Sau đó, Kênh 14 của Israel đưa tin đây là lần đầu tiên Iran công khai thừa nhận đang chế tạo bom hạt nhân. Chỉ vài giờ sau, Thủ tướng Benjamin Netanyahu dẫn lại câu nói này trong bài phát biểu tại Núi Herzl, coi đó là bằng chứng cho thấy Iran vẫn có ý định theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Sức nặng bề ngoài của thông tin không đến từ bằng chứng mới, mà từ vị thế của những cá nhân và cơ quan tiếp tục nhắc lại nó. Từ một tài khoản ít người biết đến, câu nói được đưa lên truyền hình Israel, đi vào bài phát biểu cấp quốc gia, rồi lan sang Mỹ qua Yair Netanyahu, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz, Thượng nghị sĩ Rick Scott và người dẫn chương trình Fox News Bill Hemmer.
Mike Waltz sau đó xóa bài đăng của mình mà không giải thích lý do. Fox News cũng thừa nhận câu nói là “chưa được kiểm chứng và không chính xác”, đồng thời bày tỏ sự đáng tiếc vì đã phát sóng thông tin này.
Người phát ngôn của ông Netanyahu không giải thích câu nói giả đã được đưa vào bài phát biểu của thủ tướng bằng cách nào. Thay vào đó, người này bảo vệ những cảnh báo rộng hơn và được Netanyahu nhắc lại từ lâu về chương trình hạt nhân Iran.
Hai vấn đề này không giống nhau: một lập trường chính trị chung không thể xác thực cho một câu trích dẫn cụ thể được gán cho một chỉ huy Iran.
Cuộc điều tra của The New York Times không xác định được ai đã tạo ra câu nói giả. Điều tra cũng không chứng minh chính phủ Israel đã tổ chức việc phát tán nó. Những gì được ghi nhận cho thấy một chuỗi khuếch đại thông tin, chứ chưa phải bằng chứng về danh tính hoặc sự phối hợp của người khởi tạo.
Câu nói lan truyền chỉ ba ngày sau khi Tổng thống Donald Trump tạm dừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran để theo đuổi đàm phán hòa bình. Một tuyên bố được cho là cho thấy Iran sẽ tiếp tục tìm kiếm vũ khí hạt nhân có thể được dùng để lập luận rằng ngoại giao là vô ích hoặc nguy hiểm.
Vì vậy, các nhà nghiên cứu nhận định thời điểm này có thể nhằm làm suy yếu các cuộc đàm phán hoặc “chọc một cái nêm” vào tiến trình ngoại giao.
Tuy nhiên, đây là đánh giá về tác động chính trị có vẻ như của thông tin, không phải bằng chứng xác định ai đã bịa ra câu nói hay một chính phủ nào đã chỉ đạo chiến dịch này.
Các chuyên gia kiểm chứng thông tin gọi quy trình này là “tẩy rửa tường thuật” (narrative laundering). Một tuyên bố sai hoặc gây hiểu lầm bắt đầu từ nguồn ít được biết đến, được tài khoản khác lặp lại, rồi dần có vẻ đáng tin hơn khi đi qua các cơ quan truyền thông, quan chức và nhân vật chính trị nổi tiếng. Đến khi tiếp cận đông đảo công chúng, nguồn gốc đáng ngờ ban đầu có thể đã bị che khuất.
Câu nói gán cho Vahidi đi qua gần như đầy đủ các bước đó:
Trình tự này cho thấy việc một tuyên bố được lặp lại nhiều lần không đồng nghĩa với việc nó đã được xác nhận độc lập. Mỗi lần xuất hiện mới có thể khiến thông tin trông đáng tin hơn, dù không bổ sung bất kỳ bằng chứng gốc nào.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei chỉ trích bài đăng giả, gọi đây là ví dụ cho “làn sóng dối trá chống lại Cộng hòa Hồi giáo”.
Phản ứng này cho thấy phía Iran bác bỏ tuyên bố, nhưng không tự nó xác nhận mọi chi tiết về hành trình lan truyền của bài đăng. Kết luận được chứng cứ ủng hộ rõ nhất vẫn hẹp hơn: câu nói không có nguồn sơ cấp đáng tin cậy, chưa được chứng minh là do Vahidi phát biểu, và đã được khuếch đại qua các mạng lưới chính trị, truyền thông trước khi bị bác bỏ.
Vụ việc nói nhiều hơn về tốc độ hình thành “sự thật” trên mạng thông tin thời chiến so với năng lực hạt nhân của Iran. Một bài đăng ẩn danh đã lần lượt trở thành tin truyền hình, luận điểm chính trị và câu chuyện thời sự quốc tế mà câu nói gốc vẫn chưa được xác minh.
Trong một cuộc xung đột, nơi các tuyên bố về hạt nhân có thể tác động đến dư luận và quyết định ngoại giao, câu hỏi đầu tiên nên rất đơn giản: bằng chứng gốc ở đâu?
Trong trường hợp này, không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy Vahidi từng đưa ra phát biểu trên hoặc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Sau đó, Kênh 14 của Israel đưa tin đây là lần đầu tiên Iran công khai thừa nhận đang chế tạo bom hạt nhân. Chỉ vài giờ sau, Thủ tướng Benjamin Netanyahu dẫn lại câu nói này trong bài phát biểu tại Núi Herzl, coi đó là bằng chứng cho thấy Iran vẫn có ý định theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Sức nặng bề ngoài của thông tin không đến từ bằng chứng mới, mà từ vị thế của những cá nhân và cơ quan tiếp tục nhắc lại nó. Từ một tài khoản ít người biết đến, câu nói được đưa lên truyền hình Israel, đi vào bài phát biểu cấp quốc gia, rồi lan sang Mỹ qua Yair Netanyahu, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz, Thượng nghị sĩ Rick Scott và người dẫn chương trình Fox News Bill Hemmer.
Mike Waltz sau đó xóa bài đăng của mình mà không giải thích lý do. Fox News cũng thừa nhận câu nói là “chưa được kiểm chứng và không chính xác”, đồng thời bày tỏ sự đáng tiếc vì đã phát sóng thông tin này.
Người phát ngôn của ông Netanyahu không giải thích câu nói giả đã được đưa vào bài phát biểu của thủ tướng bằng cách nào. Thay vào đó, người này bảo vệ những cảnh báo rộng hơn và được Netanyahu nhắc lại từ lâu về chương trình hạt nhân Iran.
Hai vấn đề này không giống nhau: một lập trường chính trị chung không thể xác thực cho một câu trích dẫn cụ thể được gán cho một chỉ huy Iran.
Cuộc điều tra của The New York Times không xác định được ai đã tạo ra câu nói giả. Điều tra cũng không chứng minh chính phủ Israel đã tổ chức việc phát tán nó. Những gì được ghi nhận cho thấy một chuỗi khuếch đại thông tin, chứ chưa phải bằng chứng về danh tính hoặc sự phối hợp của người khởi tạo.
Câu nói lan truyền chỉ ba ngày sau khi Tổng thống Donald Trump tạm dừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran để theo đuổi đàm phán hòa bình. Một tuyên bố được cho là cho thấy Iran sẽ tiếp tục tìm kiếm vũ khí hạt nhân có thể được dùng để lập luận rằng ngoại giao là vô ích hoặc nguy hiểm.
Vì vậy, các nhà nghiên cứu nhận định thời điểm này có thể nhằm làm suy yếu các cuộc đàm phán hoặc “chọc một cái nêm” vào tiến trình ngoại giao.
Tuy nhiên, đây là đánh giá về tác động chính trị có vẻ như của thông tin, không phải bằng chứng xác định ai đã bịa ra câu nói hay một chính phủ nào đã chỉ đạo chiến dịch này.
Các chuyên gia kiểm chứng thông tin gọi quy trình này là “tẩy rửa tường thuật” (narrative laundering). Một tuyên bố sai hoặc gây hiểu lầm bắt đầu từ nguồn ít được biết đến, được tài khoản khác lặp lại, rồi dần có vẻ đáng tin hơn khi đi qua các cơ quan truyền thông, quan chức và nhân vật chính trị nổi tiếng. Đến khi tiếp cận đông đảo công chúng, nguồn gốc đáng ngờ ban đầu có thể đã bị che khuất.
Câu nói gán cho Vahidi đi qua gần như đầy đủ các bước đó:
Trình tự này cho thấy việc một tuyên bố được lặp lại nhiều lần không đồng nghĩa với việc nó đã được xác nhận độc lập. Mỗi lần xuất hiện mới có thể khiến thông tin trông đáng tin hơn, dù không bổ sung bất kỳ bằng chứng gốc nào.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei chỉ trích bài đăng giả, gọi đây là ví dụ cho “làn sóng dối trá chống lại Cộng hòa Hồi giáo”.
Phản ứng này cho thấy phía Iran bác bỏ tuyên bố, nhưng không tự nó xác nhận mọi chi tiết về hành trình lan truyền của bài đăng. Kết luận được chứng cứ ủng hộ rõ nhất vẫn hẹp hơn: câu nói không có nguồn sơ cấp đáng tin cậy, chưa được chứng minh là do Vahidi phát biểu, và đã được khuếch đại qua các mạng lưới chính trị, truyền thông trước khi bị bác bỏ.
Vụ việc nói nhiều hơn về tốc độ hình thành “sự thật” trên mạng thông tin thời chiến so với năng lực hạt nhân của Iran. Một bài đăng ẩn danh đã lần lượt trở thành tin truyền hình, luận điểm chính trị và câu chuyện thời sự quốc tế mà câu nói gốc vẫn chưa được xác minh.
Trong một cuộc xung đột, nơi các tuyên bố về hạt nhân có thể tác động đến dư luận và quyết định ngoại giao, câu hỏi đầu tiên nên rất đơn giản: bằng chứng gốc ở đâu?
Trong trường hợp này, không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy Vahidi từng đưa ra phát biểu trên hoặc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.