Ngừng bắn Hormuz vỡ thế trận: Iran bác nghị quyết LHQ, giao tranh leo thang, ngoại giao bế tắc trước thời hạn 60 ngày

Một dự thảo nghị quyết riêng về Hormuz, do Bahrain và Mỹ bảo trợ, đã bị Nga và Trung Quốc phủ quyết tại Hội đồng Bảo an vào tháng 4 năm 2026 . Một nghị quyết tiếp theo (2817) lên án các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia vùng Vịnh đã được thông qua vào tháng Bảy .

Dòng thời gian leo thang quân sự

Sự đổ vỡ ngoại giao đi kèm với một loạt các cuộc đấu pháo hạng nặng giữa Iran, Mỹ và các lực lượng của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC).

• Ngày 11 tháng 7 năm 2026 — Iran tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz đối với các tàu không được phép và sẽ đánh chìm bất kỳ tàu nào vi phạm hệ thống cấp phép của mình. Mỹ cho biết đã tấn công hàng trăm mục tiêu của Iran sau các vụ tấn công tàu của Iran, và Iran đã trả đũa bằng cách nhắm mục tiêu vào nhiều quốc gia vùng Vịnh .
• Ngày 12 tháng 7 năm 2026 — Một tàu Hải quân Mỹ bị tấn công ở Vịnh Oman. Iran tuyên bố sẽ khởi động lại việc cấp phép vận chuyển khi tình hình lắng dịu .
• Ngày 14 tháng 7 năm 2026 — Mỹ tái khởi động phong tỏa hải quân đối với các tàu thuyền qua lại các cảng của Iran .
• Ngày 15 tháng 7 năm 2026 — Mỹ và Iran đấu pháo trong ngày thứ sáu liên tiếp. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ đã tấn công các trung tâm chỉ huy, các điểm phòng không, và các cơ sở tên lửa và máy bay không người lái của Iran .
• Cuối tháng 7 năm 2026 — Mỹ thực hiện đêm không kích thứ 13 liên tiếp vào Iran. Lầu Năm Góc khẳng định Eo biển vẫn mở, nhưng lưu thông chỉ ở mức cầm chừng và giá dầu thế giới lại vượt mốc 100 USD/thùng .
• Ngày 4 tháng 8 năm 2026 — Một tướng Iran cảnh báo rằng các tàu chiến Mỹ cố gắng thiết lập một hành lang vận chuyển thay thế qua Hormuz 'có thể trở thành mục tiêu'. Iran cũng tuyên bố đã đánh bại một kế hoạch tấn công mặt đất của Mỹ .
• Ngày 8 tháng 8 năm 2026 — Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đưa ra các yêu cầu mới mang tính toàn diện, tuyên bố Eo biển sẽ không mở cửa cho đến khi Mỹ 'điều chỉnh hành vi của mình', bao gồm việc Mỹ không bao giờ được đe dọa Iran và phải dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Iran cũng cảnh báo Ả Rập Xê Út về một hiệp ước phòng thủ ba bên mới tại Mecca .

Thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày: Từ ký kết đến bế tắc

• Ngày 17 tháng 6 năm 2026 — Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Pezeshkian đã ký một biên bản ghi nhớ (MoU) 14 điểm tại Evian, Pháp, thiết lập lệnh ngừng bắn và một khoảng thời gian 60 ngày để đàm phán chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn. MoU kêu gọi dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ và các thỏa thuận về lối đi an toàn cho tàu thương mại của Iran mà không thu phí trong 60 ngày .
• Ngày 28 tháng 5 năm 2026 (trước khi ký Evian) — Các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận tạm thời để gia hạn lệnh ngừng bắn trước đó thêm 60 ngày và bắt đầu các cuộc đàm phán hạt nhân .
• Lệnh ngừng bắn bắt đầu rạn nứt trong vòng vài tuần giữa các cuộc đụng độ mới và những cáo buộc vi phạm lẫn nhau .
• Đầu tháng 8 năm 2026 — Axios và các hãng tin khác đưa tin Mỹ, Iran và Oman đã gần đạt được một thỏa thuận tạm thời để mở lại Eo biển và khôi phục lệnh ngừng bắn, dự kiến sẽ sớm có thông báo . Ngoại trưởng Iran Araghchi cho biết Tehran 'rất gần với một thỏa thuận' với Oman .
• Ngày 8 tháng 8 năm 2026 — Iran đưa ra một danh sách các yêu sách mang tính tối hậu mới thông qua Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, khẳng định Eo biển sẽ không mở lại trừ khi các điều kiện đó được đáp ứng. Iran cũng cáo buộc Mỹ vi phạm MoU .
• Ngày 12 tháng 8 năm 2026 — Các nhà trung gian vẫn thúc đẩy các cuộc đàm phán Mỹ-Iran, nhưng một nguồn tin cấp cao của Iran cho biết không có tiến triển và Iran bác bỏ các báo cáo về việc gia hạn .
• Hôm nay (ngày 16 tháng 8 năm 2026) — Lệnh ngừng bắn 60 ngày theo MoU sẽ hết hạn vào thứ Hai, ngày 17 tháng 8, mà không có xác nhận gia hạn và không có thỏa thuận vĩnh viễn nào. Các báo cáo chỉ ra không có tiến triển đáng kể nào đối với một thỏa thuận cuối cùng, làm tăng nguy cơ quay trở lại các cuộc chiến toàn diện .

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Khi thời hạn ngừng bắn kết thúc, nguy cơ tức thời là sự trở lại của các cuộc giao tranh quân sự dữ dội như đã thấy vào tháng Bảy. Mỹ duy trì phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và có hàng trăm tàu chiến và máy bay trong khu vực. Iran đã báo hiệu sẽ không mở lại Eo biển Hormuz mà không có những nhượng bộ lớn, bao gồm chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh, dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt và rút quân Mỹ khỏi khu vực . Giá dầu toàn cầu đang tăng, và bất kỳ sự đóng cửa nào mới của Eo biển Hormuz cũng sẽ có hậu quả ngay lập tức đối với thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các kênh ngoại giao vẫn mở thông qua Oman, nhưng khoảng cách giữa hai bên dường như vẫn rất rộng. Những ngày tới sẽ quyết định liệu lệnh ngừng bắn có thể được khôi phục hay cuộc xung đột sẽ bước vào một giai đoạn mới, nguy hiểm hơn.