Vụ lừa đảo chuyển tải lớn: Hàng hóa Trung Quốc lách thuế Mỹ qua hơn 40 quốc gia

Cơ chế hoạt động của mạng lưới chuyển tải

Báo cáo mô tả một quy trình né thuế gồm nhiều bước :

1. Xuất xứ từ Trung Quốc: Hàng hóa bắt đầu từ Trung Quốc, nơi chúng phải chịu mức thuế quan Mục 301 (Section 301 tariffs) của Mỹ (được áp dụng lần đầu năm 2018).
2. Qua trung gian: Hàng hóa được vận chuyển đến một quốc gia thứ ba — như Mexico, Canada, các nước thành viên EU, Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc), Ấn Độ, Singapore, Panama, Brazil và nhiều nước khác. Tại đây, hàng hóa trải qua quá trình gia công tối thiểu, dán nhãn lại, đóng gói lại hoặc lập hóa đơn mới nhằm thay đổi khai báo xuất xứ .
3. Nhập khẩu vào Mỹ với thuế suất thấp hơn: Sau đó, hàng hóa được đưa vào Mỹ với giấy tờ xuất xứ mới (giả mạo), đủ điều kiện hưởng mức thuế thấp hơn hoặc bằng 0%.

Quy mô: Từ 40 tỷ đến 303 tỷ USD đang bị đe dọa

Báo cáo của Nhà Trắng xem xét năm ước tính khác nhau từ chính phủ và khu vực tư nhân về mức độ tiếp xúc với chuyển tải này . Khoảng dao động rất rộng:

• Mức thấp nhất: Khoảng 40 tỷ USD hàng hóa mỗi năm.
• Mức cao nhất: Khoảng 303 tỷ USD hàng hóa mỗi năm.
  Sự khác biệt này đến từ các phương pháp luận và định nghĩa khác nhau về thế nào là "chuyển tải bất hợp pháp". Ước tính của Hội đồng Cố vấn Kinh tế Mỹ (Council of Economic Advisers) nằm trong khoảng hẹp hơn, khoảng 34 tỷ USD theo báo cáo .

Thất thu thuế: Nhà Trắng ước tính hành vi trốn thuế này khiến nước Mỹ thiệt hại từ 19 đến 26 tỷ USD tiền thuế liên bang mỗi năm .

Hơn 40 quốc gia trong tầm ngắm

Báo cáo xác định hơn 40 khu vực pháp lý nằm trong diện rủi ro chuyển tải. Một số quốc gia và vùng lãnh thổ có rủi ro cao nhất được nêu tên :

• Châu Mỹ Latin: Panama, Mexico, Colombia, Brazil, Argentina, Chile, Peru, Costa Rica, Cộng hòa Dominican.
• Châu Âu: Liên minh châu Âu (EU).
• Châu Á: Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc), Ấn Độ, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam.
• Trung Đông: Israel.
  Những quốc gia này vừa đóng vai trò là trung chuyển trực tiếp, vừa là các trung tâm chuyển tải nơi hàng hóa được tái chứng nhận .

Phản ứng đáp trả: Phát hiện bằng AI và thắt chặt cưỡng chế

Chính quyền Trump thông báo một kế hoạch kép để đối phó :

1. Trí tuệ nhân tạo (AI): Chính phủ sẽ triển khai các công cụ AI để phát hiện hiệu quả hơn các dấu hiệu chuyển tải bất hợp pháp trong dữ liệu thương mại.
2. Cưỡng chế có chủ đích: Các biện pháp cứng rắn hơn sẽ được áp dụng cho cả nhà xuất khẩu Trung Quốc lẫn các quốc gia trung chuyển bị coi là tiếp tay.

Báo cáo lập luận rằng, bởi vì chuyển tải là một hoạt động xuyên biên giới có tổ chức, việc thực thi không thể chỉ tập trung vào Trung Quốc mà còn phải nhắm vào toàn bộ "mạng lưới ngầm" các quốc gia quá cảnh .

Bối cảnh rộng hơn: Mặt trận mới trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Mặc dù các mức thuế Mục 301 đã thành công trong việc giảm kim ngạch xuất khẩu trực tiếp từ Trung Quốc vào Mỹ sau năm 2018, nhưng báo cáo cho rằng mạng lưới né thuế này đang phá hỏng những thành quả đó . Bản thân chuyển tải là một đặc điểm lâu đời của thương mại toàn cầu, nhưng Nhà Trắng cho rằng quy mô và tính có tổ chức của các công ty Trung Quốc trong vụ việc này đại diện cho một thách thức mới và có ý nghĩa kinh tế đáng kể đối với chính sách thuế quan của Mỹ .