Trung Quốc đổ bộ vào cuộc đua ‘chip não’: Bảo hiểm nhà nước đầu tiên, phê duyệt mang tính bước ngoặt và tham vọng vượt Neuralink

Chính sách công nghiệp quốc gia – BCI đã được xác định là “ngành công nghiệp tương lai” trong Báo cáo Công tác Chính phủ năm 2025 và được đưa vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026–2030). Vào tháng 8/2025, nhiều bộ ngành đã cùng ban hành các hướng dẫn nhằm đạt được những đột phá công nghệ then chốt vào năm 2027 . Kế hoạch thực hiện tháng 8/2025 này huy động nguồn lực từ Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Ủy ban Y tế Quốc gia và các cơ quan khác .

Vai trò tiên phong của Đại học Chiết Giang (Zhejiang University) – Đại học Chiết Giang đã thực hiện nghiên cứu chuyển giao lâm sàng đầu tiên của Trung Quốc về BCI xâm lấn vào năm 2020 , điều hành Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về Trí tuệ não-máy tính (State Key Laboratory of Brain-Computer Intelligence) , và bệnh viện trực thuộc trường là đối tác lâm sàng cho chương trình bảo hiểm của PICC .

Tác động thị trường lên cổ phiếu BCI tại Hồng Kông

Thông báo về bảo hiểm của PICC vào ngày 12/8 đã tạo ra “những gợn sóng trên thị trường, với cổ phiếu BCI tại Hồng Kông tăng điểm khi các nhà đầu tư đặt cược rằng bước đột phá về bảo hiểm sẽ giúp đẩy nhanh quá trình thương mại hóa công nghệ” . Cổ phiếu của các công ty liên quan đến BCI đã tăng 1,59% trong ngày công bố .

• Shanghai Heartcare Medical Technology (6609.HK) – Nhà sản xuất thiết bị y tế can thiệp thần kinh, cổ phiếu đã tăng 1,28% trong ngày PICC công bố . Công ty báo cáo doanh thu năm tài chính 2025 đạt 408,3 triệu NDT, tăng 46,9% so với cùng kỳ năm trước và lợi nhuận ròng 83,3 triệu NDT, chuyển từ lỗ của năm trước .

• BrainAurora Medical Technology – Cổ phiếu tăng 1,65% trong ngày PICC công bố .

• Làn sóng đầu tư BCI rộng lớn hơn – Trong nửa đầu năm 2026, lĩnh vực BCI chứng kiến 64 vòng gọi vốn tại Trung Quốc, tổng trị giá 7,25 tỷ NDT, chỉ trong ba tháng đã vượt quá tổng số của cả năm 2025. Các quỹ “vốn bệnh nhân” (patient capital) do nhà nước hậu thuẫn đang đóng một vai trò quan trọng .

Định vị trước Elon Musk / Neuralink

Cách tiếp cận của Trung Quốc khác với Neuralink ở một số điểm mà các nhà phân tích cho rằng mang lại lợi thế thương mại:

• Chiến lược bán xâm lấn – Trung Quốc đang theo đuổi các phương pháp BCI bán xâm lấn thay vì cấy ghép toàn bộ độ sâu, cho phép phê duyệt quy định nhanh hơn và giảm rủi ro phẫu thuật .

• Phê duyệt quy định đầu tiên ra thị trường – Phê duyệt Loại III của NMPA cho hệ thống NEO vào tháng 3/2026 đã biến nó thành BCI cấy ghép đầu tiên trên thế giới được phê duyệt để kê đơn thương mại – Neuralink vẫn chưa nhận được sự chấp thuận tương đương của FDA cho mục đích thương mại .

• Cơ sở hạ tầng bảo hiểm – Chính sách của PICC và gói bảo hiểm Shanghai Huibao tạo ra một lộ trình hoàn trả chi phí mà Neuralink tại Mỹ chưa có, loại bỏ một rào cản áp dụng lớn . Các tỉnh bao gồm Tứ Xuyên, Hồ Bắc và Chiết Giang cũng đã định giá dịch vụ y tế cho các thủ thuật BCI, tạo điều kiện đưa vào hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia .

• Sự hậu thuẫn tập trung của nhà nước – BCI được đưa vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 và nhiều bộ ngành đang phối hợp tài trợ, thử nghiệm lâm sàng và thương mại hóa – một cách tiếp cận từ trên xuống trái ngược với mô hình khởi nghiệp tư nhân của Mỹ .

Lưu ý: Mặc dù Trung Quốc đã đi trước về cơ sở hạ tầng quy định và bảo hiểm, nhưng Neuralink đã thực hiện nhiều ca phẫu thuật cấy ghép trên người hơn và có kinh nghiệm sâu hơn với các thiết bị cấy ghép hoàn toàn có số kênh cao. Một chuyên gia BCI hàng đầu của Trung Quốc nói với Reuters vào tháng 3/2026 rằng Trung Quốc có thể thấy việc sử dụng BCI rộng rãi trong 3-5 năm tới nhưng vẫn đang “bắt kịp” các công ty khởi nghiệp của Mỹ bao gồm cả của Elon Musk . Bức tranh cạnh tranh phụ thuộc vào việc liệu tốc độ quản lý và khả năng tiếp cận bảo hiểm có vượt trội hơn lợi thế kỹ thuật của Neuralink với tư cách là người đi đầu hay không.