Đợt nắng nóng thứ năm mùa hè 2026: Châu Âu chìm trong khủng hoảng kỷ lục

Mùa hè năm 2026 của châu Âu được định hình bởi năm đợt nắng nóng liên tiếp kể từ tháng Năm, với đợt thứ năm trong tháng Tám làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng trên toàn lục địa. Các nhà khoa học quy nguyên nhân chính của mùa hè cực đoan này là do biến đổi khí hậu từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch . Dưới đây là những tác động chính và các sự kiện phá vỡ kỷ lục.

Nhiệt độ phá kỷ lục và quy mô ảnh hưởng

Đợt nắng nóng thứ năm, được thúc đẩy bởi một vòm nhiệt (heat dome), đã đẩy nhiệt độ vượt quá 35°C trên khắp các khu vực rộng lớn. Hơn 135 triệu người phải đối mặt với nhiệt độ trên 35°C trong một ngày, và gần 340 triệu người châu Âu — khoảng ba phần năm dân số — phải chịu nhiệt độ vượt quá 30°C . Vương quốc Anh ghi nhận ngày nóng nhất năm 2026 vào ngày 13 tháng 8, lên tới 38,1°C tại Kew Gardens . Anh đang trên đà có mùa hè nóng nhất trong lịch sử, khi đã ghi nhận bốn ngày trên 36°C .

Kỷ lục nhiệt độ đã bị phá vỡ tại ít nhất 18 quốc gia trong suốt mùa hè, bao gồm Áo, Bỉ, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hungary, Ireland, Ý, Hà Lan, Ba Lan, Romania, Slovakia, Slovenia, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh . Ba Lan thiết lập kỷ lục quốc gia mới mọi thời đại là 40,5°C vào tháng Sáu . Tây Âu trải qua giai đoạn tháng Sáu đến tháng Bảy nóng nhất từ trước đến nay, theo Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus của EU .

Mùa cháy rừng lịch sử tại Anh

Vương quốc Anh đã trải qua một mùa cháy rừng lịch sử. Tính đến ngày 10 tháng 8, hơn 23.359 ha đã bị thiêu rụi, với 72 vụ cháy lớn hơn 30 ha được ghi nhận . Cháy rừng ở Anh và xứ Wales đạt mức kỷ lục, các quan chức cứu hỏa cảnh báo rằng lực lượng cứu hộ đang phải vật lộn để theo kịp — lửa lan nhanh từ những cánh đồng khô như tổ ong vò vẽ bao trùm các ngôi nhà ở West Midlands vào ngày nóng nhất trong năm . Hội đồng Trưởng phòng Cứu hỏa Quốc gia (National Fire Chiefs Council) cho biết tháng Bảy là tháng bận rộn nhất trong lịch sử đối với các vụ cháy rừng, khi các đơn vị đã ứng phó với 966 vụ cháy trong năm nay, bao gồm 458 vụ chỉ riêng trong tháng Bảy .

Hạn hán nghiêm trọng và các tuyến đường thủy tê liệt

Trung tâm Nghiên cứu Chung của EU (Joint Research Centre) báo cáo rằng bốn con sông lớn của châu Âu — Loire, Po, Rhine và Danube — đã xuống mức thấp kỷ lục trong tháng Tám . Sông Rhine giảm xuống mức thấp kỷ lục tại Cologne, Đức và Lobith, Hà Lan — thấp hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ khi bắt đầu ghi chép . Mực nước thấp đến mức các đoạn sông dài có nguy cơ không thể thông hành cho sà lan chở hàng, với các tàu thuyền chỉ có thể chở được 1/5 sức chứa bình thường tại điểm nghẽn then chốt Kaub . Sông Danube cũng chạm mức thấp lịch sử, gây hậu quả nghiêm trọng cho năng lượng và giao thông vận tải trên khắp Trung Âu . Một tàu du lịch, Viking Ullur, đã mắc cạn trên bãi cát ở sông Danube, buộc 186 hành khách phải sơ tán .

Năng lượng hạt nhân và sự gián đoạn nguồn cung

Hungary suýt phải đóng cửa nhà máy điện hạt nhân duy nhất của mình (Paks) vì mực nước sông Danube thấp đe dọa khả năng làm mát lò phản ứng . Nhà máy sau đó chỉ hoạt động với 80% công suất . Mực nước cực kỳ thấp trên cả sông Rhine và Danube đã làm gián đoạn quá trình phát điện, vận chuyển hàng hóa và chuỗi cung ứng công nghiệp — giao thông đường sông chở hóa chất, sản phẩm dầu mỏ và các loại hàng hóa khác đã bị hạn chế đáng kể . Lần đầu tiên trong lịch sử, Hungary và Romania đã phải đóng cửa các lò phản ứng nguyên tử vốn thường được làm mát bằng nước sông Danube .

Mùa màng thất bát

Hạn hán trên diện rộng cùng với các đợt nắng nóng liên tiếp đã phá hủy nghiêm trọng sản lượng nông nghiệp trên khắp lục địa. Trung tâm Nghiên cứu Chung của EU lưu ý rằng lượng mưa kém kéo dài kết hợp với các đợt nắng nóng khắc nghiệt kể từ tháng Năm đã làm trầm trọng thêm điều kiện hạn hán trên khắp châu Âu trong suốt mùa vụ . Chính phủ Anh đã áp đặt các hạn chế tưới tiêu đối với nông dân và ban hành lệnh cấm sử dụng vòi nước ở một số khu vực, với hơn 27 triệu người đang sống dưới các hạn chế về sử dụng nước .

Tử vong gia tăng

Dữ liệu EuroMOMO (được Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu hậu thuẫn) cho thấy hơn 10.000 ca tử vong vượt mức dự kiến trên khắp Tây Âu chỉ trong đợt nắng nóng cuối tháng Sáu . Hơn 9.000 trong số đó là những người từ 65 tuổi trở lên . Tại Anh, hơn 2.700 người ở Anh và xứ Wales được ước tính đã tử vong vì các nguyên nhân liên quan đến nhiệt trong các đợt nắng nóng gần đây . Pháp báo cáo khoảng 1.000 ca tử vong vượt mức trong riêng đợt nắng nóng tháng Sáu . Tổng giám đốc WHO lưu ý hơn 1.300 ca tử vong vượt mức liên quan đến nhiệt độ cao đã được ghi nhận kể từ ngày 21 tháng Sáu . Một nghiên cứu của Đại học Hoàng gia London cho thấy biến đổi khí hậu do con người gây ra gần như đã làm tăng gấp ba lần số ca tử vong liên quan đến nhiệt trong đợt nắng nóng đầu mùa hè tại 12 thành phố châu Âu, chiếm khoảng 1.500 ca tử vong bổ sung . Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) ước tính biến đổi khí hậu chịu trách nhiệm cho 42% số ca tử vong liên quan đến nhiệt ở Anh và xứ Wales .

Nguyên nhân khoa học

Các đợt nắng nóng năm 2026 được liên kết rõ ràng với biến đổi khí hậu do con người gây ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch . Các nhà khoa học cảnh báo châu Âu đang ấm lên nhanh hơn bất kỳ lục địa nào khác . Nghiên cứu quy kết cho thấy biến đổi khí hậu đã làm gia tăng các đợt nắng nóng và