Căng thẳng biên giới Ý – Tây Ban Nha leo thang vì khủng hoảng di cư Ceuta: Meloni cảnh báo 'cực kỳ cảnh giác'

Dưới đây là bức tranh toàn cảnh mới nhất dựa trên các báo cáo hiện có.

Cảnh báo 'cực kỳ cảnh giác' của Meloni (14/8)

Ngày 14/8, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tuyên bố cuộc khủng hoảng di cư tại Ceuta 'cho thấy sự cần thiết của việc châu Âu phải bảo vệ biên giới bên ngoài của mình'. Bà nhấn mạnh EU phải ưu tiên an ninh, ngăn chặn dòng người không kiểm soát và bảo vệ khu vực Schengen . Bà khẳng định Ý sẽ không đứng yên trong khi biên giới bên ngoài của khối bị xâm phạm và kêu gọi một phản ứng thống nhất từ châu Âu . Cảnh báo được đưa ra khi lệnh đình chỉ Schengen của Ý với Tây Ban Nha – ban hành ngày 31/7 kéo dài một tháng – vẫn còn hiệu lực .

Các biện pháp kiểm soát biên giới Schengen

• Ý hành động trước (31/7): Ý đình chỉ thỏa thuận tự do đi lại Schengen với Tây Ban Nha trong một tháng, sau khi ước tính 50.000–80.000 người di cư vượt biên từ Maroc vào Ceuta, lý do là Tây Ban Nha thất bại trong kiểm soát biên giới bên ngoài EU .
• Tây Ban Nha trả đũa (7–8/8): Tây Ban Nha ra tối hậu thư cho Ý dỡ bỏ kiểm soát trước ngày 9/8, sau đó áp đặt kiểm soát biên giới có đi có lại trên mọi đường hàng không và đường biển từ Ý, có hiệu lực từ nửa đêm 8/8 trong một tháng (đến 7/9) . Cảnh sát Tây Ban Nha bắt đầu kiểm tra giấy tờ đối với hành khách đến từ Ý tại sân bay và cảng .
• Ý từ chối nhượng bộ: Chính phủ Meloni bác bỏ yêu cầu của Tây Ban Nha, tuyên bố sẽ không dỡ bỏ lệnh đình chỉ cho đến ít nhất ngày 15/8 .

Thư ngỏ của 22 quốc gia thành viên

Ngày 1/8, Ý và Đan Mạch dẫn đầu một bức thư chung có chữ ký của 22/27 quốc gia thành viên EU, gửi tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng Ireland (quốc gia đang giữ chức chủ tịch luân phiên) . Bức thư kêu gọi:

• Họp khẩn EU để thống nhất phản ứng phối hợp và ngăn chặn các cuộc vượt biên không kiểm soát .
• Tăng cường hỗ trợ Frontex tại biên giới bên ngoài.
• Chính sách hợp tác EU hiệu quả hơn với Maroc.
• Các biện pháp chống lại 'các mối đe dọa lai ghép' và 'các yếu tố kéo' khuyến khích di cư bất hợp pháp .

Bốn quốc gia EU không ký là: Tây Ban Nha (quốc gia bị chỉ trích), Ireland (chủ tịch luân phiên), Pháp và Bồ Đào Nha . Bức thư đặc biệt nghi ngờ chính sách hợp pháp hóa người di cư của Madrid . Một cuộc họp video khẩn cấp của các bộ trưởng nội vụ EU đã được tổ chức vào ngày 4/8 .

Chỉ trích trong nước nhắm vào Meloni

Meloni đang chịu áp lực từ cánh hữu của mình. Đảng cực hữu mới thành lập Futuro Nazionale (Tương lai Quốc gia), do Nghị sĩ châu Âu Roberto Vannacci lãnh đạo, đang cạnh tranh để giành cử tri và cáo buộc bà không đủ cứng rắn . Cùng lúc, các đảng đối lập Ý chỉ trích việc đình chỉ Schengen là một hành động dân túy, chiều lòng những người cứng rắn trong liên minh hơn là giải quyết cuộc khủng hoảng . Truyền thông trong nước tập trung vào việc liệu thái độ hung hăng của Meloni có bị chi phối bởi tính toán bầu cử hơn là an ninh biên giới hay không .

Chuẩn bị cho làn sóng vượt biên thứ hai được lo sợ vào ngày 15/8

Lệnh đình chỉ biên giới của Ý được đặt ra rõ ràng kéo dài ít nhất đến ngày 15/8, và Meloni tuyên bố sẽ không dỡ bỏ các biện pháp cho đến ngày đó . Mặc dù các báo cáo cụ thể về sự chuẩn bị của Maroc–Tây Ban Nha cho một làn sóng thứ hai vào ngày 15/8 còn hạn chế, nhưng bối cảnh rộng hơn cho thấy:

• Tây Ban Nha và Maroc đã hợp tác để đẩy lùi làn sóng ban đầu (hầu hết hơn 50.000 người vượt biên bằng đường bộ và đường biển đã tự nguyện quay trở lại trước ngày 31/7, sau ít nhất 57 ca tử vong) .
• Chủ tịch Ủy ban châu Âu von der Leyen đề xuất hỗ trợ EU thêm cho hoạt động quản lý biên giới của Maroc để ngăn chặn sự việc tái diễn .
• Bản thân ngày 15/8 đánh dấu thời điểm hết hạn của cửa sổ đình chỉ một tháng ban đầu của Ý, và việc Meloni giữ nguyên các biện pháp kiểm tra phản ánh lo ngại rằng các cuộc vượt biên mới có thể gây ra làn sóng di chuyển thứ cấp hướng tới Ý .

Tác động rộng hơn đối với Schengen và Hiệp ước Di cư EU

• Schengen chịu áp lực: Các biện pháp kiểm soát biên giới qua lại Ý–Tây Ban Nha đại diện cho sự đổ vỡ nội bộ chưa từng có của hệ thống Schengen – một quốc gia thành viên (Ý) đơn phương đình chỉ tự do đi lại với một quốc gia khác (Tây Ban Nha) không phải vì an ninh biên giới của chính mình, mà vì những thất bại nhận thức được ở biên giới bên ngoài của một quốc gia khác . Điều này tạo ra một tiền lệ bất ổn.
• Hiệp ước Di cư EU bị thử thách: Hiệp ước Mới về Di cư và Tị nạn của EU chính thức có hiệu lực vào ngày 12/6/2026 – chỉ vài tuần trước cuộc khủng hoảng Ceuta . Cuộc khủng hoảng này là bài kiểm tra căng thẳng lớn đầu tiên đối với hiệp ước, và bức thư ngỏ của 22 quốc gia yêu cầu hành động phối hợp báo hiệu sự ngờ vực sâu sắc đối với các chính sách hợp pháp hóa đơn phương của Tây Ban Nha và sự thúc đẩy để EU nắm quyền điều hành chính sách biên giới bên ngoài .
• Ranh giới Bắc–Nam EU tăng thêm: Các quốc gia tiền tuyến phía Nam (Tây Ban Nha, Ý, Hy Lạp) vẫn chia rẽ về cách tiếp cận. Ý, được hậu thuẫn bởi Đan Mạch và một khối lớn phía Bắc, sử dụng cuộc khủng hoảng để yêu cầu các biện pháp răn đe ở cấp EU có hệ thống, trong khi Tây Ban Nha chống lại những gì họ gọi là 'các cuộc tấn công' và chính trị hóa cuộc khủng hoảng . Cuộc đối đầu đã phơi bày rằng hiệp ước mới đã không giải quyết được căng thẳng cơ bản giữa đoàn kết và chủ quyền quốc gia đối với kiểm soát biên giới.

Bất định chính: Các nguồn tin không xác nhận liệu một làn sóng vượt biên thứ hai tại Ceuta có thực sự xảy ra vào ngày 15/8 hay không. Bằng chứng hiện có cho thấy Meloni đã duy trì các biện pháp kiểm tra cho đến ngày đó như một biện pháp phòng ngừa, nhưng kết quả báo cáo cho chính ngày đó vẫn chưa được ghi nhận trong chu kỳ tin tức hiện tại.