Thảm họa động đất 7,4 độ rung chuyển Colombia: Hơn 287 người chết, hàng nghìn người mất tích và cuộc tranh cãi chính trị về viện trợ

Sáng ngày 10 tháng 8 năm 2026, một trận động đất kinh hoàng đã xé toạc miền Tây Colombia, để lại một con đường tàn phá và trở thành thảm họa địa chấn chết chóc nhất thế kỷ 21 tại quốc gia Nam Mỹ này. Thảm họa xảy ra chỉ vài ngày sau khi tân tổng thống nhậm chức, gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo, vốn nhanh chóng trở nên phức tạp hơn bởi một cuộc tranh cãi chính trị gay gắt về viện trợ quốc tế.

Động đất: Chuyện gì đã xảy ra và ở đâu?

Trận động đất xảy ra lúc 7 giờ 34 phút sáng giờ địa phương (12 giờ 34 phút GMT) vào thứ Hai, ngày 10 tháng 8 năm 2026, với cường độ Mw 7,4–7,5 . Tâm chấn nằm gần San José del Palmar, thuộc tỉnh Chocó, ở độ sâu khoảng 107 km . Cả Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) và Cơ quan Địa chất Colombia đều xác nhận trận động đất, được cảm nhận rõ rệt trên khắp miền Tây và miền Trung Colombia, cũng như một phần của Panama và Ecuador . Đây là trận động đất mạnh nhất tấn công Colombia trong thế kỷ này và mạnh nhất kể từ năm 1979 .

Thương vong và người mất tích

Con số thương vong tăng chóng mặt khi các đội cứu hộ tiếp cận được các vùng sâu vùng xa. Số liệu tổng hợp vài ngày sau trận động đất là:

• Ít nhất 287 người thiệt mạng .
• Hơn 3.900 người bị thương .
• Từ 379 đến 4.178 người mất tích, tùy theo nguồn tin; con số cao hơn xuất hiện trong các báo cáo của tỉnh .

Các báo cáo ban đầu trong ngày xảy ra động đất đưa ra con số thấp hơn nhiều (111–132 người chết), nhưng số thương vong tăng nhanh khi các đội tìm kiếm kéo được nhiều thi thể hơn từ đống đổ nát . Đến ngày 11–12/8, Reuters và CNBC đưa tin số người chết đã vượt quá 250, với gần 500 người vẫn chưa xác định được tung tích ở thời điểm đó .

Sự tàn phá ở các thành phố lớn

Các thành phố miền Tây Colombia hứng chịu thiệt hại thảm khốc:

• Cali: Ít nhất 85 người thiệt mạng chỉ trong ngày đầu tiên. Thành phố chứng kiến các tòa nhà đổ sập trên diện rộng, Thị trưởng Alejandro Eder báo cáo có người bị mắc kẹt trong ít nhất 19 tòa nhà bị sập .
• Pereira: Bị phá hủy nặng nề với nhiều người thiệt mạng. Cùng với Cali, đây là một trong hai khu vực đô thị bị ảnh hưởng nặng nề nhất . Truyền thông địa phương cho thấy một phần sân bay bị hư hại .
• Quibdó và Manizales: Cũng chịu thiệt hại và thương vong nghiêm trọng .

Hàng trăm tòa nhà đã sập hoặc bị hư hại nặng, bao gồm bệnh viện, trường học và nhà ở. Tại Cali, khu nhi và khu sơ sinh của một bệnh viện nằm trong số các cấu trúc bị sập . Trận động đất tàn phá vùng trung tâm trồng cà phê của Colombia, tạo ra những núi gạch vụn mà các đội cứu hộ phải đào bới bằng tay và máy móc hạng nặng .

Một cuộc giải cứu hiếm hoi: Người đàn ông được kéo ra khỏi khách sạn sập sau 4 ngày

Đến thứ Sáu, ngày 14 tháng 8 - gần 4 ngày sau trận động đất - các nhân viên cứu hộ đã chạy đua để giải cứu 4 người mắc kẹt trong một khách sạn bị sập. Đây được mô tả là "một dấu hiệu hy hữu của hy vọng" giữa cảnh tàn phá . Một báo cáo cụ thể ghi nhận một người đàn ông đã được cứu sống từ đống đổ nát của khách sạn, mặc dù kết quả cuối cùng của cả 4 vụ giải cứu vẫn chưa được xác định tại thời điểm đưa tin .

Phản ứng của Tổng thống Abelardo de la Espriella

Thảm họa xảy ra chỉ 72 giờ sau khi nhà lãnh đạo cực hữu tuyên thệ nhậm chức, đây là bài kiểm tra lớn đầu tiên đối với chính quyền của ông . Phản ứng tức thời của ông bao gồm:

• Tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và ra lệnh triển khai toàn bộ năng lực của chính phủ .
• Tuyên bố 3 ngày quốc tang .
• Hủy bỏ kế hoạch du lịch, đăng một video từ máy bay tổng thống nói rằng ông đang đến Bogotá để đích thân chỉ đạo ứng phó thảm họa, và trực tiếp đến Đơn vị Quản lý Rủi ro và Thảm họa Quốc gia .
• Vào ngày 12 tháng 8, cam kết thành lập quỹ tái thiết khẩn cấp để xây dựng lại bệnh viện, trường học, nhà ở và cơ sở hạ tầng .

Bất chấp những hành động này, chính phủ của ông vẫn phải đối mặt với chỉ trích về tốc độ và sự phối hợp ứng phó, cũng như hạn chế các đội cứu hộ nước ngoài chỉ đến từ các quốc gia được coi là có cùng quan điểm chính trị .

Tranh cãi viện trợ: Từ chối đội 'Los Topos' của Mexico

Khía cạnh gây tranh cãi nhất trong phản ứng thảm họa là quyết định của Colombia từ chối đội cứu hộ Mexico "Los Topos", một lữ đoàn tìm kiếm và cứu nạn đô thị nổi tiếng thế giới .

Chính phủ chính thức chấp nhận các đội cứu hộ chỉ từ 4 quốc gia: Ecuador, El Salvador, Hoa Kỳ và Israel . Mexico, cùng với các quốc gia khác đề nghị giúp đỡ, đã bị từ chối. Điều phối viên quản lý rủi ro quốc gia tuyên bố Colombia sẽ chỉ chấp nhận các đội có "chứng nhận quốc tế cụ thể" .

Các nhà phê bình, bao gồm các nhóm cứu hộ Mexico và các nhà quan sát quốc tế, đã cáo buộc chính phủ cực hữu mới ngăn chặn viện trợ vì lý do ý thức hệ - cụ thể là từ chối hỗ trợ từ các quốc gia do cánh tả lãnh đạo . Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum xác nhận Colombia đã từ chối lữ đoàn cứu hộ quân sự của nước mình, nói rằng mặc dù đội đã được chứng nhận, Colombia "bây giờ đang yêu cầu một chứng nhận khác" .

Chính quyền de la Espriella phủ nhận động cơ ý thức hệ, khẳng định quyết định chỉ là vấn đề về tiêu chuẩn chuyên môn và năng lực điều phối . Ngoại trưởng Laura Sarabia nói: "Chúng tôi không loại trừ bất kỳ quốc gia nào" và lưu ý rằng viện trợ từ Mexico dưới dạng vật tư đang được chấp nhận .

Những yếu kém có sẵn ở các khu vực bị ảnh hưởng

Các tỉnh bị ảnh hưởng nặng nề nhất - Chocó, Risaralda và Valle del Cauca - vốn đã phải chịu cảnh nghèo đói trầm trọng, cơ sở hạ tầng yếu kém, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế hạn chế và bị chính quyền trung ương bỏ rơi từ lâu trước trận động đất. Chocó là một trong những khu vực nghèo nhất Colombia, với tỷ lệ nhu cầu cơ bản không được đáp ứng cao .

Dư chấn và tình trạng di dời

• Nhiều dư chấn đã được báo cáo trong những ngày sau trận động đất chính, bao gồm một trận đủ mạnh để gây ra các cuộc sơ tán mới .
• Hàng nghìn người sống sót đã phải di dời, sống trong các trại tạm lánh, lều hoặc ngoài trời, lo sợ trở về nhà bị hư hại .
• Hoạt động địa chấn liên tục đã cản trở các nỗ lực cứu hộ và làm dấy lên lo ngại về các vụ sập nhà tiếp theo .