Tòa án Liên bang Mỹ chặn đứng nỗ lực thu hồi 20 tỷ USD tài trợ khí hậu của chính quyền Trump

Ngày 4 tháng 8 năm 2026, trong một phán quyết lịch sử với tỷ lệ 6-4, toàn thể Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực D.C. (en banc) đã giáng một đòn nặng nề vào chính quyền Trump. Tòa án phán quyết rằng Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) đã hành động bất hợp pháp khi hủy bỏ và cố gắng thu hồi khoảng 20 tỷ USD từ Quỹ Giảm phát thải Khí nhà kính (GGRF) . Phán quyết này khôi phục lệnh cấm sơ bộ do Thẩm phán Tanya Chutkan đưa ra vào tháng 4 năm 2025, vốn đã bị một hội đồng ba thẩm phán trước đó lật ngược . Dưới đây là phân tích chi tiết về phán quyết, cơ sở pháp lý và những tác động đối với các tổ chức phi lợi nhuận liên quan và tương lai của chương trình.

Cơ sở pháp lý: EPA Vi phạm Luật Kiểm soát Chi tiêu và Luật Thủ tục Hành chính

Tòa án Khu vực D.C. kết luận rằng EPA có khả năng đã vi phạm Đạo luật Kiểm soát Chi tiêu (Impoundment Control Act) và Đạo luật Thủ tục Hành chính (Administrative Procedure Act) khi chấm dứt các khoản tài trợ GGRF . Đa số thẩm phán cho rằng quyết định hủy bỏ của EPA chỉ dựa trên "sự bất đồng chính sách" với Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) của chính quyền Biden, chứ không phải dựa trên bất kỳ hành vi gian lận, lãng phí hay khiếm khuyết pháp lý nào được xác định trong chính các khoản tài trợ . Tòa án kết luận EPA thiếu thẩm quyền theo luật định để đơn phương hủy bỏ số tiền mà Quốc hội đã phân bổ và ràng buộc, gọi hành động thu hồi này là một sự cắt giảm chi tiêu trái phép đối với các khoản chi tiêu do Quốc hội chỉ đạo . Bản ý kiến dài ba trang không có chữ ký đã phục hồi lệnh cấm sơ bộ của Thẩm phán Chutkan .

Đạo luật Một Dự luật Lớn và Đẹp (OBBBA) Không Hợp pháp hóa Hành động Thu hồi

Một câu hỏi then chốt trong vụ kiện là liệu Mục 60002 của Đạo luật Một Dự luật Lớn và Đẹp (OBBBA), vốn đã bãi bỏ thẩm quyền theo luật của GGRF và hủy bỏ các số dư chưa được giải ngân, có hiệu lực hồi tố hợp pháp hóa hành động chấm dứt tài trợ của EPA hay không . Trong phán quyết ngày 4 tháng 8, tòa án kết luận OBBBA không trao cho EPA một “tấm vé thông hành”. Tòa án giải thích rằng các điều khoản của OBBBA chỉ giải quyết các khoản phân bổ và hủy bỏ trong tương lai, chứ không phải là phê chuẩn hành động bất hợp pháp trong quá khứ của cơ quan nhằm thu hồi số tiền đã được ràng buộc và giải ngân theo khuôn khổ pháp lý trước đó . Số tiền liên quan đã được giải ngân cho các tổ chức phi lợi nhuận trước khi OBBBA được ban hành, vì vậy luật mới không thể can thiệp hồi tố .

Tác động hoạt động: Sa thải, Dự án Đình trệ và Sự Bất ổn Kéo dài

Việc đóng băng tài trợ bắt đầu từ tháng 2 năm 2025 khi EPA chỉ đạo Citibank đình chỉ quyền truy cập vào quỹ và chính thức chấm dứt vào tháng 3 năm 2025, đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng cho 8 tổ chức phi lợi nhuận thụ hưởng :

• Buộc phải sa thải và mất nhân sự chủ chốt: Nhiều tháng vốn bị đóng băng buộc các tổ chức phải cắt giảm nhân sự. Rewiring America, một trong các tổ chức thụ hưởng, đã sa thải 28% nhân viên vào tháng 5 năm 2025 . Climate United Fund cũng phải cho nhân viên nghỉ việc và mất đi các nhân sự chủ chốt .
• Dự án bị đình trệ: Climate United Fund cho biết tổ chức này đã cam kết hoặc hoàn tất hơn 742 triệu USD tài trợ cho năng lượng sạch trước khi bị đóng băng, và tất cả công việc đó đều bị đình chỉ giữa chừng . Các dự án nhằm giảm hóa đơn năng lượng, triển khai năng lượng mặt trời, xe điện và cơ sở hạ tầng tiết kiệm năng lượng buộc phải dừng lại .
• Sự bất ổn pháp lý và tài chính: Ngay cả sau phán quyết ngày 4 tháng 8 khôi phục quyền truy cập vào quỹ trên nguyên tắc, phán quyết này đã bị đình chỉ trong vài ngày để EPA có thời gian kháng cáo lên Tối cao Pháp viện Mỹ . Điều này có nghĩa là các tổ chức phi lợi nhuận vẫn không thể rút tiền ngay lập tức, kéo dài tình trạng tê liệt hoạt động . Mặc dù phán quyết cho phép họ lấy lại quyền truy cập khi lệnh đình chỉ được dỡ bỏ, nhưng nhiều tháng gián đoạn đã gây ra "sa thải và thay đổi lãnh đạo" trên khắp các tổ chức bị ảnh hưởng .

Kịch bản tiếp theo: Một Cuộc Đối đầu Tiềm tàng tại Tối cao Pháp viện

Phán quyết này không phải là lời cuối cùng. Tòa án Khu vực D.C. đã đình chỉ phán quyết của chính mình để cho EPA có thời gian kháng cáo lên Tối cao Pháp viện Mỹ . EPA đã tuyên bố sẽ kháng cáo, đồng nghĩa vụ việc 'Climate United Fund v. Citibank' có thể sớm được đưa ra trước cơ quan tư pháp cao nhất của Hoa Kỳ . Vụ việc này đã trải qua một hành trình tố tụng đầy kịch tính: từ lệnh cấm đầu tiên của Thẩm phán Chutkan vào tháng 4/2025, đến quyết định của hội đồng ba thẩm phán vào tháng 9/2025 lật ngược lệnh cấm, và cuối cùng là sự đảo ngược của toàn thể tòa án en banc vào ngày 4/8/2026 . Kết quả của bất kỳ kháng cáo nào lên Tối cao Pháp viện sẽ có tác động lớn đến quyền lực hành pháp, Đạo luật Kiểm soát Chi tiêu và số phận của các chương trình chi tiêu khí hậu mang tính bước ngoặt của chính quyền Biden.