

Các định chế truyền thống mang đến quy định, vốn, mạng lưới phân phối và giao diện quen thuộc với khách hàng. Các công ty crypto bản địa cung cấp công nghệ chuyên biệt cùng kinh nghiệm vận hành. Hai bên đang tạo ra một thị trường nơi tài sản số có thể được lưu giữ, giao dịch và thể hiện thông qua những sản phẩm tài chính ngày càng quen thuộc.

Vì thế, tín hiệu quan trọng nhất từ các quyết định phê duyệt trong mùa hè không phải là dự báo Bitcoin sẽ tăng hay giảm tiếp theo. Đó là việc một thị trường giá xuống không còn đủ sức khiến các định chế quản lý hàng nghìn tỷ USD quay lưng. Crypto ngày càng được đánh giá như một cơ hội về hạ tầng và sản phẩm — lĩnh vực mà tài chính truyền thống có thể đóng gói, quản trị và phân phối bên cạnh các dịch vụ hiện có.