Ngừng bắn Lebanon trên bờ vực: Đòn không kích đẫm máu nhất kể từ tháng 6 giết chết 11 người, hạ sát chỉ huy Hezbollah

Tình trạng ngừng bắn và leo thang lớn

Vào ngày 15 tháng 8, các cuộc không kích của Israel đã giết chết ít nhất 11 người tại các làng Ansar và Deir al-Zahrani ở miền nam Lebanon — cuộc tấn công đơn lẻ đẫm máu nhất của Israel kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu . Riêng cuộc tấn công ở Ansar đã giết chết bảy người, trong đó có ba trẻ em và hai phụ nữ, trong khi một cuộc tấn công thứ hai ở Deir al-Zahrani giết chết thêm bốn người . Quân đội Israel cho biết các cuộc tấn công nhằm vào các tay súng Hezbollah và được mô tả là phản ứng trước những 'vi phạm ngừng bắn trắng trợn' của nhóm này .

Bộ Y tế Lebanon và hãng thông tấn nhà nước đã xác nhận con số thương vong. Các cuộc tấn công đã nhắm vào các ngôi nhà ở vùng ngoại ô Ansar và Deir al-Zahrani, những khu vực cách biên giới khoảng 20 km mà trước đó chưa từng bị tấn công ở độ sâu đó kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hai tháng trước .

Tiêu diệt chỉ huy Hezbollah Abu Hassan Alaa

Vào ngày 16 tháng 8, IDF xác nhận đã tiêu diệt Abu Hassan Alaa (tên khai sinh là Ali Mohammad Fakhr al-Din), một chỉ huy cấp cao trong Đơn vị Badr (hay 'Badder') của Hezbollah, trong một cuộc tấn công vào khu vực Deir al-Zahrani . IDF cho biết Alaa tham gia lên kế hoạch và thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào binh lính Israel, bao gồm phóng tên lửa chống tăng và máy bay không người lái mang chất nổ nhắm vào binh lính ở miền nam Lebanon . Các báo cáo của Israel chỉ ra rằng ít nhất hai chỉ huy Hezbollah đã thiệt mạng trong các chiến dịch qua đêm . IDF tuyên bố rằng các thành viên gia đình thiệt mạng trong cuộc tấn công không phải là mục tiêu nhắm đến . Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết các cuộc tấn công là để trả đũa cho một cuộc tấn công của Hezbollah khiến ba binh sĩ bị thương vào sáng sớm ngày 15 tháng 8 . Hezbollah chưa xác nhận cái chết của bất kỳ chỉ huy nào.

Lập trường của Hezbollah và vai trò của Iran

Một số nguồn tin chỉ ra rằng Hezbollah đã ngừng các hoạt động quân sự lớn kể từ lệnh ngừng bắn tháng 6. Các báo cáo từ giữa tháng 7 cho thấy Iran đã chỉ thị cho Hezbollah và các lực lượng ủy nhiệm của mình 'chuẩn bị cho một cuộc xung đột rộng lớn và nghiêm trọng hơn' trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran leo thang . Lãnh đạo Hezbollah, Sheikh Naim Qassem, vào ngày 14 tháng 8 đã công khai chỉ trích việc chính phủ Lebanon chấp nhận khuôn khổ do Mỹ làm trung gian, gọi đó là một 'sai lầm' và kêu gọi chấm dứt 'sự sỉ nhục' trong các cuộc đàm phán với Israel . Nhóm này đã đe dọa sẽ có phản ứng 'thích đáng' đối với các cuộc tấn công ngày 15-16 tháng 8 .

Tuy nhiên, tuyên bố cụ thể về việc Hezbollah đang chờ 'đèn xanh' rõ ràng từ Iran trước khi phát động một cuộc leo thang toàn diện được báo cáo trên các phương tiện truyền thông khu vực nhưng không được xác nhận trực tiếp trong các nguồn có thẩm quyền cao nhất được xem xét. Điều rõ ràng là định hướng chiến lược của Iran hạn chế rất nhiều quyền tự do leo thang độc lập của Hezbollah . Các nguồn tin Lebanon được dẫn bởi hãng tin Erem News của UAE và Israel Hayom chỉ ra rằng Hezbollah đang tăng cường các vị trí ở phía bắc sông Litani và lên kế hoạch cho các cuộc tấn công dữ dội nhằm vào các cộng đồng phía bắc Israel, chờ đèn xanh từ Tehran, điều này phụ thuộc vào cách cuộc đối đầu Mỹ-Iran rộng lớn hơn phát triển .

Khuôn khổ rộng hơn: MOU Mỹ-Iran đình trệ

Bản ghi nhớ ngừng bắn 60 ngày giữa Mỹ và Iran, đạt được vào tháng 6 năm 2026, dự kiến hết hạn vào ngày 17 tháng 8 mà không có tiến triển đáng kể nào . MOU được thiết kế để hạ nhiệt căng thẳng liên quan đến eo biển Hormuz và các vấn đề hạt nhân, nhưng các cuộc đàm phán đã bị đình trệ, làm tăng nguy cơ chiến sự Mỹ-Iran có thể nối lại và tiếp tục gây bất ổn cho tiến trình Lebanon . Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đã viết trên X rằng 'Eo biển Hormuz đã, đang và sẽ luôn là lãnh thổ của Iran' .

Các áp lực cạnh tranh

• Chính trị nội bộ Israel: Israel đối mặt với cuộc tổng tuyển cử vào tháng 10 năm 2026. Chính phủ đang chịu áp lực trong nước phải thể hiện thành tựu quân sự dọc biên giới phía bắc, điều này đã thúc đẩy một lập trường hung hăng hơn trong những tuần gần đây . Thủ tướng Netanyahu cho biết các cuộc tấn công là để trả đũa một cuộc tấn công của Hezbollah và Israel sẽ tiếp tục đáp trả các mối đe dọa .
• Kháng cự trên bộ của Hezbollah: Các báo cáo trong khu vực chỉ ra rằng các chiến binh Hezbollah đang chặn đứng các bước tiến trên bộ của Israel gần sườn núi Ali al-Taher và các vị trí chiến lược khác ở miền nam Lebanon, mặc dù các chi tiết cụ thể về hoạt động vẫn còn gây tranh cãi. Truyền thông nhà nước Lebanon đưa tin về một 'loạt các cuộc không kích nhắm vào sườn núi Ali al-Taher' vào ngày 15 tháng 8 .
• Kênh ngoại giao bị đình trệ: Bảy vòng đàm phán trực tiếp do Mỹ làm trung gian tại Rome đã kết thúc mà không có đột phá cuối cùng về việc thiết lập các khu vực an ninh thí điểm bên trong Lebanon hoặc việc rút quân theo giai đoạn của IDF . Các cuộc đàm phán đã phải chịu căng thẳng nghiêm trọng sau một vụ nổ bên đường khiến hai binh sĩ Israel thiệt mạng vào ngày 7 tháng 8 .

Phản ứng chính thức

• Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam đã lên án các cuộc tấn công ngày 15 tháng 8 là 'sự đe dọa dân thường' làm suy yếu khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn .
• Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã công khai ủng hộ tiến trình ngoại giao, mặc dù sự chỉ trích gần đây của Hezbollah đối với lập trường đàm phán của chính phủ ông đã làm sâu sắc thêm sự chia rẽ nội bộ .
• Bộ Ngoại giao Mỹ đã đổ lỗi cho Hezbollah vi phạm lệnh ngừng bắn và cáo buộc nhóm này kích hoạt các cuộc tấn công trả đũa của Israel .
• UNIFIL đã nhắc lại sự ủng hộ của mình đối với việc thực hiện đầy đủ Nghị quyết 1701 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và kêu gọi kiềm chế từ cả hai bên, nhưng chưa xác nhận độc lập các chi tiết của các hành vi vi phạm bị cáo buộc . Một người phát ngôn của Liên Hợp Quốc hoan nghênh các báo cáo ngừng bắn đồng thời kêu gọi tất cả các bên 'ngừng các hành động thù địch, tôn trọng các thỏa thuận ngừng bắn hiện có và theo đuổi đối thoại' .

Kết luận: Lệnh ngừng bắn đang bị xói mòn nhưng chưa sụp đổ hoàn toàn. Các cuộc tấn công ngày 15-16 tháng 8 và việc tiêu diệt một chỉ huy cấp cao của Hezbollah là sự leo thang nghiêm trọng nhất kể từ tháng 6. Truyền thông Israel đưa tin quân đội đang chuẩn bị cho khả năng leo thang kéo dài vài ngày ở Lebanon . Liệu điều này có leo thang thành xung đột rộng lớn hơn hay không phụ thuộc rất nhiều vào quyết định của Iran — với việc MOU Mỹ-Iran hết hạn mà không được gia hạn — và vào việc liệu các tính toán trước bầu cử của Israel có thúc đẩy một chiến dịch lớn hơn hay không.

Lưu ý về hạn chế: Một số chi tiết trong báo cáo này — bao gồm việc Hezbollah rõ ràng chờ 'đèn xanh' từ Iran, việc chặn đứng cụ thể bước tiến của Israel tại sườn núi Ali al-Taher, và các tuyên bố chi tiết của Tổng thống Joseph Aoun và UNIFIL — không được chứng thực đầy đủ trong các nguồn có thẩm quyền cao nhất. Những yếu tố này được báo cáo trên các phương tiện truyền thông khu vực nhưng sẽ cần nguồn tin trực tiếp để xác nhận đầy đủ.