Ba 'cơn bão' khiến sản lượng dầu thô Nga lao dốc: Máy bay không người lái Ukraine, trừng phạt phương Tây và mỏ cằn cỗi

Sản lượng dầu thô của Nga đang phải chịu áp lực tổng hợp từ ba thế lực hội tụ: các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng, các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt của phương Tây, và sự suy thoái cấu trúc ngày càng sâu sắc của các mỏ dầu già cỗi. Điều này đã khiến Rystad Energy và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) liên tục hạ dự báo sản lượng. Đòn bẩy của Nga với những người mua còn lại đang bị bào mòn, trong khi thị trường toàn cầu được dự báo sẽ dư cung lớn từ năm 2027 .

Dự báo điều chỉnh của Rystad Energy và quỹ đạo sản lượng

Ngày 14/8/2026, Rystad Energy công bố dự báo điều chỉnh, dự đoán sản lượng dầu thô của Nga sẽ đạt trung bình 8,95 triệu thùng/ngày (bpd) trong năm 2026, sau đó giảm xuống khoảng 8,6 triệu bpd vào năm 2027 — mức điều chỉnh giảm 90.000 bpd so với ước tính trước đó . IEA cũng có những điều chỉnh tương tự: cơ quan này dự báo sản lượng dầu của Nga sẽ đạt trung bình 8,9 triệu bpd trong năm 2026 và 8,8 triệu bpd vào năm 2027, giảm so với mức 9,2 triệu bpd của năm 2025 .

Trên thực tế, sản lượng dầu thô của Nga trong tháng 7/2026 đã giảm nhẹ xuống 8,76 triệu bpd, thấp hơn so với hạn ngạch OPEC+ của chính nước này . Đây là năm thứ tư liên tiếp sản lượng suy giảm, một quỹ đạo mà Carnegie Endowment dự báo có thể giảm xuống khoảng 8 triệu bpd vào năm 2030 và dưới 7 triệu bpd vào năm 2035 .

Máy bay không người lái Ukraine tập kích nhà máy lọc dầu và tuyến xuất khẩu

Ukraine đã tăng gấp đôi tần suất các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga kể từ đầu năm 2026 . Đến tháng 5/2026, hầu như tất cả các nhà máy lọc dầu lớn ở miền trung nước Nga đều buộc phải ngừng hoạt động hoặc cắt giảm sản lượng . Các cuộc tấn công tiếp tục gia tăng: 18 nhà máy lọc dầu đã bị tấn công chỉ riêng trong tháng 7, bao gồm nhà máy lớn nhất nước Nga là Omsk, đẩy hoạt động lọc dầu của Nga xuống mức thấp nhất kể từ năm 2002, tức là mức thấp nhất trong 24 năm .

Nhà máy lọc dầu Orsk đã bị tấn công vào tháng 8 và buộc phải đóng cửa hoàn toàn. Việc sửa chữa có thể mất tới sáu tháng vì các thiết bị chính phải nhập khẩu và các lệnh trừng phạt đã ngăn chặn việc thay thế phụ tùng . Trong tháng 5/2026, sản lượng dầu thô của Nga đã giảm khoảng 5% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 8,7 triệu bpd, thấp hơn 10% so với mục tiêu .

Chiến dịch tập kích tầm xa của Ukraine cũng nhắm vào các kho chứa, tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng cảng biển . Chỉ riêng trong tháng 7/2026, ít nhất 30 cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga đã được ghi nhận, bao gồm các cuộc tấn công vào năm tàu chở dầu lớn, năm cảng và hai đường ống dẫn dầu . Cảng Novorossiysk, một trung tâm xuất khẩu dầu thô quan trọng của Nga trên Biển Đen, đã bị gián đoạn, đe dọa độ tin cậy của hoạt động xuất khẩu đường biển .

Các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt của phương Tây

EU, Anh, Mỹ và các đồng minh đã liên tục hạ thấp mức trần giá dầu thô của Nga và áp đặt các hạn chế bổ sung. Gói trừng phạt thứ 18 của EU đã giảm mức trần giá dầu thô xuống còn 47,60 USD/thùng kể từ tháng 9/2025, và một điều chỉnh tiếp theo vào đầu năm 2026 đã hạ mức này xuống còn 44,10 USD/thùng . Thượng viện Mỹ đã thông qua 'Đạo luật trừng phạt Nga và Iran Lindsey O Graham năm 2026' vào tháng 8/2026, trong đó áp dụng mức thuế lên tới 100% đối với các quốc gia nhập khẩu dầu của Nga .

Theo Viện Brookings, các lệnh trừng phạt không hoạt động bằng cách ngăn chặn xuất khẩu mà bằng cách làm cho chúng kém lợi nhuận hơn: Nga phải trả chi phí đáng kể để vận chuyển dầu, với mỗi chuyến đi tiêu tốn 10-20% giá trị hàng hóa . Các lệnh trừng phạt đã làm tăng chi phí vận chuyển và bảo hiểm cho dầu Nga thêm 10–20% mỗi chuyến, làm giảm lợi nhuận và làm chậm dòng xuất khẩu sang châu Á .

Giếng dầu già cỗi và năng lực sản xuất dự phòng thu hẹp

Ngoài những gián đoạn trước mắt, Nga còn đối mặt với một vấn đề cơ cấu sâu xa hơn. Rystad Energy nhấn mạnh rằng các giếng dầu già, có hàm lượng nước cao phải nằm im lâu hơn, làm giảm năng lực sản xuất dự phòng hiệu quả, trong khi thiếu các dự án phát triển mới quy mô lớn càng hạn chế khả năng bù đắp sự suy giảm từ các mỏ trưởng thành sau năm 2027 .

Rystad ước tính năng lực sản xuất dự phòng của Nga — được định nghĩa là số thùng dầu có thể được khai thác trở lại nhanh chóng nếu tất cả các hạn chế được dỡ bỏ — vào khoảng 620.000 bpd trong năm 2026, và tăng khiêm tốn lên 700.000 bpd vào năm 2027 . Phần lớn công suất đó gắn liền với các giếng dầu già, có hàm lượng nước cao đã bị đóng cửa theo hạn ngạch OPEC+, không thể dễ dàng khởi động lại .

Các nhà sản xuất dầu Nga đã cắt giảm hoạt động khoan trong năm 2025 xuống mức thấp nhất trong ba năm — 29.140 km giếng sản xuất, giảm 3,4% so với năm 2024 — do các lệnh trừng phạt và doanh thu yếu hơn đã siết chặt đầu tư . Sự thiếu đầu tư này càng làm trầm trọng thêm sự suy giảm tự nhiên của các mỏ. Tại khu vực khai thác dầu mỏ trọng điểm Khanty-Mansiysk ở Tây Siberia, nơi chiếm khoảng 40% sản lượng của cả nước, sản lượng đã giảm đều đặn kể từ năm 2009 và đã giảm hơn 13% từ năm 2019 đến năm 2024 .

Gián đoạn Biển Đen và tác động đến giá toàn cầu

Các bằng chứng sẵn có xác nhận rằng các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine đã nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng cảng Biển Đen, bao gồm Novorossiysk, một trung tâm xuất khẩu quan trọng. Tháng 6/2026 chứng kiến khối lượng dầu thô bốc xếp tại Novorossiysk tăng 68% so với tháng trước, nhưng điều này một phần phản ánh việc chuyển hướng từ các cảng Baltic cũng đã bị gián đoạn . Bối cảnh rộng lớn hơn — nguồn cung toàn cầu thắt chặt từ nhiều nguồn bao gồm việc đóng cửa eo biển Hormuz, sự suy giảm của Nga và sự gián đoạn từ Iran — đã khiến thị trường dầu mỏ chịu áp lực, với IEA ghi nhận tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu ngày càng sâu sắc trong năm 2026 .

Triển vọng về đòn bẩy của Nga với những người mua còn lại

Sức mặc cả của Nga với các khách hàng còn lại — chủ yếu là Trung Quốc và Ấn Độ — đang suy yếu vì một số lý do:

• Sản lượng giảm dần — Sản lượng đang giảm nhanh hơn so với dự báo chính thức của chính Nga. Kịch bản cơ sở của Nga cho năm 2026 là 10,22 triệu bpd (bao gồm cả condensate), nhưng sản lượng dầu thô thực tế đang thấp hơn nhiều so với mức đó .
• Dư cung toàn cầu dự kiến vào năm 2027 — IEA dự báo nguồn cung toàn cầu sẽ vượt tổng nhu cầu 4,61 triệu bpd trong năm 2027, giả định tình hình địa chính trị hạ nhiệt . Trong một thị trường tràn ngập dầu, những người mua như Trung Quốc và Ấn Độ có thể yêu cầu mức chiết khấu sâu hơn, và Nga sẽ mất đi đòn bẩy về giá.
• Lạm phát chi phí do trừng phạt — Chi phí vận chuyển và tuân thủ cao hơn (phụ phí 10–20%) làm xói mòn giá thực tế mà Nga nhận được, ngay cả khi giá bán danh nghĩa trông có vẻ cạnh tranh .
• Suy giảm cấu trúc là vĩnh viễn — Cả Rystad và Carnegie đều dự báo một xu hướng giảm dài hạn mà Nga sẽ khó có thể đảo ngược: nếu không có sự phát triển mỏ mới quy mô lớn, sản lượng sẽ tiến tới 8 triệu bpd vào năm 2030 và thấp hơn nữa .

Nói tóm lại, Nga đang bị siết chặt từ mọi phía — các cuộc tấn công bằng UAV làm suy giảm năng lực sản xuất và lọc dầu; các lệnh trừng phạt cắt giảm lợi nhuận và đẩy chi phí giao dịch lên cao; các giếng dầu già cỗi và sự thiếu đầu tư làm thu hẹp nền tảng sản xuất; và tình trạng dư cung toàn cầu sắp tới vào năm 2027 sẽ làm giảm bất kỳ đòn bẩy định giá nào còn lại mà Nga có với nhóm khách hàng đang thu hẹp của mình.