Venezuela: Kẻ thù chính trị bắt tay, đòi lại 4 tỷ USD vàng và cải tổ Tòa án Tối cao sau thảm họa động đất kép

1. Cùng đòi lại 4 tỷ USD vàng bị đóng băng. Cả hai bên đồng ý hợp tác để đòi lại tài sản dự trữ quốc tế của Venezuela đang nằm tại Ngân hàng Trung ương Anh—khoảng 31 tấn vàng thỏi . Số tiền này sẽ được dùng để tái thiết sau trận động đất tháng Sáu, cũng như khắc phục hậu quả từ các lệnh trừng phạt của Mỹ . Đây là một sự thống nhất đáng chú ý xoay quanh một tài sản mà Anh đã phong tỏa từ năm 2018, với lý do không công nhận chính phủ của cựu Tổng thống Nicolás Maduro .

2. Cam kết thay mới Tòa án Tối cao từ đầu. Thỏa thuận bao gồm một cam kết cụ thể là 'thay mới hoàn toàn' Tòa án Tối cao Tư pháp (TSJ)—nghĩa là thay thế tất cả các thẩm phán và khởi động lại toàn bộ quy trình bổ nhiệm tư pháp . Đây là một yêu sách cốt lõi của phe đối lập nhằm phi chính trị hóa một hệ thống tư pháp vốn bị coi là thân chính phủ xã hội chủ nghĩa .

Nguyên nhân kích hoạt: Động đất kép và thảm họa nhân đạo

Các cuộc đàm phán không diễn ra trong chân không. Vào ngày 24 tháng 6 năm 2026, hai trận động đất lớn đã xảy ra ở miền tây bắc và miền trung Venezuela trong vòng 30 giây—một dư chấn mạnh 7.2 độ richter tiếp theo là trận động đất chính 7.5 độ richter . Chúng đã giết chết hơn 6.300 người, làm bị thương hàng chục nghìn người, sập gần 200 tòa nhà và khiến khoảng 24.000 người phải di dời . Các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất là bang ven biển La Guaira—nơi 80% các tòa nhà bị sập—và thủ đô Caracas .

Trước khi xảy ra động đất, Venezuela vốn đã lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị tồi tệ. Lạm phát hàng tháng tăng vọt lên 20% vào tháng 7 năm 2026 . Gần 7,9 triệu người đã cần hỗ trợ nhân đạo trước khi thảm họa xảy ra . Liên Hợp Quốc ước tính thiệt hại do động đất gây ra tương đương 6% GDP .

Thảm họa khiến việc phục hồi trở nên bất khả thi nếu không có nguồn lực từ bên ngoài—và nguồn lực rõ ràng nhất chính là vàng của đất nước, đang bị đóng băng ở London.

Tại sao số vàng bị mắc kẹt ở London?

Venezuela đã gửi 31 tấn vàng tại Ngân hàng Trung ương Anh vào năm 2008 . Sau khi Anh công nhận lãnh đạo đối lập Juan Guaidó là tổng thống lâm thời vào năm 2019 và từ chối công nhận chính phủ của Maduro, Ngân hàng Trung ương Anh đã phong tỏa tài sản này, viện dẫn lý do không công nhận chính phủ đang yêu cầu . Một phán quyết năm 2021 của Tòa án Tối cao Anh đã ràng buộc việc tiếp cận số vàng với việc công nhận chính thức chính phủ đưa ra yêu cầu .

Ngay cả sau khi Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ vào tháng 1 năm 2026 và chính phủ lâm thời được thành lập dưới thời Quyền Tổng thống Delcy Rodríguez, Anh vẫn tiếp tục giữ lại số vàng . Vào tháng 7 năm 2026, bà Rodríguez đã viết thư trực tiếp cho Quốc vương Charles III yêu cầu giải phóng số vàng để cứu trợ động đất, nhưng ngân hàng vẫn chưa tuân thủ ngay lập tức .

Sự hậu thuẫn của Mỹ tạo trọng lượng cho các cuộc đàm phán

Hoa Kỳ đã tích cực hỗ trợ và giúp triệu tập các cuộc đàm phán, mang lại cho chúng một mức độ tín nhiệm quốc tế mà các nỗ lực đối thoại trước đây của Venezuela thiếu . Vai trò của Mỹ báo hiệu khả năng nới lỏng trừng phạt hoặc bình thường hóa quan hệ ngoại giao nếu tiến trình này tiếp tục. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa hai bên kể từ khi Maduro bị giam giữ vào tháng Giêng .

Tại sao thỏa thuận này quan trọng (và tại sao nó có thể thất bại)

Thỏa thuận này có ý nghĩa quan trọng vì nó đã phá vỡ vòng luẩn quẩn đối thoại thất bại kéo dài một thập kỷ. Các nỗ lực đàm phán trước đây—từ các cuộc đàm phán tại Cộng hòa Dominica năm 2017 đến tiến trình do Na Uy dẫn đầu năm 2019 và đối thoại tại Mexico City năm 2021—đều sụp đổ mà không có thỏa thuận nào được ký kết. Lần này, cả hai bên đều đã ký tên vào văn bản .

Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn còn mong manh và chưa hoàn chỉnh. Anh vẫn chưa giải phóng số vàng, cơ chế thay mới TSJ hoàn toàn vẫn chưa được thực hiện và phái đoàn đối lập tham gia không đại diện cho toàn bộ các phe phái đối lập—đáng chú ý là phe cứng rắn liên quan đến Juan Guaidó đã vắng mặt . Bản thân các cuộc đàm phán mới chỉ là vòng đầu tiên; quyết định về việc có tiếp tục hay không đã được lên lịch sau ngày 12 tháng 8 .

Những gì tiếp theo?

Các bước tiếp theo vẫn còn bất định. Thỏa thuận đặt ra một khuôn khổ cho các cuộc bầu cử và chuyển giao chính trị tiềm năng, nhưng không có ngày bầu cử cụ thể nào được ấn định . Theo lộ trình đề xuất, một Hội đồng Bầu cử Quốc gia và Tòa án Tối cao mới sẽ được thành lập vào cuối năm 2026 . Nhưng toàn bộ quá trình phụ thuộc vào việc liệu cả hai bên có tuân thủ thỏa thuận hay không—và liệu Anh và cộng đồng quốc tế có đáp lại bằng cách giải phóng tài sản và nới lỏng trừng phạt hay không.

Hiện tại, vòng đàm phán tháng 8 năm 2026 đại diện cho một khoảnh khắc hiếm hoi của sự hợp tác chính thức giữa những kẻ thù không đội trời chung, được thúc đẩy bởi một thảm họa nghiêm trọng đến nỗi nó tạm thời vượt qua nhiều năm ngờ vực lẫn nhau. Liệu sự hợp tác đó có được duy trì hay không sẽ quyết định liệu Venezuela có thể tiếp cận hàng tỷ đô la cần thiết để tái thiết hay không.