Maroc chặn đứng làn sóng vượt biên thứ hai vào Ceuta: Những cảnh báo Tây Ban Nha phớt lờ trước thảm kịch tháng Bảy

Hai tuần sau cuộc vượt biên hàng loạt chết người vào vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, khiến ít nhất 94 người thiệt mạng và làm tê liệt vùng đất nhỏ bé này, cảnh sát Maroc đã chặn đứng một làn sóng tràn sang thứ hai vào ngày 15/8/2026, bắt giữ 111 người trước khi họ kịp đến biên giới . Thành công trong việc ngăn chặn này diễn ra trong bối cảnh những tiết lộ cho thấy các công đoàn biên phòng Tây Ban Nha đã nhiều lần cảnh báo chính phủ về một cuộc khủng hoảng đang đến gần, nhưng những cảnh báo đó đã bị phớt lờ. Các sự kiện liên tiếp này đã phơi bày những vết nứt sâu sắc trong chiến lược "thuê ngoài" kiểm soát biên giới của châu Âu cho các nước Bắc Phi.

Điều gì đã xảy ra vào ngày 15 tháng 8

Cảnh sát chống bạo động Maroc đã chặn đứng thành công một nỗ lực vượt biên hàng loạt thứ hai vào Ceuta vào ngày 15/8, bắt giữ ít nhất 111 người đã tụ tập tại thị trấn Castillejos (Fnideq) sau một chiến dịch trên mạng xã hội kêu gọi một làn sóng vượt biên mới . Hàng trăm cảnh sát chống bạo động và 8 tàu hải quân đã được triển khai từ trước đó vài ngày, và các lực lượng trên mặt đất đã sử dụng vũ lực để giam giữ những người di cư không có giấy tờ và ngăn họ tiếp cận biên giới . Chiến dịch này được mô tả là một "cuộc triển khai cảnh sát rất nặng nề" có hiệu quả phong tỏa các tuyến đường tiếp cận .

Gần như tất cả những người bị giam giữ — 109 người — đến từ châu Phi cận Sahara; hai người còn lại là người Maroc . Cuộc tụ tập hàng loạt này được kích hoạt bởi các bài đăng trên mạng xã hội tuyên bố rằng cửa khẩu biên giới tại Fnideq sẽ mở cửa vào ngày 15/8, một ngày lễ ở Tây Ban Nha .

So sánh hai sự kiện

Sự khác biệt giữa hai vụ việc là rất rõ rệt:

Khía cạnh	Cuộc vượt biên ngày 29–30 tháng 7	Nỗ lực ngày 15 tháng 8
Quy mô	Ước tính 50.000–72.000 người đã vào Ceuta trong vòng khoảng 24 giờ, áp đảo mọi tuyến phòng thủ	Vài trăm người tụ tập; 111 người bị bắt trước khi đến biên giới
Số người chết	Ít nhất 94 người được xác nhận đã chết (quan chức Tây Ban Nha); hầu hết chết đuối khi cố bơi vòng qua tường chắn biển, một số bị đè chết	Không có báo cáo thương vong
Phản ứng biên giới	Lực lượng Tây Ban Nha và Maroc bị bất ngờ; Tây Ban Nha phải điều động quân đội sau khi làn sóng bắt đầu	Cảnh sát và hải quân Maroc được triển khai phủ đầu từ nhiều ngày trước; đám đông bị chặn lại trước khi đến hàng rào
Kết quả	Hàng loạt người tràn vào; hầu hết sau đó bị đưa về Maroc, nhưng vùng đất này bị quá tải	Nỗ lực bị ngăn chặn; không có vụ xâm nhập hàng loạt nào

Sự khác biệt chính là phòng ngừa so với phản ứng: Maroc để cho cuộc vượt biên tháng Bảy xảy ra và chỉ giúp đẩy người trở lại sau đó — đến ngày 15/8, cả Rabat và Madrid đều đã nhận ra cái giá của sự thiếu hành động và đã có một phản ứng phủ đầu mạnh mẽ.

Những cảnh báo mà các công đoàn biên phòng nói rằng chính phủ đã phớt lờ

Cùng ngày xảy ra nỗ lực vượt biên lần thứ hai, một cuộc điều tra của Reuters trích dẫn các công đoàn công nhân biên giới Tây Ban Nha đã báo cáo rằng Tây Ban Nha đã bỏ qua những cảnh báo lặp đi lặp lại trước làn sóng di cư tháng Bảy . Các khiếu nại cụ thể bao gồm:

• Các nhân viên biên phòng đã yêu cầu "hướng dẫn rõ ràng" về cách xử lý số lượng người di cư ngày càng tăng tụ tập gần hàng rào trong những ngày trước ngày 29/7, nhưng không nhận được hướng dẫn tác chiến nào .
• Một phán quyết của tòa án Tây Ban Nha được công bố vào ngày 29 tháng 6 — một tháng trước thảm họa — đã tuyên bố rằng những người di cư không thể bị từ chối nhập cảnh một cách vội vàng tại biên giới mà không có đánh giá cá nhân, điều mà các công đoàn cho là đã tạo ra sự nhầm lẫn pháp lý và làm tê liệt các sĩ quan tuyến đầu . Phán quyết đã chỉ rõ rằng điều khoản chống đẩy lui ngay lập tức áp dụng cho những người đang bơi đến vùng đất này, không chỉ những người vượt qua rào cản vật lý .
• Các công đoàn cho biết cả chính quyền Tây Ban Nha và Maroc chỉ có hành động hạn chế bất chấp các dấu hiệu trước khủng hoảng có thể nhìn thấy, bao gồm các lời kêu gọi trên mạng xã hội được lan truyền trong nhiều tuần và sự gia tăng ổn định về số lượng người đến hàng ngày (khoảng 300 người mỗi ngày) trong tuần trước làn sóng .

Chính phủ Tây Ban Nha đổ lỗi cho cuộc vượt biên chết người là do thông tin sai lệch về phán quyết của tòa án được lan truyền bởi các mạng lưới tội phạm , nhưng cáo buộc cốt lõi của các công đoàn là sự trì trệ chính trị và pháp lý ở cấp quốc gia đã khiến lực lượng bảo vệ biên giới bị bỏ ngỏ và không thể hành động cho đến khi quá muộn.

Những câu hỏi rộng hơn về chiến lược của châu Âu

Cuộc khủng hoảng Ceuta đã phơi bày những vết nứt sâu sắc trong cách tiếp cận của EU là trả tiền cho các nước Bắc Phi để kiểm soát biên giới châu Âu:

• Thế lực là một chiều. Maroc đã cho phép ước tính 72.000 người đi qua chỉ trong một ngày, chứng minh rằng họ có thể bật/tắt các luồng di cư theo ý muốn. Ủy viên Di cư EU Magnus Brunner thừa nhận EU nên sử dụng "mọi đòn bẩy sẵn có — bao gồm cả chính sách thị thực và thương mại" để đảm bảo sự hợp tác của Maroc, một sự thừa nhận ngầm rằng các ưu đãi tài chính hiện tại là không đủ .
• Bài kiểm tra đầu tiên của Hiệp ước Di cư EU đã thất bại. Cuộc khủng hoảng xảy ra chỉ vài tuần sau khi Hiệp ước Di cư mới của EU có hiệu lực vào tháng 6 năm 2026. Nó đã không làm gì để ngăn chặn làn sóng, và các bộ trưởng nội vụ EU đã vội vã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp và đề xuất các chính sách trả về cứng rắn hơn .
• Sự chia sẻ gánh nặng rất mong manh. Ngay lập tức đình chỉ hiệp định biên giới Schengen, và Pháp thắt chặt kiểm tra biên giới với Tây Ban Nha — cho thấy sự thất bại biên giới của một quốc gia thành viên có thể nhanh chóng phá vỡ quyền tự do đi lại trong khối .
• Mô hình 'thuê ngoài biên giới' thiếu trách nhiệm giải trình. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã phản ứng với cuộc khủng hoảng bằng cách đề xuất hỗ trợ biên giới nhiều hơn cho Maroc, thay vì đánh giá lại chiến lược cơ bản . Các nhà phê bình cho rằng điều này thưởng cho hành vi cưỡng chế: Maroc có thể đe dọa 'giải phóng' dòng di cư bất cứ khi nào họ muốn nhượng bộ từ châu Âu, và EU không có cơ chế thực sự để ngăn chặn.
• Chi phí nhân mạng bị ngoại hóa. Việc trả tiền cho Maroc để ngăn chặn các cuộc vượt biên không giải quyết được lý do tại sao mọi người rời đi — nó chỉ làm cho việc răn đe trở nên bạo lực hơn và đẩy cái chết ra khỏi tầm nhìn của châu Âu. Số người chết ngày 29–30 tháng 7 (94–100) là sự cố biên giới đơn lẻ chết chóc nhất ở Tây Địa Trung Hải trong nhiều năm .