SpaceX xây nhà máy điện khí đốt riêng để vận hành 'siêu nhà máy' chip Terafab 16,8 tỷ USD

SpaceX và Tesla đang xây dựng một trong những dự án công nghiệp lớn nhất lịch sử nước Mỹ: một nhà máy sản xuất chất bán dẫn có tên Terafab trị giá 16,8 tỷ USD ở vùng nông thôn hạt Grimes, Texas. Nhưng chi tiết gây chú ý nhất không phải là quy mô 100 triệu feet vuông hay hơn 3.000 việc làm, mà là nguồn điện: Terafab sẽ tự sản xuất điện, tách biệt hoàn toàn khỏi lưới điện, sử dụng các nhà máy khí đốt tự nhiên và mảng pin khổng lồ. Không có pin mặt trời Tesla nào trong kế hoạch, dù Tesla là đồng chủ sở hữu dự án .

Đây không phải là một thí nghiệm riêng lẻ. Nó là một phần của phong trào 'Bring Your Own Power' (BYOP) đang lan rộng trong ngành trung tâm dữ liệu toàn cầu, nơi các 'ông lớn' tự xây nhà máy điện để phục vụ cơn khát năng lượng của AI. Và tập đoàn của Elon Musk đang đi đầu.

Terafab là gì?

Terafab là một khuôn viên sản xuất chất bán dẫn và điện toán tiên tiến được phát triển chung bởi SpaceX và Tesla . Nằm cách trung tâm Houston khoảng 72 km về phía tây bắc, trên địa điểm của một nhà máy nhiệt điện than cũ, giai đoạn đầu của dự án có vốn đầu tư hơn 16,8 tỷ USD và diện tích khoảng 100 triệu feet vuông . Một số ước tính trước đó cho thấy giai đoạn đầu có thể lên tới 55 tỷ USD, và tổng đầu tư cho cả 4 giai đoạn có thể đạt 119 tỷ USD .

Khi đi vào hoạt động, Terafab được kỳ vọng sẽ sản xuất chip riêng cho AI và các ứng dụng không gian, hợp nhất quy trình sản xuất logic, bộ nhớ và đóng gói tiên tiến dưới một mái nhà duy nhất .

Nguồn điện: Tách khỏi lưới, dùng khí đốt

Điểm đặc trưng nhất của dự án là sự độc lập về năng lượng. 'Chúng tôi đang tự cấp điện của mình', Riley Trettel, giám đốc phát triển năng lượng và trung tâm dữ liệu của SpaceX, phát biểu tại một cuộc họp công khai ở hạt Grimes . Công ty sẽ xây dựng các nhà máy điện khí đốt tự nhiên ngay tại chỗ, kết hợp với các mảng pin rất lớn (nhiều khả năng là Tesla Megapack) .

Một thỏa thuận miễn giảm thuế đã được ký kết với hạt Grimes nêu rõ: cơ sở này 'dự kiến sẽ được cấp điện bằng điện từ các nhà máy điện tại chỗ và sẽ không sử dụng điện từ lưới điện' .

Tại sao không kết nối lưới điện? Hàng chờ kết nối lưới điện cho các dự án quy mô này có thể kéo dài nhiều năm. Xây dựng nhà máy điện riêng cho phép SpaceX triển khai nhanh hơn nhiều và đảm bảo độ tin cậy .

Tại sao không dùng pin mặt trời Tesla? Mặc dù Tesla là đồng chủ sở hữu dự án, nhưng không có kế hoạch sử dụng pin mặt trời của Tesla trong cơ sở hạ tầng điện của Terafab . Nhiều tờ báo cho rằng đây là sự xoay trục khỏi những tuyên bố trước đây của Musk về năng lượng mặt trời .

Chi phí, ưu đãi và phản đối địa phương

Chi phí của Terafab là rất lớn, và các ưu đãi công cộng cũng vậy:

• Vốn đầu tư: 16,8 tỷ USD+ cho giai đoạn một
• Quỹ Doanh nghiệp Texas (TEF): Khoản tài trợ 30 triệu USD từ tiểu bang
• Miễn giảm thuế hạt Grimes: SpaceX đã đạt được thỏa thuận miễn giảm thuế tài sản địa phương vào tháng 6 năm 2026 . Một trong những điều kiện là SpaceX phải thanh toán trước 10 triệu USD cho hạt vào tháng 8 năm 2026
• Miễn giảm thuế cho khu học chánh: Hai khu học chánh nông thôn Anderson-Shiro CISD và Iola ISD đã phê duyệt các thỏa thuận ưu đãi
• Lập luận của Musk: Musk cho rằng nhà máy sẽ tăng doanh thu thuế của hạt Grimes lên khoảng 25% trong dài hạn

Gói ưu đãi thuế đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của người dân địa phương trong các phiên điều trần phê duyệt .

Bước ngoặt lớn của Musk sang khí đốt tự nhiên

Terafab không phải là dự án đơn lẻ. Nó là một phần của chiến lược lớn hơn xuyên suốt các công ty của Musk:

• Trung tâm dữ liệu Colossus của xAI ở Memphis và biên giới Tennessee/Mississippi đã dựa vào hàng chục tuabin khí đốt . Tháng 7/2026, xAI được cấp phép lắp đặt 41 tuabin khí đốt công suất 1,2 GW tại một địa điểm duy nhất ở Mississippi
• Mua lại công ty tuabin: Musk đã mua lại một công ty tuabin khí trị giá khoảng 1 tỷ USD (thông qua SpaceX) để đảm bảo chuỗi cung ứng
• Mục tiêu công suất: Các công ty của Musk đang nhắm tới 10-15 GW công suất khí đốt vào năm 2027
• Từ bỏ năng lượng mặt trời: Nhiều tờ báo cho rằng Musk đã rời xa các tuyên bố trước đây về năng lượng mặt trời

SpaceX cũng tiết lộ rằng mảng AI (bao gồm các trung tâm dữ liệu Colossus) đã mở rộng công suất tính toán lên 1,4 GW vào quý II/2026 . Trong một hồ sơ pháp lý, SpaceX lưu ý rằng họ 'phụ thuộc đáng kể vào khí tự nhiên và công nghệ tuabin khí để cung cấp năng lượng cho hoạt động trung tâm dữ liệu' .

Cuộc cách mạng BYOP: Tại sao các 'ông lớn' lại tự xây nhà máy điện

'Bring Your Own Power' (BYOP) - hay còn gọi là sản xuất điện phi tập trung - đã trở thành chiến lược chủ đạo chỉ trong vòng chưa đầy hai năm .

Ý tưởng cốt lõi: thay vì chờ đợi nhiều năm để kết nối lưới điện, các nhà phát triển siêu trung tâm dữ liệu và AI tự xây dựng các nhà máy điện riêng (chủ yếu là khí đốt) ngay tại chỗ .

Quy mô của xu hướng: Cleanview xác định 59 dự án trung tâm dữ liệu phi tập trung với tổng công suất 56 GW . Khoảng 30% tổng công suất trung tâm dữ liệu dự kiến của Mỹ đang chuyển sang tự cấp điện, và 90% trong số đó được công bố chỉ riêng trong năm 2025 . Có ít nhất 82 nhà máy khí đốt đang được xây dựng hoặc đề xuất để cấp điện cho các trung tâm dữ liệu trên toàn quốc .

Tại sao lại như vậy?

• Lưới điện tắc nghẽn: Gần một nửa số trung tâm dữ liệu dự kiến của Mỹ cho năm 2026 đã bị hủy bỏ hoặc trì hoãn, tạo ra cuộc khủng hoảng công suất ~7 GW
• Tốc độ triển khai: Xây dựng nhà máy khí riêng nhanh hơn nhiều so với kết nối lưới
• Độ tin cậy: Huấn luyện AI không thể chịu được sự gián đoạn, và tự cấp điện mang lại toàn quyền kiểm soát

Ai khác đang làm? Dự án Stargate của OpenAI ở Tây Texas cũng dùng khí đốt . Amazon, Google, Meta và Microsoft dù đã cam kết năng lượng tái tạo trong nhiều năm, giờ đây cũng đặt cược lớn vào khí đốt .

Tranh cãi và rủi ro

Sự bùng nổ khí đốt BYOP không tránh khỏi những chỉ trích:

• Phản ứng dữ dội về khí thải: Các nhóm môi trường và cộng đồng địa phương phản đối các trung tâm dữ liệu khí đốt, cho rằng đó là bước lùi. New York Times gọi đây là 'kẻ ngốn xăng AI'
• Rủi ro biến động giá: Một phân tích của TechCrunch (8/2026) cảnh báo các 'ông lớn' 'có thể hối hận' nếu giá khí đốt tăng mạnh
• Căng thẳng chính sách: Chính quyền Trump khuyến khích các công ty AI tự cấp điện để giảm tải cho lưới điện dân dụng, nhưng điều này vô tình thúc đẩy xây dựng nhà máy khí đốt thay vì năng lượng sạch
• Giám sát pháp lý: Giấy phép tuabin khí (như của xAI ở Mississippi) đang phải đối mặt với sự giám sát ngày càng tăng. Trung tâm dữ liệu Colossus của xAI từng bị EPA kết luận sử dụng tuabin khí mê-tan trái phép
• Phê duyệt nhanh: Một số bang như Texas, Ohio và Pennsylvania đã tạo làn đường nhanh cho các dự án điện AI, cho phép phê duyệt chỉ trong 45 ngày và bỏ qua các đánh giá môi trường thông thường

Tổng quan

Terafab của SpaceX là một dự án mang tính bước ngoặt, kết tinh ba sự thay đổi lớn đang diễn ra đồng thời: nhu cầu năng lượng vô độ của AI, sự bất lực của lưới điện Mỹ, và con đường phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà các 'ông lớn' đang đi. Bằng cách xây dựng các nhà máy khí đốt của riêng mình trên nền đất cũ của một nhà máy than, SpaceX không chỉ cấp điện cho một nhà máy chip – họ đang xây dựng một khuôn mẫu cho thế hệ cơ sở hạ tầng AI tiếp theo.