Iceland bỏ phiếu về EU: Ngã ba đường giữa an ninh và chủ quyền

Vào thứ Bảy, ngày 29 tháng 8 năm 2026, người dân Iceland sẽ đi bỏ phiếu để trả lời một câu hỏi duy nhất: "Should Iceland resume accession negotiations with the European Union?" (Iceland có nên nối lại các cuộc đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu hay không?) . Cuộc trưng cầu dân ý này chỉ mang tính chất cố vấn, không phải là cuộc bỏ phiếu về việc gia nhập EU — một cuộc trưng cầu dân ý riêng biệt sẽ được tổ chức sau khi các cuộc đàm phán kết thúc . Kết quả không có giá trị ràng buộc về mặt pháp lý, nhưng chính phủ liên minh đã cam kết về mặt chính trị sẽ tuân theo kết quả này . Việc bỏ phiếu sớm đã bắt đầu từ ngày 27 tháng 7 , và kết quả vẫn còn bỏ ngỏ khi phe ủng hộ và phản đối hiện đang ngang ngửa nhau .

Câu hỏi trên lá phiếu và ý nghĩa của 'Đồng ý'

Câu hỏi chính thức trên lá phiếu là: "Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?" — "Iceland có nên nối lại các cuộc đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu hay không?" . Một lá phiếu 'Đồng ý' sẽ cho phép chính phủ nối lại các cuộc đàm phán với Brussels, vốn đã bị Iceland đơn phương đình chỉ vào năm 2013. Bất kỳ hiệp ước gia nhập cuối cùng nào sau đó cũng sẽ cần được thông qua trong một cuộc trưng cầu dân ý thứ hai . Cuộc bỏ phiếu này có tính chất cố vấn theo luật Iceland (Điều 123(3) của Đạo luật Bầu cử), nhưng chính phủ đã tuyên bố sẽ tôn trọng kết quả .

Các cuộc thăm dò: Một cuộc đua đang trở nên khó lường

Đầu năm 2026, một tài liệu của Hội đồng EU đã trích dẫn một cuộc thăm dò cho thấy 53% ủng hộ việc nối lại đàm phán . Tuy nhiên, các cuộc thăm dò được công bố gần đây nhất (đầu tháng 8) cho thấy cuộc đua đã trở nên khó lường hơn đáng kể. Một cuộc thăm dò của Bloomberg công bố ngày 6 tháng 8 cho thấy tỷ lệ ủng hộ là 52% so với 48% phản đối, với 8% cử tri vẫn chưa quyết định, và các cuộc thăm dò khác cho thấy hai phe về cơ bản là ngang nhau . Kết quả hiện được coi là quá khó để dự đoán .

Động lực địa chính trị: Trump, Greenland và Ukraine

Sự suy giảm nghiêm trọng trong môi trường an ninh mà Iceland cảm nhận được là động lực chính để nối lại các cuộc đàm phán. Các lời đe dọa liên tục của Donald Trump về việc 'sở hữu' Greenland — quốc gia láng giềng thân cận nhất của Iceland — đã 'làm rung chuyển' đất nước và thay đổi căn bản cuộc tranh luận trong nước . Thủ tướng Kristrún Frostadóttir cho biết vào tháng 2 năm 2026 rằng 'cuộc khủng hoảng Greenland chắc chắn đã chạm đến một dây thần kinh nhạy cảm' . Những người ủng hộ tư cách thành viên EU cho rằng việc gia nhập khối sẽ tăng cường an ninh cho Iceland và cung cấp sự hậu thuẫn lớn hơn trước những gì nhiều người Iceland coi là tham vọng bành trướng của Mỹ ở Bắc Cực . Cuộc khủng hoảng an ninh rộng lớn hơn của châu Âu do chiến tranh Nga-Ukraine gây ra cũng khiến tư cách thành viên EU trở nên hấp dẫn hơn như một sự đảm bảo về quốc phòng và ổn định . Phe 'Đồng ý' cũng nhấn mạnh những lợi ích kinh tế tiềm năng, bao gồm sự ổn định tiền tệ lớn hơn thông qua việc áp dụng đồng euro .

Vấn đề gây tranh cãi nhất: Hạn ngạch đánh bắt cá

Bất chấp những lý lẽ địa chính trị, vấn đề gây chia rẽ nhất trong bất kỳ cuộc đàm phán gia nhập nào được nối lại sẽ là vấn đề thủy sản — đặc biệt là việc quản lý hạn ngạch đánh bắt cá thu . Ngành đánh bắt cá của Iceland là nền tảng của nền kinh tế và bản sắc dân tộc. Khẩu hiệu trung tâm của phe 'Không' là Brussels không được kiểm soát vùng biển Iceland hoặc áp đặt quyền đánh bắt cá . Một báo cáo đã tóm tắt một cách trực diện: 'Cá hồi xanh, cá thu và cá mùi vàng có thể chứng tỏ tính quyết định hơn tại thùng phiếu so với tham vọng bành trướng của Tổng thống Mỹ Donald Trump' . Phía EU đã thừa nhận rằng một giải pháp về thủy sản là rất cần thiết nhưng cho biết họ tin tưởng một thỏa thuận có thể đạt được .

Sự hội nhập hiện tại của Iceland: EEA và Schengen

Iceland đã hội nhập sâu rộng với EU thông qua tư cách thành viên trong Khu vực Kinh tế Châu Âu (EEA) và Khu vực Schengen, mang lại cho nước này quyền tiếp cận thị trường chung và du lịch không cần hộ chiếu . Điều này có nghĩa là những lợi ích thực tế của tư cách thành viên đầy đủ ít rõ ràng hơn đối với nhiều người Iceland, và cuộc tranh luận tập trung nhiều hơn vào chi phí: mất quyền kiểm soát quốc gia đối với ngành thủy sản, khả năng áp dụng đồng euro (thay thế króna Iceland) và Chính sách Nông nghiệp Chung của EU .

Quan điểm của các quan chức và EU

• Chính phủ Iceland: Chính phủ liên minh (Liên minh Dân chủ Xã hội, Đảng Nhân dân và Đảng Cải cách Tự do) đã kêu gọi tổ chức trưng cầu dân ý như một phần trong cương lĩnh năm 2024 và ủng hộ lá phiếu 'Đồng ý' như bước đầu tiên hướng tới khả năng trở thành thành viên .
• Bộ trưởng Ngoại giao Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir: Một tiếng nói hàng đầu của phe 'Đồng ý', bà đã cảnh báo rằng một lá phiếu 'Không' sẽ là một 'khoảnh khắc Brexit' đối với Iceland — một bước lùi mang tính thế hệ khiến đất nước bị cô lập và dễ bị tổn thương hơn .
• Ủy ban Châu Âu / Các quan chức EU: EU phần lớn đã đứng ngoài chiến dịch vận động theo yêu cầu rõ ràng của chính quyền Iceland . Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Jean-Noël Barrot cho biết Iceland 'không có gì để mất' khi đàm phán, nhưng quan điểm của EU là quyết định hoàn toàn thuộc về người Iceland . EU coi việc Iceland có thể nối lại đàm phán là một 'câu chuyện thành công' hiếm hoi cho chính sách mở rộng của mình .

Chỉ còn vài ngày nữa là đến cuộc bỏ phiếu, Iceland đang đứng trước ngã ba đường — bị kẹt giữa áp lực địa chính trị từ Mỹ và Nga, tầm quan trọng kinh tế và văn hóa sâu sắc của ngành đánh bắt cá, và câu hỏi liệu tư cách thành viên EU đầy đủ có mang lại đủ lợi ích bổ sung ngoài khuôn khổ EEA và Schengen mà nước này đã tham gia hay không.