GDP Nga quý 2/2026 tăng 1,3%: Con số biết nói về nền kinh tế hai tốc độ và cảnh báo 'thua cuộc' từ chính ngân hàng nhà nước

GDP của Nga trong quý 2/2026 đã tăng 1,3% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu sơ bộ từ Rosstat (Cơ quan Thống kê Liên bang Nga) . Con số này vượt qua cả dự báo của Ngân hàng Trung ương (0,8%) và chính phủ (0,9%), sau khi Nga ghi nhận mức suy giảm GDP quý đầu tiên kể từ năm 2023 . Tuy nhiên, con số tăng trưởng này che giấu một thực tế sâu sắc hơn nhiều: một nền kinh tế hai tốc độ đang ngày càng rõ rệt, nơi ngành công nghiệp quốc phòng bùng nổ nhờ nguồn lực khổng lồ từ ngân sách, trong khi các ngành dân sự đang lao dốc .

Andrei Klepach, chuyên gia kinh tế trưởng của VEB.RF (Ngân hàng Phát triển Ngoại thương Nga), một ngân hàng nhà nước quan trọng của Điện Kremlin, đã đưa ra một đánh giá công khai đầy thẳng thắn tại Câu lạc bộ Nikitsky vào ngày 14 tháng 8 năm 2026:

"Chúng ta sẽ không thắng trong cuộc chiến tiêu hao này. Chúng ta đang ảo tưởng rằng nền kinh tế có thể trụ vững mãi, nhưng thiệt hại từ các cuộc tấn công, trừng phạt và phong tỏa công nghệ đang trở thành một rào cản kinh tế vĩ mô đáng kể."

Những cảnh báo chính từ Klepach

• Cuộc chiến tiêu hao không thể thắng: Klepach nói rằng Nga "không thể thắng trong cuộc cạnh tranh tiêu hao" khi Ukraine được phương Tây hậu thuẫn. Nga đang thua cả về công nghệ lẫn kinh tế trên toàn cầu — và "theo một số khía cạnh, chúng ta đang thua Ukraine" .
• Sự sụp đổ của khu vực dân sự: Sau giai đoạn bùng nổ quân sự 2023–2024, đầu tư đã giảm mạnh và các ngành công nghiệp dân sự — từ sản xuất máy bay, vật liệu xây dựng, công nghiệp nhẹ đến chế biến thực phẩm — đang rơi vào suy thoái . Klepach cảnh báo về một "cuộc khủng hoảng xã hội không thể tránh khỏi" .
• Chi phí gia tăng từ các cuộc tấn công của Ukraine: Thiệt hại từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu, cảng, nhà máy hóa chất và cơ sở hạ tầng hậu cần đang trở thành "một rào cản kinh tế vĩ mô đáng chú ý" .
• Suy giảm công nghệ: Nga đang tụt hậu trong cuộc cạnh tranh toàn cầu, thua không chỉ Trung Quốc và Mỹ mà trong một số lĩnh vực còn thua cả Ukraine .

Thâm hụt ngân sách ngày càng mở rộng

• Thâm hụt ngân sách liên bang của Nga đã lên tới 6,5 nghìn tỷ rúp (2,8% GDP) trong 7 tháng đầu năm 2026, chủ yếu do chi tiêu nhà nước tăng vọt .
• Đến tháng 4, thâm hụt đã lên tới 5,8 nghìn tỷ rúp — gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025 và đã vượt mức mục tiêu 3,8 nghìn tỷ rúp cho cả năm .
• Thâm hụt có thể gần như gấp ba mục tiêu chính thức vào cuối năm 2026, khi Ấn Độ giảm mua dầu và mức chiết khấu ngày càng lớn làm xói mòn nguồn thu .
• Doanh thu từ năng lượng đã giảm xuống mức thấp nhất trong 4 năm, chỉ còn 393 tỷ rúp vào tháng 1/2026 .
• Chính phủ đang chuẩn bị cắt giảm 10% tất cả các khoản chi tiêu 'phi nhạy cảm' (không phải quân sự) .

Sức ép lên người tiêu dùng và khu vực dân sự

• Các hộ gia đình đang chuyển sang mua các loại thực phẩm rẻ hơn và hàng nhãn riêng khi thu nhập thực tế chịu sức ép .
• Lạm phát cao và chính sách tiền tệ thắt chặt đang bóp nghẹt người tiêu dùng, trong khi thị trường lao động bị bóp méo bởi hoạt động tuyển quân làm cạn kiệt nhân lực khu vực dân sự .
• Viện Kiel mô tả nền kinh tế thời chiến của Nga đã đạt đến điểm "kiệt quệ cơ cấu" sau 4 năm xung đột toàn diện .
• Đầu tư cố định đã giảm 14,3% so với cùng kỳ trong quý 1/2026, phản ánh một cuộc khủng hoảng đầu tư sâu sắc .

Liệu áp lực kinh tế đơn thuần có thể buộc Moscow thay đổi hướng đi?

Các nhà phân tích được CNBC và các hãng tin khác tham vấn không cho rằng chỉ riêng áp lực kinh tế có thể kết thúc chiến tranh . Những lý do chính:

• Cách ly về chính trị: Điện Kremlin có thể duy trì hoạt động của ngành quốc phòng bằng cách chuyển hướng nguồn lực từ khu vực dân sự, và không có phe đối lập có tổ chức nào trong nước đủ khả năng buộc một sự thay đổi chính sách .
• Ưu tiên sinh tồn: Chế độ của Putin coi chi tiêu cho chiến tranh là bất khả thương lượng, và nền kinh tế dân sự đang bị hy sinh một cách có chủ đích để duy trì sản xuất quân sự .
• Nhưng các giới hạn đang lộ rõ: Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council) lưu ý Nga sẵn sàng "hy sinh nền kinh tế dân sự của mình trên bàn thờ của nỗ lực chiến tranh," nhưng sức ép tích lũy — thâm hụt, lạm phát, thiếu hụt lao động, sự sụp đổ của các ngành phi quốc phòng và thiệt hại cơ sở hạ tầng — đang gia tăng nhanh hơn khả năng kiểm soát của Moscow .

Kết luận

Con số GDP tăng 1,3% của quý 2 không phải là dấu hiệu của sức khỏe; nó phản ánh một sự phục hồi hẹp do ngành quốc phòng dẫn dắt sau một quý suy giảm, che giấu một nền kinh tế bị phân hóa sâu sắc. Klepach — phát biểu từ chính ngân hàng nhà nước của Điện Kremlin — đã công khai kết luận rằng Nga không thể thắng một cuộc chiến tranh tiêu hao chống lại Ukraine được phương Tây hậu thuẫn, rằng các lĩnh vực dân sự đang sụp đổ và một cuộc khủng hoảng xã hội đang đến gần. Tuy nhiên, hầu hết các nhà phân tích đánh giá rằng chỉ riêng áp lực kinh tế khó có thể buộc Moscow thay đổi hướng đi — nó sẽ cần phải kết hợp với áp lực quân sự bền vững, thực thi các lệnh trừng phạt chặt chẽ hơn và sự suy giảm hơn nữa về doanh thu để tạo ra một vị thế thực sự khó có thể duy trì .