Lợi suất trái phiếu châu Âu tăng vọt khi căng thẳng Mỹ - Iran tại eo biển Hormuz thổi bùng kỳ vọng ECB tăng lãi suất

Lợi suất trái phiếu khu vực đồng euro (euro zone) đã tăng trên diện rộng vào thứ Sáu, ngày 14 tháng 8, khi bế tắc kéo dài giữa Mỹ và Iran về eo biển Hormuz khiến nỗi lo lạm phát do năng lượng vẫn âm ỉ, củng cố kỳ vọng rằng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ có một đợt tăng lãi suất nữa vào tháng 9. Báo cáo doanh số bán lẻ của Mỹ yếu hơn dự kiến ban đầu đã đẩy lợi suất giảm xuống, nhưng đà giảm nhanh chóng bị đảo ngược .

Diễn biến lợi suất ngày 14 tháng 8

Đợt bán tháo diễn ra trên diện rộng khắp khu vực đồng euro và Vương quốc Anh, với mức tăng cụ thể như sau:

• Trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm (Bund): tăng 5–8 điểm cơ bản (bps), ổn định quanh mức 3,19% (Reuters) đến 3,186% (Tradeweb/WSJ), với dữ liệu Bloomberg cho thấy mức 3,20% trong phiên .
• Trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm (OAT): tăng ~9 bps .
• Trái phiếu chính phủ Italy kỳ hạn 10 năm (BTP): tăng ~7 bps, lên khoảng 3,97% .
• Trái phiếu chính phủ Tây Ban Nha kỳ hạn 10 năm: tăng ~7 bps, lên khoảng 3,63% .
• Trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm (gilt): tăng ~6 bps, lên 5,01% .
• Trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 2 năm (Bund): tăng ~3 bps lên 2,70% .

Nguyên nhân chính của đợt bán tháo

1. Căng thẳng Mỹ - Iran và bế tắc tại eo biển Hormuz

Các cuộc đàm phán nhằm mở lại eo biển Hormuz không đạt được tiến triển rõ rệt, khiến giá dầu duy trì ở mức cao và làm gia tăng sự bất ổn về lạm phát . Mỹ tuyên bố có thể duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran vô thời hạn, trong khi Tehran nói sẽ không cho phép mở lại eo biển cho đến khi các điều kiện của họ được đáp ứng . Các nhà đầu tư lo ngại rằng chi phí năng lượng cao kéo dài sẽ buộc ECB phải tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ .

2. Kỳ vọng ECB tăng lãi suất

Triển vọng thắt chặt tiền tệ hơn nữa là kênh chính mà qua đó rủi ro địa chính trị được truyền tải đến thị trường trái phiếu:

• ECB đã giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 23 tháng 7 nhưng để ngỏ khả năng tăng thêm, với Chủ tịch Lagarde cảnh báo rằng tác động đầy đủ của cú sốc năng lượng vẫn chưa được cảm nhận .
• Đến ngày 13 tháng 8, một cuộc thăm dò của Reuters cho thấy 83% đa số (57/69 nhà kinh tế) dự kiến một đợt tăng lãi suất 25 điểm cơ bản cuối cùng tại cuộc họp tháng 9 — khiến chu kỳ thắt chặt này trở nên ngắn nhất kể từ năm 2011 .
• Thị trường tiền tệ khu vực đồng euro vào ngày 14 tháng 8 đã định giá khoảng 79% khả năng tăng lãi suất vào tháng tới, theo định giá swap . Các nguồn dữ liệu khác cho thấy tỷ lệ dao động từ 79% đến 91% tùy thuộc vào công cụ .

3. Xác nhận GDP quý II mạnh mẽ

Ước tính lần hai của Eurostat về GDP quý II, công bố vào ngày 14 tháng 8, được kỳ vọng sẽ xác nhận mức tăng trưởng 0,4% theo quý — gấp đôi mức đồng thuận ban đầu là 0,2% . Tăng trưởng mạnh hơn đã làm giảm khả năng ECB tạm dừng tăng lãi suất sớm, gây thêm áp lực lên giá trái phiếu .

4. Áp lực nguồn cung tài khóa

Khối lượng phát hành trái phiếu chính phủ lớn của các nền kinh tế lớn trong khu vực đồng euro (Pháp, Italy, Tây Ban Nha) đã làm gia tăng tình trạng dư cung, khiến lợi suất tăng một phần để thu hút người mua trong bối cảnh địa chính trị bất ổn .

5. Dữ liệu kinh tế toàn cầu trái chiều

Doanh số bán lẻ tháng 7 của Mỹ yếu hơn dự kiến, đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ giảm nhẹ. Tuy nhiên, tác động đến trái phiếu châu Âu chỉ là nhất thời khi rủi ro Hormuz và kỳ vọng về ECB nhanh chóng tái xuất hiện .

Tác động thị trường rộng lớn hơn

Đợt bán tháo trái phiếu không kích hoạt một làn sóng dịch chuyển khỏi tài sản rủi ro trên diện rộng:

• Giá dầu tương đối trầm lắng mặc dù có rủi ro địa chính trị, khi các dấu hiệu nhu cầu toàn cầu yếu hơn đã hạn chế đà tăng .
• Thị trường chứng khoán (ví dụ, DAX của Đức) cho thấy một đợt tăng tập trung nhờ các cổ phiếu trụ cột, hấp thụ đợt bán tháo trái phiếu .
• Trái phiếu kho bạc Mỹ cũng đảo ngược đà giảm ban đầu, tăng song song với lợi suất châu Âu khi câu chuyện rủi ro lạm phát chiếm ưu thế trên các thị trường .
• Lợi suất trái phiếu châu Âu kỳ hạn ngắn đạt hoặc duy trì gần mức cao nhất nhiều năm, phản ánh niềm tin của thị trường rằng việc cắt giảm lãi suất còn xa ngay cả sau đợt tăng cuối cùng dự kiến .

Kết luận

Đợt bán tháo trái phiếu ngày 14 tháng 8 là một ví dụ kinh điển về cách một cú sốc nguồn cung địa chính trị trong thị trường năng lượng có thể truyền tải qua kỳ vọng lạm phát vào định giá chính sách tiền tệ. Với bế tắc tại eo biển Hormuz chưa được giải quyết, ECB dường như sẽ thực hiện đợt tăng lãi suất cuối cùng của chu kỳ vào tháng 9 như nhiều người kỳ vọng. Liệu đó có phải là đỉnh điểm hay không phụ thuộc vào việc cuộc đối đầu sẽ leo thang hay hạ nhiệt — một câu hỏi mà thị trường trái phiếu sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ.