Chiến dịch drone Ukraine đang bóp nghẹt sản xuất nhiên liệu Nga và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu

Sản lượng xăng chỉ đáp ứng 65% nhu cầu tính đến đầu tháng 7 năm 2026, buộc Nga phải cấm xuất khẩu xăng (từ tháng 4 đến ít nhất tháng 7), hạ tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu để cho phép sản xuất đạt chuẩn thấp hơn và nhập khẩu xăng từ tận Ấn Độ và Maroc .

Ảnh hưởng đến xuất khẩu và các cảng

Xuất khẩu sản phẩm dầu bằng đường biển sụp đổ. Xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ bằng đường biển của Nga trong tháng 7 năm 2026 đã giảm 54,7% so với tháng 7 năm 2025, xuống còn 3,93 triệu tấn; lượng vận chuyển trung bình hàng ngày giảm 33,3% so với tháng trước .

Cảng Biển Đen bị đe dọa trực tiếp. Cảng dầu Sheskharis tại Novorossiysk — nơi thường xuyên vận chuyển ~700.000 thùng/ngày — đã ngừng hoạt động vào ngày 14 tháng 8 sau một cuộc tấn công bằng drone, với một tàu chở dầu đã quay đầu thay vì cập cảng . Một cuộc tấn công lớn vào ngày 12 tháng 8 cũng đã đánh trúng các tàu chiến và buộc hai cảng ngũ cốc lớn tại Novorossiysk phải ngừng hoạt động .

Năng lực xuất khẩu bị suy giảm nghiêm trọng. Vào thời điểm tồi tệ nhất cuối tháng 3 năm 2026, khoảng 40% năng lực xuất khẩu dầu của Nga đã bị ngừng hoạt động; con số này đã được cải thiện lên ~20% vào đầu tháng 4, nhưng tình hình vẫn còn mong manh . Các cảng Baltic Ust-Luga và Primorsk cũng liên tục bị tấn công, với 16 trong số 54 bể chứa tại Ust-Luga bị phá hủy trong một chiến dịch .

Phân phối nhiên liệu trong nước và tình trạng thiếu hụt

Nhiều vùng áp dụng phân phối hạn ngạch. Tỉnh Kaluga (giáp Moscow) đã áp dụng phân phối xăng dựa trên biển số xe từ ngày 15 tháng 8. Tỉnh Orenburg ở vùng Urals cũng hạn chế bán xăng và dầu diesel theo biển số. Tỉnh Volgograd tái áp đặt hạn mức 40 lít/xe sau cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Lukoil vào ngày 31 tháng 7 .

Xếp hàng dài chờ đổ xăng và các biện pháp can thiệp của chính phủ. Các hàng dài tại các trạm xăng được báo cáo trên khắp cả nước . Nga đã cho phép các nhà máy lọc dầu sản xuất nhiên liệu với tiêu chuẩn môi trường thấp hơn để kéo dài nguồn cung, và Phó Thủ tướng Novak thừa nhận vào cuối tháng 7 rằng mặc dù thị trường đang "ổn định một phần," nhưng những thách thức khu vực vẫn còn .

Hệ quả rộng lớn hơn

Nguồn cung và giá nhiên liệu toàn cầu. Chiến dịch này đang góp phần đẩy giá năng lượng thế giới vốn đã tăng cao do chiến tranh Iran . Biển Đen đã trở thành "điểm nghẽn thương mại chiến lược mới nhất," làm gián đoạn dòng chảy ngũ cốc và dầu toàn cầu . Việc Nga không thể xuất khẩu dầu diesel và xăng đã thắt chặt thị trường các sản phẩm tinh chế toàn cầu, với những ảnh hưởng có thể thấy được ngay tại Mỹ .

Động thái ngoại giao. Các đối tác của Ukraine (Mỹ và các đồng minh châu Âu) đã yêu cầu Kyiv giảm các cuộc tấn công vào ngành dầu mỏ của Nga vì các cuộc tấn công này góp phần gây ra sự gia tăng giá toàn cầu trong bối cảnh xung đột Iran, theo Tổng thống Zelenskyy . Tuy nhiên, Ukraine đã leo thang, thành lập một bộ chỉ huy "tác chiến tầm xa" vào tháng 7 năm 2026 và không có dấu hiệu giảm bớt chiến dịch . Tính toán của Kyiv là mỗi thùng dầu Nga không được xuất khẩu sẽ làm giảm doanh thu chiến tranh của Moscow — ngay cả khi giá toàn cầu cao hơn phần nào bù đắp cho sự sụt giảm về lượng .

Yếu tố bất định chính: Nga có một số khả năng chuyển hướng dòng dầu thô qua các tuyến đường Bắc Cực và sử dụng công suất lọc dầu dự phòng tại các nhà máy không bị hư hại, điều này phần nào làm giảm nhẹ tác động . Tính bền vững lâu dài của chiến dịch drone phụ thuộc vào khả năng duy trì áp lực của Ukraine nhanh hơn khả năng sửa chữa hoặc di dời năng lực lọc dầu của Nga.