60.000 người vượt biên vào Ceuta chỉ trong một ngày: Bi kịch và địa chấn ngoại giao

Cuối tháng 7/2026, cuộc tranh luận về di cư ở châu Âu đã đảo lộn hoàn toàn. Nhìn chung, số vụ vượt biên trái phép vào Liên minh châu Âu (EU) đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2021, giảm 37% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, một tuyến đường duy nhất là Tây Địa Trung Hải lại ghi nhận mức tăng 37%, chủ yếu đến từ một sự kiện duy nhất: cuộc vượt biên hàng loạt vào vùng đất Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, nơi hàng chục nghìn người đã tràn vào chỉ trong một ngày. Sự đột phá này đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 57 người, phá hủy cơ sở hạ tầng địa phương và gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao khiến Ý phải đình chỉ các nghĩa vụ tự do đi lại trong khối Schengen với Tây Ban Nha, đồng thời nhiều nhà lãnh đạo châu Âu yêu cầu loại Madrid khỏi khu vực miễn thị thực này hoàn toàn. Dưới đây là những gì đã xảy ra, dữ liệu cho thấy điều gì và hậu quả diễn ra như thế nào.

Cuộc vượt biên hàng loạt tại Ceuta: Chuyện gì đã xảy ra vào ngày 30–31 tháng 7?

Trong hai ngày cuối tháng 7, ước tính có khoảng 50.000 đến 60.000 người di cư — chủ yếu là nam thanh niên Morocco — đã tràn vào vùng đất Ceuta của Tây Ban Nha từ Morocco. Hầu hết họ bơi qua các đê chắn sóng biên giới hoặc đi bộ vượt qua, áp đảo thành phố vốn chỉ có 85.000 cư dân . Một số ước tính sau đó, với phạm vi rộng hơn, cho thấy tổng số vụ xâm nhập có thể lên tới 80.000 người .

Ít nhất 57 người đã thiệt mạng trong làn sóng này, theo các phương tiện truyền thông Tây Ban Nha và địa phương, với thi thể được tìm thấy ở cả hai phía biên giới Tây Ban Nha và Morocco . Các báo cáo ban đầu vào ngày 30 tháng 7 đưa tin số người chết là 18 .

Tây Ban Nha đã điều động các đơn vị quân đội để tăng cường an ninh . Đến ngày 31 tháng 7, chính quyền Tây Ban Nha và Morocco đã hợp tác để đẩy ngược dòng người, với hầu hết hơn 50.000 người tự nguyện quay trở lại Morocco . Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez gọi sự kiện này là "sự vi phạm toàn vẹn lãnh thổ của Tây Ban Nha" và đổ lỗi cho các băng nhóm buôn người đã lợi dụng phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao cấm trả tự do ngay lập tức những người di cư bị chặn lại trên biển .

Sự gia tăng 37% qua eo biển Gibraltar

Theo Frontex, cơ quan bảo vệ biên giới và bờ biển châu Âu, số vụ nhập cảnh trái phép qua tuyến đường Tây Địa Trung Hải — chủ yếu là eo biển Gibraltar — đã tăng 37% trong bảy tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, đạt 11.217 lượt . Sự gia tăng này trái ngược hoàn toàn với tất cả các tuyến đường chính khác vào EU, hầu hết đều ghi nhận mức giảm mạnh.

Đầu năm nay, Tây Địa Trung Hải đã là tuyến đường chính duy nhất ghi nhận sự gia tăng, với khoảng 4.400 trường hợp bị phát hiện trong quý 1 năm 2026—tăng 66% so với cùng kỳ năm ngoái—mặc dù riêng tháng 3 đã có sự sụt giảm .

Nghịch lý trên toàn EU: Tổng số vụ vượt biên giảm 37%

Trên tất cả các tuyến đường, Frontex ghi nhận chỉ hơn 49.000 vụ vượt biên trái phép trong nửa đầu năm 2026—giảm 37% so với cùng kỳ năm ngoái . Trong bảy tháng đầu năm, tổng số là khoảng 61.000 vụ, vẫn giảm 37% . Điều này có nghĩa là Tây Địa Trung Hải hầu như là tuyến đường duy nhất tăng trưởng trong khi làn sóng di cư bất hợp pháp tổng thể vào EU chạm mức thấp nhất kể từ năm 2021.

Theo Frontex, sự sụt giảm này phản ánh sự hợp tác bền vững với các nước đối tác và các biện pháp phòng ngừa tại các quốc gia xuất phát chủ chốt, vốn tiếp tục làm giảm số lượng thuyền khởi hành đến châu Âu .

Hậu quả ngoại giao và cuộc khủng hoảng Schengen

Ý đình chỉ Schengen với Tây Ban Nha

Ngày 31 tháng 7, Ý tuyên bố đình chỉ thỏa thuận tự do đi lại Schengen với Tây Ban Nha trong một tháng, tái áp đặt kiểm tra danh tính tại các sân bay và cảng biển đối với du khách đến từ Tây Ban Nha . Thủ tướng Ý Giorgia Meloni gọi những hình ảnh từ Ceuta là "gây sốc" và kêu gọi đình chỉ tư cách thành viên Schengen của Tây Ban Nha . Bộ Nội vụ Ý đã ra lệnh đóng cửa biên giới đường không và đường biển của nước này với Tây Ban Nha, mặc dù công dân EU được miễn trừ các cuộc kiểm tra này .

Tây Ban Nha trả đũa

Ngày 7 tháng 8, Tây Ban Nha đe dọa sẽ áp đặt các biện pháp kiểm soát biên giới đối với Ý nếu Rome không dỡ bỏ các hạn chế . Ngày 8 tháng 8, Tây Ban Nha thực hiện lời đe dọa, áp đặt các biện pháp kiểm soát có đi có lại vào lúc nửa đêm đối với tất cả các chuyến du lịch đường không và đường biển từ Ý . Các biện pháp này dự kiến sẽ có hiệu lực cho đến ít nhất ngày 7 tháng 9 .

EU kêu gọi đình chỉ rộng rãi hơn

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã cùng Ý kêu gọi đình chỉ tư cách thành viên Schengen của Tây Ban Nha, tuyên bố rằng "nhập cư không kiểm soát là mối đe dọa đối với châu Âu" và cảnh báo: "Chúng tôi sẽ không chấp nhận sự lặp lại của năm 2015" . Phần Lan và Séc (Thủ tướng Andrej Babiš) cũng ủng hộ động thái của Ý hoặc thúc giục đình chỉ tạm thời . 22 trong số 27 quốc gia EU đã kêu gọi một cuộc họp khẩn cấp cấp bộ trưởng về kiểm soát biên giới nội bộ . Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu đã bác bỏ các lời kêu gọi đình chỉ tư cách thành viên Schengen của Tây Ban Nha, lưu ý rằng theo luật EU, không quốc gia thành viên nào có thể đơn phương đình chỉ tư cách thành viên của nước khác .

Kết luận chính

Cuộc khủng hoảng giữa năm 2026 được xác định bởi sự tập trung địa lý rõ rệt: Tây Địa Trung Hải chiếm gần như toàn bộ sự gia tăng di cư của EU, chủ yếu do vụ vượt biên Ceuta gây ra, ngay cả khi số vụ vượt biên bất hợp pháp tổng thể của EU giảm xuống mức thấp nhất trong sáu năm. Nghịch lý đó — một sự gia tăng cục bộ giữa bối cảnh suy giảm chung — đã làm rạn nứt tinh thần đoàn kết Schengen, với việc Ý, Đan Mạch, Phần Lan và Séc thúc đẩy đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha khỏi khu vực tự do đi lại, một động thái vẫn là bất khả thi về mặt pháp lý theo các hiệp ước hiện hành của EU.